Burnout preventie: Broodnodig voor menig medewerker!
arrow_drop_up arrow_drop_down

Wat kan je doen tegen het groeiende aantal burnouts? Burn-out preventie

Burnout preventie: De ideale situatie in een werkomgeving is dat iedere collega lekker in z’n vel zit, goed kan presteren en met plezier zijn/ haar werk uitvoert. Een nieuw project van A tot Z afmaken genereert enorm veel energie. Het hele team is enthousiast, je gaat met plezier naar je werk, je bereikt met elkaar leuke resultaten. En dat allemaal naast je ‘gewone’ dagelijkse werkzaamheden. Hard werken is dan zeker geen straf. Toch neemt het aantal burn-out gevallen bij medewerkers met de dag toe.

Veel werkgevers vragen zich daarom af:

  • Wat kan ik doen om vroegtijdig de signalen van een burnout op te merken
  • Hoe kan ik een werknemer voor een burnout behoeden?
  • Welke werknemer loopt kans op een burnout?
  • Hoe vangen we het werk op als een werknemer uitvalt?
  • Hoe herken ik deze signalen bij mijzelf?
  • Een medewerker valt zomaar uit (niet zien aankomen)
  • Hoe kan het dat het de sterke medewerker overkomt?
  • Waarom ontkent een medewerker vaak de klachten?
  • Hoe kun je het onderwerp burnout bespreekbaar maken bij een medewerker?
  • Hoe voorkom je langdurig verzuim?

Training preventie burn-out

Dit is de reden dat veel HR-professionals en leidinggevenden veel tijd besteden aandacht geven aan ziekteverzuim. Ziekteverzuim is goed meetbaar, en helaas ook merkbaar. Bij uitval door ziekte is er altijd wel effect op een collega, het team, de afdeling en wellicht ook een leverancier, een afnemer en niet te vergeten de klant! Kortom: ziekteverzuim en dan met name langdurig verzuim, is voor niemand gewenst

Is verzuim altijd echt? Lees dit hier: Wanneer is een werknemer echt ziek?

We zien veel verbaasde managers die een burnout van eeen werknemer niet hebben zien aankomen. Wellicht wel wat kleine signalen die achteraf te verklaren waren, maar een burnout leek niet voor de hand te liggen.

 

Welke werknemer krijgt een burn-out?

Misschien een open deur, maar een lui mens zal niet snel een burn-out krijgen. Burn-out kandidaten kenmerken zich door een grote ijver om heel goed te zijn, in combinatie met een grote sociale betrokkenheid en een groot loyaliteits- en verantwoordelijkheidsgevoel. Je zult ze niet snel horen klagen. Als het even niet wil, zullen ze een extra tandje bijzetten en doen alsof er niets aan de hand is. Het zijn dus niet de zwakkeren, maar juist de sterke mensen die een grote intrinsieke motivatie hebben om het beste van zichzelf te geven.

Dat juist sterke medewerkers opbranden is niet vreemd. Om dit verder toe te lichten is het nodig om wat afstand te nemen van de situatie:

Een medewerker die er in slaagt om ondanks alle signalen en klachten, alle pijn en moeilijkheden, zichzelf zo ver te pushen dat een lichaam er mee ophoudt en doelbewust in een herstelstand gaat, moet zowel fysiek als mentaal bijzonder sterk zijn.

Als één van beiden minder sterk is, ontstaan hier eerder klachten als depressie, hartfalen en andere lichamelijke klachten. Dit is tevens de reden dat het bijzonder moeilijk is om een burnout te zien aankomen. Je denkt als leidinggevende dat juist de ‘krakende wagens’ om gaan vallen, maar plotseling is die krachtige, sterke werknemer uitgevallen.

 

Kenmerken van een medewerker die een burnout krijgt

De kenmerken van de mensen die wij dagelijks zien tijdens coachingssessies zijn veelal:

  • Zeer betrokken
  • Harde werker
  • Sociaal
  • Pleasend
  • Doet graag iets extra’s
  • Een motto als: ‘niet zeuren maar doen’
  • Veel discipline

Het is dan ook extra zuur dat juist deze medewerker uitvalt, omdat dit vaak de kartrekkers in de organisatie zijn!

Deze mensen gaan door tot het bittere eind, en als er eenmaal (noodgedwongen) toegegeven moet worden aan de klachten omdat het echt niet meer wil, komt de man met de hamer. De medewerker zie je in dit geval een tijd lang niet meer terug. Het hormonale systeem heeft de regie overgenomen om te gaan herstellen.

Lees over Karaktereigenschappen die leiden tot een burn-out

Voorkomen dat een werknemer een burnout krijgt

Verminderd werkvermogen

De vraag is vaak hoe we een burnout bij werknemers kunnen voorkomen. Toch zouden we deze discussie eigenlijk helemaal niet moeten willen voeren. Een belangrijke reden hiervoor is het verminderd werkvermogen.

