Gratis ebook + Checklist (Zo herken je een burn-out)

Page content

Prestatiedruk in het onderwijs. Prestatiegericht: leerkracht gezwicht.

article content

Prestatiedruk in het onderwijs. Prestatiegericht: leerkracht gezwicht.

Prestatiedruk in het onderwijs: In de jaren 70 was het woord “prestatiegericht” in het onderwijs bijna vloeken in de kerk. Als kind moest je het naar je zin hebben op school, je veilig voelen in de klas en dan kwam het presteren vanzelf. In de jaren 90 kwam de kentering en werd er steeds meer getoetst en dus kwamen de administratiemappen op het bureau van de meester of juf. In de afgelopen 5 jaar is er verder nadruk gelegd op presteren, dus registreren en administreren.

Met presteren is niets mis: elk mens wil zich ontwikkelen en nieuwe dingen ontdekken en beheersen. Kinderen zijn van nature nieuwsgierig - gelukkig maar - want hoe zouden ze anders de wereld begrijpen?

Presteren is geen leren!

Leren doe je door te ervaren en van anderen (juf, meester, ouders, vriendjes) te horen of je iets goed doet: van feedback wordt je beter en van cijfers en scores is dat nog maar de vraag.

Een groep leraren is klaar met het geven van cijfers want die zijn volgens hen dodelijk voor de nieuwsgierigheid van leerlingen; ze helpen echt niet bij het leren. De Britse professor Dylan William pleit in zijn boek “Cijfers geven werkt niet” voor het afschaffen van een eindtoets. Het zou beter zijn om leerlingen continu feedback te geven en te controleren of ze de lesstof hebben begrepen. Wiskundedocent Jorgen van Remoortere is een van de vele docenten die voorstander is van het afschaffen van cijfers. “We zijn bezig om kinderen al vanaf hun kleutertijd te vatten in getallen en daarmee hebben we in het onderwijs een situatie gecreëerd waarin leerlingen hun best niet meer doen als ze er geen cijfer voor krijgen. Zo wordt de nieuwsgierigheid ondermijnd.”

Cees van der Vleuten, hoogleraar onderwijskunde aan de Maastricht University, juicht het toe dat leraren van de beoordeling met cijfers af willen. “Toetsing moet in dienst staan van het bevorderen van beter leren, maar door alleen cijfers te geven, raakt dat uitgehold.”

Prestatiedruk de bron van stress Prestatiedruk in het onderwijs

Prestatiedruk betekent voor leerkrachten een bron van stress. Vorderingen moet je als leerkracht vastleggen, analyseren, interpreteren en vervolgens omzetten in nieuwe doelen en verbeterplannen. Ouders willen steeds vaker weten hoe de scores zijn, ook ten opzichte van andere kinderen. De Inspectie houdt de scores tegen het licht als het om de beoordeling van de onderwijskwaliteit van de school gaat.

Prestatiedruk heeft inmiddels tot ongewilde werkdruk geleid en dus tot stress en grote aantallen burn-out gevallen. Volgens het CBS heeft een op de vijf werknemers in het onderwijs een burn-out (gehad)!  Die trend zet zich ongetwijfeld voort als er geen structurele veranderingen komen.

Prestatiedruk in het onderwijs: voorbeeld

De NOS sprak met een oud-leerkracht:

Susanne Tomasovic (20 jaar voor de klas)

"Ik vind werken met kinderen geweldig. Maar de irritatie over het systeem waarin ik dat moest doen liep steeds verder op. Je wordt als leerkracht compleet vastgezet. Je moet de kinderen steeds meer pushen en doelen halen. Er was continu druk. Ook omdat de ouders steeds mondiger werden. En dan waren er nog die hervormingen die steeds maar op het onderwijs worden afgevuurd. Ik had steeds meer het gevoel dat ik tekortschoot." Daarom is Tomasovic juli vorig jaar iets anders gaan doen. "Ik ben echt 180 graden geswitcht. Nu werk ik als online marketeer en ik heb er geen moment spijt gehad. Ik kreeg de eerste drie weken al meer erkenning dan ik al die jaren daarvoor had. Werken in een cultuur waarin cijfers, toetsen en opbrengsten centraal staan, breekt de motivatie van leerkrachten af.

Susanne: “Het systeem van voortdurende controle zou overboord moeten. Durf te vertrouwen op de vakkennis van je mensen! Als ik bijvoorbeeld vaststelde dat een kind dyslectisch was, dan moest ik twee jaar aan scores overleggen en dat moest dan ook nog van de verzekering. Maar als zo'n leerling dan een keer bij de CITO beter scoorde, dan werd mijn inschatting ter discussie gesteld, terwijl ik dag in dag uit met zo'n leerling werk!"

Uit onderzoek van de NOS en de regionale omroepen blijkt dat de werkdruk niet zozeer komt door te grote klassen of lastige leerlingen. Het is vooral de administratieve werklast die mensen opbreekt. Leerkrachten zijn gemiddeld zes uur per week aan overwerk kwijt om de complete boekhouding in te vullen. Het gaat dan om leerlingvolgsystemen, overdrachten, evaluaties en toetsmappen.

De ontwikkeling van prestatiedruk in het onderwijs

In die fuik is het onderwijs dus gaandeweg terecht gekomen. Terug kan niet meer, maar zou wel moeten. Sander Dekker, nu nog staatssecretaris Onderwijs, erkent dat er teveel werkdruk is in het onderwijs, maar doet geen toezeggingen. Ook de politieke partijen wachten af. Een ding is zeker: hoe langer er gewacht wordt met structurele oplossingen, hoe groter het lerarentekort oploopt en hoe meer het aantal mensen met een burn-out groeit.

De ontwikkeling van burnout in het onderwijsToenemend aantal burnout gevallen in het onderwijs

In de jaren 70 bestond het woord burn-out nog niet. Als de juf of meester overspannen was, dan kwam dat omdat hij/zij “de klas niet aan kon”. In feite was er in zo’n geval sprake van incompetentie. Nu is er sprake van burn-out bij duizenden docenten en leerkrachten die meestal niet veroorzaakt wordt doordat de omgang met kinderen / de klas een probleem is.

Nee, het systeem van  cijfers, toetsen, opbrengsten en vaardigheidsscores kan alleen functioneren als de leerkracht en/of docent een goede administratie bijhoudt. En dat is nou precies waar onderwijsmensen niet op zitten te wachten en vaak zelfs een hekel aan hebben. Als je ooit de keus hebt gemaakt om met kinderen te willen werken is het bijzonder wrang om daarbij de ongewilde rol van administrateur in de schoenen geschoven te krijgen.

Kom meer te weten over leraren met burnout.

Neem vrijblijvend contact op met Genardus Schalk. Ex intererim directeur van diverse scholengemeenschappen en nu coach.

Contact

Comment Section

2 reacties op “Prestatiedruk in het onderwijs. Prestatiegericht: leerkracht gezwicht.


Door Elke Roesems op 6 juni 2017

Zeer duidelijk verwoord en volledig herkenbaar: graag met kinderen werken, maar de administratie wordt bijna onze hoofdbezigheid.


Door Ruud Meulenberg op 12 juni 2017

Inderdaad Elke! Het klinkt zo simpel, maar veel leraren willen graag weer lesgeven 😉

Plaats een reactie


*


Genardus Schalk
Genardus Schalk is burnout en stresscoach in de regio Drenthe (Assen) Genardus is gespecialiseerd in de richting onderwijs. Gezien zijn jarenlange ervaring op dit vakgebied is hij in staat veel vraagstukken hierin op te lossen.