Uit de stresscurve (afbeelding) blijkt dat medewerkers omstreeks 40%-70% van het maximale vermogen, het beste presteren. Daarboven spreken we van een verminderd werkvermogen. Een medewerker is aanwezig, doet zijn of haar werk en valt niet uit, maar toch verminderen de prestaties.

verminderd werkvermogen

Voor velen is dit een bijzondere constatering, omdat de algehele opinie is dat je je 100% in moet zetten. We spreken dus over 70% als het nieuwe 100%. Concrete cijfers over verminderd werkvermogen zijn dusdanig onduidelijk dat ik ze op dit moment niet durf te gebruiken. Wel is het vermoeden van mijzelf, en vele opdrachtgevers met mij, dat dit probleem vele malen groter is dan het concrete uitvallen met burnout. Verzuim als gevolg van burnout is meetbaar, een verminderd werkvermogen niet, of nauwelijks.

Een verminderd werkvermogen uit zich in:

  • Weinig zin hebben in dingen.
  • Het ‘moet’ en niks gaat meer vanzelf.
  • Lagere effectiviteit en efficiëntie.
  • Het ‘vuur’ verdwijnt.

Geen enkele medewerker ontkomt aan zo af en toe in de overbelastingsmodus te geraken. Redenen hiervoor zijn: een target die gehaald moet worden, overwerk, ziekte, etc. Deze overbelasting is niet erg, mits hierna zorgvuldig aandacht besteed wordt aan een periode van goed herstel.

Dit herstel wordt bevorderd door drie zaken goed in acht te houden: Bewegen, eten, rust. Lees meer hierover in: de BERG-Methode

Lees ook: Presteren zonder stress

Voorbeeld van een werknemer met burnout

Zo gebeurde dat ook bij Mark, een 26-jarige salesmedewerker bij een groot farmaceutisch bedrijf. Bouwend aan zijn toekomst, net getrouwd, vrouw zwanger en in het team een harde en loyale werker. Een man die goed werk wil leveren en er wil zijn voor zijn collega’s. Binnen het team van 4 viel er begin van dit jaar een collega uit: Els, 47 jaar, borstkanker.

Els was met al haar ervaring een spil binnen het team. Hoe groot haar bijdrage was in het werk bleek nog eens extra toen zij langdurig ziek thuis was. Zij wist als geen ander hoe de lijntjes liepen binnen de organisatie en waar extra aandacht aan gegeven moest worden. Dat viel weg en het team liep eenvoudigweg tegen meer problemen (en uitdagingen) aan. Het gevoel van werkdruk nam snel toe, maar door geen enkel teamlid werd er actie ondernomen. Het team praatte niet over de nieuwe situatie en ook niet tegen de problemen waar zij tegenaan liepen.

Verdiep je ook in de stressklachten van een werknemer

Preventieve punten burnout

Opeens een werknemer met burn-out

Voor Mark was het bijvoorbeeld erg moeilijk om werk aan zijn andere 2 collega’s te delegeren. Zij waren immers ook drukker, dat zag hij wel. Hij had het idee dat ze al te druk waren om een uurtje te overleggen over de werkverdeling. Mark ging een tandje harder werken, nog een uurtje extra en kreeg zodoende het werk weer redelijk onder controle. Ondertussen was zijn vrouw wat meer aandacht gaan vragen thuis. Met haar zwangerschap van inmiddels 7 maanden, kon ze in de huishouding niet alles meer voor elkaar krijgen. Bovendien voelde ze zich niet goed. Regelmatig had ze last van huilbuien en depressieve gevoelens. Voor Mark stapelde het ongemak zich op en hij kon en wilde er niet over praten.

“Ik moet dat toch kunnen, ik ben een sterke vent. En bovendien leer ik wel heel veel nu met de extra werkzaamheden.”

Mark hield het 2 maanden vol. Op een dag werd hij midden in de nacht niet lekker, hartkloppingen, zomaar…. Hij stapte uit bed en zakte door zijn benen…. Zijn lijf zei: ‘stop’. Even een time-out, een dagje bijkomen en dan zal het wel weer gaan. Een dag later ging hij weer werken, niet fit, maar hij was er. Een beetje kortaf en niet meer zo klantvriendelijk zoals zijn collega’s van hem gewend waren. Zijn enthousiasme in het werk was ver te zoeken. Mark hield zichzelf op de been door zich af te schermen.

Dat was helaas voor hem niet genoeg. Hij kreeg meer en meer lichamelijke klachten en heeft zichzelf uitgeput. Burnout.

Lees ook: wat moet je doen als een werknemer ziek uitvalt?

Onzichtbare werkdruk

Hoe zichtbaar en voelbaar de werkdruk van Mark was voor collega’s en leidinggevende is de vraag. Een uurtje extra is te zien, een uitgeput gevoel bij iemand die het zelf niet wil zien en voelen… dat zie je niet zo snel. Burnout is een stille ziekte, van kleine ogenschijnlijk onbelangrijke klachten en ongemakken (hoofdpijn, spierpijn, vaak verkouden), naar meer serieuze aandoeningen (hoge bloeddruk, vermoeidheid, hartklachten, slaapstoornissen, angststoornissen).

Het is maar een van de vele voorbeelden dat het enorm belangrijk is om na te gaan waar er kansen liggen om het burnout risico te verlagen!

Lees ook: is burn-out een modeverschijnsel?

Signalen dat er aan burnout preventie gewerkt moet worden

  • Ziekteverzuim en ziektefrequentie zijn hoog (en stijgend)
  • Vriendelijkheid is minder en medewerkers kunnen emotioneel minder investeren (er is sprake van emotionele uitputting)
  • Concentratievermogen daalt, medewerkers zijn sneller afgeleid en de doorlooptijd van acties en projecten wordt hoger (er is sprake van cognitieve uitputting)
  • Medewerkers ervaren moeheid, accu raakt leeg en kan steeds moeilijker gevuld worden (fysieke uitputting)
  • Er is sprake van cynisme (negativisme, nut van het werk wordt niet meer gezien, enthousiasme verdwijnt)

Voor iedereen overigens belangrijk om lichamelijke, emotionele en mentale symptomen te herkennen, en te erkennen dat het een aanwijzing kan zijn op een mogelijk beginnende burnout. Dat geeft de mogelijkheid om onderliggende oorzaken te onderzoeken. Wanneer die duidelijk zijn kun je gaan werken aan plannen om burnout te verminderen of te voorkomen.

Burnout wordt getriggerd door chronische stressfactoren. Telkens weer terugkerende stresserende momenten, een opeenhoping daarvan of stresserende situaties/omstandigheden die lang aanhouden

Lees ook: relatie tussen bedrijfscultuur en burnout

Gevolgen burnout

Kun je een werknemer voor een burnout behoeden?

De vraag die veel leidinggevenden stellen: Hoe kan ik een werknemer voor een burnout behoeden? De wedervraag zou kunnen zijn: Is het wel mogelijk een werknemer voor een burnout te behoeden. Een burnout krijgen is een geheel aan karaktereigenschappen, een (werk) omgeving en opvoeding. Je kunt als werkgever daar een steentje aan bijdragen dus. Een aantal tips hiervoor staan onderaan dit artikel uitgewerkt.

Het is niet altijd mogelijk een medewerker voor een burn-out te behoeden. Sommige gedragspatronen kennen diep ingesleten gedragspatronen waarbij de noodzaak om te veranderen er nog niet is.

Besef dat je als werkgever een groot aandeel hebt aan de tijdsbesteding van een werknemer. Een werknemer beseedt vaak net zo veel tijd aan slapen als aan werken. Werk is dus een belangrijke factor in het leven van een werknemer. Als werkgever kun je daar op inspelen door een gezonde werkomgeving te faciliteren. Uiteindelijk ligt de bal voor het oppakken hiervan bij de werknemer

Meer info: ligt een burnout aan de werkgever?

Oorzaken van burn-out op de werkvloer

Als manager heb je op diverse factoren wel invloed. Je kunt zodoende een aantal zaken beinvloeden:

De zaken waar je als leidinggevende (deels) invloed op hebt om burnout bij werknemers te voorkomen:

 

Symptomen burn-out bij werknemers

De symptomen van een burn-out zijn over het algemeen duidelijk en helder: complete uitputting, moe, chagrijnig en heel veel normale dingen willen niet meer. (Uitgebreidere informatie vind je hier: Wat is een burn-out? of hoe voelt iemand zich met een burn-out?)

 

Voor letterlijk alle symptomen van burn-out kijk hier: Symptomen burn-out

oorzaak burn-out werknemers

Een burn-out kent dieperliggende oorzaken. Het is daarom goed om gespecialiseerde hulp in te schakelen wanneer de medewerker te ver is gegaan en in een burn-out verkeerd. De waarde van deze hulp is dat de medewerker sneller terugkeert en de kans op herhaling geminimaliseerd wordt.

Iedereen zal het er mee eens zijn: voorkomen is beter dan genezen. Los van het menselijk leed dat een burn-out met zich meebrengt, komen er kosten bij kijken die voor geen enkel bedrijf wenselijk zijn. Of er nu 2 of 2000 mensen in het bedrijf werkzaam zijn. Ziekteverzuim kost namelijk al snel €250,- tot €400,- per dag. Een burn-out duurt al snel een half jaar, wat inhoudt dat een burn-out met alle bijkomende kosten, al snel €80.000,- kost!. En dan is het nog maar de vraag of de persoon in kwestie volledig hersteld terugkeert op het werk. Door in de oude functie terug te keren ligt de kans op een nieuwe burn-out op de loer.

De kosten voor ziekteverzuim bedragen gemiddeld €250,- per dag! Een burn-out (zonder vervanging van medewerkers) kost derhalve al snel €80.000,- en loopt snel op richting de €120.000. Ziektekosten die in geen enkel organisatie gewenst zijn.

Kortom: (h)erken de symptomen van een burn-out op tijd!

Meer info: verzuimbeleid opstellen

 

De gevolgen van werkstress en burnout op het bedrijf? Uit onderzoek van het TNO komen deze resultaten:

De gevolgen van werkstress

Burn-out tijdig herkennen bij werknemers

Een dreigende burn-out is geen griep en is ook niet na een week weer over. Wees ervan bewust dat de in dit artikel genoemde signalen er op duiden dat het daadwerkelijk niet goed gaat met een teamlid of medewerker.

Een burn-out herkennen bij personeel vraagt een scherpe blik. Het valt namelijk niet altijd op dat iemand bezig is zichzelf op te branden. Dit overzicht zal aangeven wat je zoal kan doen om een burn-out bij medewerkers te voorkomen en hoe je kan herkennen wanneer iemand risico loopt om burn-out te raken.

In een startfase van een project en bij het samenstellen van een nieuw team worden stress– en druk gerelateerde vragen nauwelijks gesteld. (Laat staan dat teamleden er zelf mee komen). Je bent positief en super gemotiveerd om te gaan knallen! Heel goed om dit ook zo te houden, maar let wel op dat het niet alleen gaat om de kwaliteit van het project. Aan haar zijde staat altijd de goede zorg voor de mens. Rekening houden met de kwaliteiten en krachten die er in het team zijn, en ook elkaar helpen zodra er eerste signalen te zien zijn ‘dat het moeilijk wordt’, mogen hierin zeker niet ontbreken.

Een medewerker die op een burn-out afstormt kun je zien aankomen! Kijk eens op een andere manier naar je team en herken de fases die aansturen op een burn-out:

Gevolgen burn-out werknemer

Lees ook: Grotere betrokkenheid als middel tegen burnout? 

De fases waarin een werknemer een burnout krijgt

Psycholoog Herbert Freudenberger beschrijft 12 fases die doorlopen worden voordat iemand burn-out raakt:

1 Super gemotiveerd

Iemand die altijd opspringt van enthousiasme als er wat te doen is. Niets is te veel en de persoon werkt tijdens lunchtijd door (ook als dat echt niet hoeft). Leuk om zo’n gemotiveerd persoon in je team te hebben, maar let op dat dit teamlid niet te veel van zichzelf vraagt.

Lees ook: Werkt een schop onder je kont als motivatiemiddel?

2 Werk, werk en nog eens werk

In de volgende fase zie je dat hij nog harder gaat werken dan normaal. Handelingen worden sneller uitgevoerd. Hulp vragen? ho maar!

3 Geen tijd voor zichzelf   

De medewerker gaat ook buiten werktijd door om de werkzaamheden af te krijgen. De belasting groeit, het herstel daalt.

Meer uren maken: Iemand die steeds meer uren gaat maken zonder daarbij productiever te worden, moet in de gaten gehouden worden. Omdat concentratie en effectiviteit hopeloos is bij iemand met een burn-out, lukt het werk vaak niet meer in de normale tijd die er voor staat. Het is goed paal en perk te stellen aan de hoeveelheid tijd die iemand aan zijn werk besteedt. Het is beter te accepteren dat iemand een tijd lang onder het niveau presteert, dan dat hij thuis komt te zitten en een jaar lang niks presteert.

4 Lichamelijke klachten

De werknemer noemt klachten als ‘slecht slapen, niet zo lekker zijn en buikpijn’. Maar hij weet niet zo goed wat het is, “het zal wel over gaan”.

Lees ook: de eerste signalen dat je opbrandt

5 Alles voor het werk!

In deze fase heeft je collega alleen maar oog voor het werk. Voor hobby’s is geen tijd meer; vrienden en familie verdwijnen naar de achtergrond. Toch zal op de vraag hoe het gaat nog steeds geantwoord worden dat alles goed gaat. Het werk begint er echter wel onder te lijden. De medewerker staat altijd maar ‘aan’. Hij lijkt maar niet tot bedaren te komen. Vaak is een medewerker dan chronisch gestresst

6 Kritisch, cynisch en ontevreden

Anderen doen het werk niet zo goed als hij doet, althans volgens hem. Je merkt dat hij kritisch, cynisch en ontevreden is. Andere teamleden beginnen onder zijn houding te lijden.

Symptomen:

Zinnen zoals: ‘Dit nieuwe bestuur gaat het toch ook niet redden’, of ‘Of het goed gaat met het bedrijf? Och, zolang ik mijn loon maar krijg!’ van iemand die normaal gesproken positief en opbouwend is, zijn dit signalen voor een naderende burn-out. Begrijp goed dat iemand deze zinnen niet op deze manier bedoelt. Feitelijk zoekt degene vastigheid en stabiliteit.

Negativiteit is een logisch gevolg van niet lekker in je vel zitten en merken dat niks meer lukt. Al snel wordt er tegen dingen aangetrapt uit frustratie en onmacht.

Meer info: Cynisme en burnout

7 Afstand van de werkzaamheden

Het teamlid wordt somberder, babbelt niet meer met het team en zondert zich af. De kans is groot dat hij ook meer gezondheidsklachten heeft.

Hoewel de medewerker altijd erg betrokken was, lijkt zijn interesse de laatste tijd verflauwd. Het interesseert hem de laatste tijd weinig meer, of hij zet zich zelfs af tegen de zaken die hij eerst goed tot zeer goed uitvoerde. Hij neemt dan afstand van zijn normale werkzaamheden

Symptomen:

  • Vaker betrokken bij conflicten
  • Teruggetrokken houding
  • Vermijden van contacten

8 Ander gedrag

In dit stadium zie je dat de omgeving merkt dat het niet lekker gaat met hun collega. Teamleiders worden gevraagd of er iets is met hem, of dat het wellicht goed is dat er iemand met hem gaat praten.

Bij een naderende burn-out loopt iemands stressniveau steeds verder op. Dit leidt vaak tot verandering van gedrag, waaronder de volgende kenmerken regelmatig en langdurig voorkomen:

9 Enkel nog het volgen van verantwoordelijkheden

Er is geen enthousiasme meer, je collega voelt alleen nog maar verantwoordelijkheden, hij moet veel, kan niet relaxen. ‘Het lukt niet meer’ is veel gehoord. Medewerkers bij wie het niet meer lukt, raken geïrriteerd, zeker als ze moe zijn door slaapgebrek, een lichaam hebben dat om rust schreeuwt en een hoofd hebben dat het niet meer op een rijtje krijgt.

10 Geen plezier, niks lukt

In deze fase is er niets meer leuk, is er alleen maar leegte en de kans is groot dat alleen afleidingen als eten, seksalcoholdrugs een beetje de leegte kunnen vullen. Veelal wordt deze fase overspannen zijn genoemd

Symptomen in deze fase:

11 Depressie/ Lichamelijke klachten

Een gevoel van uitputting, verloren zijn en onzekerheid. Hij zucht veel, maakt denigrerende opmerkingen over zijn opdrachten en het werk dat hij afrondt.

Vaak, maar niet in alle gevallen, wordt deze fase zichtbaar door lichamelijke klachten als:

Loopt iemand vaak met een of meerdere van deze klachten rond op het werk, wees dan extra alert. Mensen met een dreigende burn-out zwakken vaak hun klachten af alsof er niks aan de hand is.

12 Medewerker is burn-out

Mentaal en fysiek ingestort: Wanneer je een collega met burn-out klachten in je team hebt, zul je wellicht veel van bovengenoemde fases herkennen. Volledig is deze beschrijving niet, maar wel voldoende om je bewust te maken dat er actie nodig is om te voorkomen dat iemand volledig burn-out raakt.

Een kleine zijsprong: Er zijn altijd mensen die van nature bovenstaande gedragsomschrijvingen vertonen. Dit wil niet zeggen dat het hier altijd om een dreigende burn-out gaat. Maar er moet wel een alarmbel gaan rinkelen als er in combinatie met overige omschreven zaken een verandering optreedt in het gedrag van je medewerker.

Ontdek alle symptomen van burn-out. Download gratis het zeer uitgebreide E-book: Symptomen burn-out 

 

Wat te doen burn-out personeel

Hoe kun je een burnout bij een werknemer voorkomen?

Spreek een medewerker altijd aan bij burn-out-signalen. De allerbelangrijkste stap wanneer je de bovengenoemde signalen herkent bij een medewerker, is het bespreekbaar maken van het onderwerp. Vaak weet iemand van binnen best wel dat het allemaal niet zo lekker gaat, maar hardop uitspreken bevestigt datgene wat zo iemand helemaal niet wil; erkennen dat hij of zij ziek aan het worden is!  Vraag daarom naar de niet zichtbare signalen. Want wanneer het op de werkvloer zichtbaar wordt dat het niet goed gaat met iemand, dan gaat hier al een langere periode aan vooraf waarbij minder zichtbare signalen aanwezig zijn maar welke niet opvallen op de werkvloer.

Voorbeelden van niet zichtbare signalen:

Houd er rekening mee dat een medewerker liever niet toegeeft dat hij niet optimaal functioneert:

Meer info: Burn-out voorkomen

 

De reden dat een werknemer niet eerder aan de bel trekt

De grote vraag is in dit geval waarom een medewerker zelf niet eerder is gaan verminderen, of waarom een medewerker zich niet heeft laten coachen om vroegtijdig (preventief) in te grijpen.

Ten eerste is het goed te weten dat iedereen zich graag gehoord, gezien en gewaardeerd wil voelen. Een burn-out-kandidaat voelt zich gehoord, gezien en gewaardeerd om het harde werk dat hij/zij verricht. Een stap terug doen in activiteiten tast daarom al snel het zelfbeeld aan, wat in veel gevallen al niet heel sterk aanwezig is.

Burnout gevallen verlagen

Voor leidinggevenden hebben wij een uitgebreide toolkit klaar staan vol handige handvatten.

> Naar de toolkit

 

Ten tweede is het bijzonder lastig om in te schatten waar het maximale van een werknemer ligt. Niet alleen voor de werknemer zelf maar ook voor de werkgever of leidinggevende. Wanneer wordt het te veel? Wanneer komt het punt dat je niet verder kunt? Voor velen is dit bijzonder lastig. Vaak leert men dit pas na een burn-out, maar dan is het leed al geschied.

Ten derde is er vaak een druppel die de emmer doet overlopen. Een burn-out-kandidaat gaat door tot op het tandvlees, en wil met ups en downs zijn doel bereiken. Eén of meerdere ‘live-events’ zoals een overlijden, ziekte, scheiding, etc. zorgen voor de druppel waardoor het van het een op andere moment niet meer haalbaar is om het schema wat tot dan toe werd aangehouden,  vast te houden. De medewerker zal proberen de zeilen bij te zetten om toch het oude niveau vast te houden, terwijl juist rust zoveel belangrijker is.

Meer info: waarom een werknemer niet om hulp vraagt

Medewerker tegen zichzelf in bescherming nemen

Soms moet je als leidinggevende een medewerker tegen zichzelf in bescherming nemen. Je ziet dat het niet goed gaat, en hoe eerder je in kunt grijpen, deste beter het is voor alle betrokken partijen.

Voorbeeld: Een senior projectengineer die ik zag worstelen, met zweet op zijn voorhoofd, een gespannen gezicht en amper in staat nog de juiste beslissingen te nemen in een vergadering. Maar volgens hem ging het wel. Toch hebben ze, tegen zijn eigen gedachte in, hem in bescherming genomen. Ze hebben hem opgedragen om naar huis te gaan en anderen hebben zijn werkzaamheden overgenomen. Een volwassen man met veel vakkennis, die zich zijn tas in laat pakken. Achteraf was hij er zeer erkentelijk om, maar op dat moment zullen mensen die burn-out aan het raken zijn, zich verzetten en door willen gaan met hun werkzaamheden.

 

Personeel behoeden voor burnout

 

 

Lees ook: Personeelstekort en burnout

Burnout preventie in de organisatie

In de praktijk is verzuimbeleid er vaak op gericht om het aantal ziekmeldingen en de duur van het verzuim te verminderen. Aandacht geven aan stressinterventie is onoverkomelijk. Aandacht geven aan stresspreventie binnen de organisatie en met alle medewerkers gezamenlijk het belang en de noodzaak erkennen is een must! Burnout is een groot probleem. Zo’n 2,7 miljoen werknemers werken onder hoge werkdruk, bijna 1 miljoen werknemers hebben last van burnoutklachten.

Zo verlaag je het burnout risico binnen een organisatie:

  1. Starten met vroegtijdig signaleren van symptomen is een hele goede eerste actie.
  2. Geef veel aandacht aan het bespreekbaar maken van ziekte, van gevoelens van werkdruk en disbalans tussen werk en privé.
  3. Stimuleer met elkaar en als organisatie het ‘feel good gevoel’

 

 

Voorkomen van burnout bij medewerkers. Praktische tips

We ontkomen er niet aan dat we medewerkers in de gaten moeten houden en moeten aanspreken wanneer het misgaat. Dit met alle moeilijkheden die het met zich meebrengt.

Maar zoals gezegd: Wanneer dit gebeurt, is het eigenlijk al te laat. Een fase van stevig verminderd werkvermogen is reeds gepasseerd. De medewerker doet zichzelf en zijn/haar omgeving tekort, met alle, langdurige gevolgen van dien.

Hoge werkdruk of veel veranderingen (zoals een reorganisatie) zijn niet direct redenen om een hoger uitvalpercentage onder het personeel te verwachten. Een slechte communicatie of gebrek aan steun wel!

 

Hieronder een aantal uitgewerkte punten die belangrijk zijn in het duurzaam inzetten van medewerkers en burnoutpreventie.

Preventieplan burnout

1: Heb een heldere strategie

Duidelijkheid geeft rust. Als de strategische context van een bedrijf helder is (waar wil je heen, wat moet daarvoor gebeuren, waarom doe je wat je doet?) weet het personeel waar ze aan toe zijn. Elk personeelslid reageert anders op onduidelijkheid: de een trekt zich terug waarbij de ander juist reageert door zelf de leiding te nemen om op die manier duidelijkheid te verschaffen. Geen enkel geval is wenselijk omdat personeelsleden moeten doen waarvoor ze aangenomen zijn.

Het werkt prettig om te weten waar iedereen over een jaar moet staan. De toekomst is helder, men weet wat er verwacht wordt en welke energie dit kost. Dit geeft rust. In tegenstelling tot een reorganisatie waarbij de toekomst onzeker is en de communicatie vaak matig aanwezig is. Hierdoor wordt een reorganisatie vaak als stressvol ervaren.

Lees meer over stresspreventie

Lees ook: wie is er verantwoordelijk voor verzuim?

2: Communiceer duidelijk en oprecht

Communiceer duidelijk wat je van iemand verwacht. Uiteraard strookt de communicatie met de strategie van het bedrijf, met daarnaast gespitst op persoonlijke vaardigheden en talenten. Helder communiceren zorgt voor duidelijkheid. Zowel top-down als medewerkers onderling. Het zorgt voor minder frustraties en escalaties. Ook sluimerende strubbelingen kunnen zo verminderd worden.

Goede communicatie: ‘Jan, ik zag dat je een zeer actieve werkhouding had de afgelopen week. Het resultaat was dat door jouw harde werk de hele afdeling 5% beter heeft gedraaid dan vorig jaar. We willen deze trend graag doorzetten: hoe kunnen we daar samen voor zorgen’?

Slechte communicatie: ‘Jan, goed gedaan, volgende maand mag ik hetzelfde verwachten he’?

Draai er niet om heen, vertel je medewerkers waar ze aan toe zijn. Vooral bij een slecht nieuws gesprek

Mag je met een werknemer praten over privézaken?

3: Gebruik de talenten van een medewerker

Wist je dat een medewerker tot 9 maal zo effectief (Ben Tiggelaar) is als hij doet waar hij goed in is? Denk dan eens de andere kant op: wat gebeurt er met een medewerker als hij niet doet waar hij goed in is? De hoeveelheid stress wordt steeds groter, frustratie neemt toe en de afstand tot het werk groeit. Een burnout ligt dan voor gemotiveerde mensen op de loer.

Mensen die hun talenten kunnen gebruiken zijn meer betrokken, voelen zich minder moe en melden zich minder vaak ziek. Zolang een medewerker zich hierin niet stort en niet weet op te houden, hoef je niet bang te zijn voor een burnout.

4: Plan 10 keer per jaar een gesprek

Jouw medewerker wil weten hoe hij het doet. Eens per jaar een beoordelingsgesprek en een functioneringsgesprek zijn niet voldoende. Wees oprecht geïnteresseerd in de persoon. Tijdens dit soort gesprekken komt de persoonlijkheid naar boven en hou je vinger aan de pols hoe het echt met de medewerker gaat.

Lees ook over: verzuimgesprek voeren

5: Zorg voor een herstelperiode na een inspanning

Drukke periode gehad? Geef medewerkers de tijd om te herstellen. Dit hoeft niet door ze vrij te geven, maar kan ook door verlichten van werkzaamheden. Net als met sport is herstel net zo belangrijk als de inspanning zelf.

Meer info: Opnemen verlofdagen van werknemers

6 Werken aan onderling vertrouwen

Leer elkaar eens anders kennen, niet alleen vakinhoudelijk, maar ook op gebied van interesses, dromen, verwachtingen, angsten, valkuilen. Dit schept een onderlinge band en een sfeer van vertrouwen.

Lees hier waarom dit zo belangrijk is:Burn-out oplossen en voorkomen door teamwork!

7 Stress & werkdruk als agendapunt

Maak een vast agendapunt over stress en werkdruk. Zorg dat je kennis krijgt over stress, werkdruk, burn-out. Oefen met elkaar in het beter leren omgaan met stress. Op deze manier wordt het onderwerp bespreekbaar en zullen personen eerder zijn of haar gevoelens delen met de rest van het team. Stress en burn-out zijn anno nu zo’n groot onderdeel geworden van het menselijk leven, dat het wel bespreekbaar gemaakt moet worden.

Lees ook: omgaan met hoge werkdruk

Hoge werkdruk terugdringen

8 Maatregelen bij burnout preventie inzetten

Wanneer iemand langdurig last heeft van stress, kijk dan samen naar waar hij in eerste instantie het beste bij geholpen is. Geheel afhankelijk van de aard waar het op vastzit, kun je denken aan:

  • Verkorte werktijden
  • Extra pauzes
  • Werk uit handen nemen
  • Flexibiliteit in werkuren
  • Thuis werken
  • Paar dagen vrij/ korte vakantie

Maar besef, zoals eerder is genoemd, dat dit slechts pleisters plakken is. Het geeft tijdelijk ruimte om op adem te komen, de ergste druk is van de ketel. Maar is er is meer hulp nodig om iemand uit de negatieve spiraal van opbranden te helpen.

Kijk voor structurele mogelijkheden ten behoeve van burnout preventie op onze aanbodpagina: Training burnout preventie

Werknemer met stress? Dit kun je doen

9 Geef tijd om te herstellen

Meld iemand zich met stress gerelateerde klachten ziek, dan is het belangrijk dat diegene de tijd krijgt om te herstellen. Lichamelijk en mentaal zijn mensen vaak volledig uitgeput. Hieraan toegeven is al lastig en een hele strijd, maar wanneer er vanuit werkgeverszijde druk op gelegd wordt, werkt dit averechts of zelfs destructief. Iemand vermant zich, zet zijn schouders er onder en is na 2 dagen weer aan het werk. Maar valt 3 maanden later met veel grotere schade langdurig uit.

Meer over effectief herstel na inspanning

10 Zet samen in op burnout preventie

Een collega die dreigt uit te vallen is voor niemand leuk. Niet voor een leidinggevende, niet voor de persoon zelf en ook niet voor het team. Iedereen heeft er op een bepaalde manier last van, laten we eerlijk wezen. Allen zijn dus ook gebaat bij een zo goed mogelijk en spoedig mogelijk herstel. Ga erover in gesprek waarmee de persoon in kwestie het beste geholpen is. Doe dit vanuit een betrokken houding. Pushen of dwingen werkt niet. Bespreek samen de mogelijkheden voor hulp. Roep waar mogelijk professionele hulp in, zodat gewerkt kan worden aan enerzijds acceptatie van de situatie en anderzijds het op goede wijze kunnen herstellen.

Meer info: Stelt een werknemer met burnout zich aan?

11 Zorgen voor veiligheid

Zorgen voor veiligheid is cruciaal. We gaan hier razendsnel aan voorbij, maar voor velen is een burnout iets dat enkel zwakkelingen overkomt. Je bent een ‘watje’ als je een burnout krijgt. Of je bent niet opgewassen tegen de druk, of niet goed genoeg om je werk uit te voeren. Het beschreven profiel van een burnout-kandidaat laat echter compleet het tegenovergestelde zien.

Medewerkers voelen zich hierdoor niet veilig genoeg om aan de bel te trekken wanneer het mis dreigt te gaan. We horen dan zinnen als ‘het zal wel weer overgaan’, of ‘iedereen heeft wel eens wat’. De klachten worden genuanceerd, en niet serieus genomen.

Zorgen voor een veilige cultuur betekent dat er ruimte is voor het aankaarten van persoonlijke problemen, van welke aard dan ook. In welke keiharde salesomgeving men ook werkt, op welk managementniveau iemand ook opereert, er moet een draagvlak zijn om vroegtijdig te kunnen aangeven dat het ‘de laatste tijd niet zo lekker wil.

Lees ook: Veiligheid vergroten naar werknemers toe

Minder burn-out gevallen

12 Samenwerking

In plaats van alles zelf te willen doen (want dan gebeurt het tenminste goed) is het goed om medewerkers te motiveren elkaars sterke punten te gaan gebruiken.

Ben Tiggelaar: Een ieder is 9 maal zo effectief als er gebruik gemaakt kan worden persoonlijke sterke eigenschappen

Werknemers ervaren een groot energieverlies door de dingen te moeten doen die ze niet goed kunnen (en niet leuk vinden om te doen). Uiteraard bestaat elke functie uit dingen die niet leuk zijn, maar we hanteren hierbij graag de 80-20 regel: 80% leuk, 20% minder leuk.

Deze vorm van samenwerking gaat verder dan enkel goed communiceren. Het vraagt om groter denken, elkaars talenten benutten en elkaar nodig hebben/ handig gebruik van elkaar maken.

13 Kennis vergroten

Het vergroten van de kennis van medewerkers over het onderwerp ‘burnout’, zal er toe leiden dat klachten eerder gezien worden door de medewerker. Het is daarbij goed om de verhalen van ervaringsdeskundigen aan te horen om zodoende mee te krijgen wat een proces het is om uit een burnout te komen, en dit definitief af te sluiten. Menig ex-burnouter krijgt grijze haren als hij/zij terugdenkt aan de tijd dat hij/zij een burnout had.

Het vergroten van kennis over burnout, zorgt voor een groter bewustzijn. Het kan iedereen overkomen die hard en gedisciplineerd werkt. De gevolgen zijn voor alle partijen negatief.

Meer info: Wat managers moeten weten over burnout

Burnout bij medewerkers voorkomen

14 Vitaliteit promoten

Het herstel van medewerkers kan worden versneld door goed te denken om beweging, gezonde voeding en genoeg rust. (BERG-Methode). Wanneer je als leidinggevende dit ook vindt, ga dan niet enkel de kantine volstoppen met komkommers, roltrappen uitschakelen, bedden in stilteruimtes plaatsen en stevig investeren op trampolines in de gang die toch niet gebruikt worden (live voorbeeld!)

Het is vele malen belangrijker dat er een visieverschuiving plaats gaat vinden tussen de oren van medewerkers. Hierover aan het eind van dit artikel meer.

Bewegen tegen stress

15 Sturen op autonomie

Autonomie is de meest belangrijke reden medewerkers een burnout krijgen. Een gebrek aan autonomie wil zeggen dat een medewerker niet meer aan het roer staat van het eigen leven.

Autonomie begint met: ‘wie ben ik?’ en: ‘wat kan ik?’. Dit zijn vragen die je als leidinggevende deels kunt oppakken bespreken met een medewerker, waarbij het goed is om mensen die hier moeilijk antwoord op kunnen geven (menig medewerker heeft hier moeite mee), te laten coachen door een gespecialiseerd coach.

Meer over autonomie

16 Aansturing van personeel

In de aansturing van personeel door een leidinggevende is veelal winst te behalen wanneer het gaat om burnoutpreventie. Natuurlijk wensen we een resultaat te behalen. Als het ene resultaat gehaald is, wordt er al weer snel gejaagd op het volgende resultaat. Denk hierbij nog eens terug aan het verhaal van het werkvermogen: Medewerkers presteren het beste in 40-70% van hun kunnen.

Als leidinggevende is het dus ook goed om te sturen op een geschikte arbeids-rust balans. De conclusie die veel partijen trekken nadat we ze hebben begeleid bij het verminderen van ziekteverzuim a.g.v. burnout is: We moeten ons vaker eens afvragen waar we nou eigenlijk mee bezig zijn.

We moeten ons vaker eens afvragen waar we nou eigenlijk mee bezig zijn.

Lees ook: veelgemaakte fouten bij re-integratie

17 Bewustzijn vergroten bij werknemers over burnout

Hoe kun je er nou voor zorgen dat medewerkers zich hiervan blijvend bewust van zijn? Een belangrijke methode is het veranderen van visie van medewerkers. Hierbij is het niet vreemd dat sommige medewerkers bepaalde dingen totaal niet doorhebben. Voor velen is het bijvoorbeeld onbekend dat 70% van een maximaal vermogen ook het maximale vermogen moet zijn en dat dit zorgt voor meer plezier, geluk en zingeving.

Het veranderen van een persoonlijke visie van een medewerker, zorgt uiteindelijk voor het veranderen van houding en uiteindelijk leert de medewerker een nieuwe vaardigheid uit eigen beweging. (hij/zij ziet de noodzaak er van in)

Het begint dus vaak met het opengooien van het gesprek over burnout en burnout preventie

burnout preventie

Het gesprek aangaan over burn-out

 

 

Gerelateerde artikelen aan burnout preventie

Burnout voorkomen door werkgever

Burnout preventie

Het is als bedrijf verstandig om, wat de functie ook is, bij kerntaken te blijven. Een leidinggevende geeft leiding, een verkoper verkoopt, etc. Het thema burn-out is zeer specifiek. We willen graag helpen bij burn-out preventie in ieders organisatie.

We beseffen dat bovenstaand niet eenvoudig is om uit te voeren. Dergelijke veranderingen nemen al snel meerdere jaren in beslag. Het advies dat we hierbij geven is om vandaag te veranderen met 1% (één procent) koerswijziging. Een dergelijke wijziging zal over een half jaar een behoorlijke verandering met zich meebrengen, laat staan de verandering over 5 jaar.

We beseffen ook dat een dergelijke expertise niet zomaar in huis is. Het thema burnout, met alle haken en ogen die erbij horen, voeren je niet zomaar even uit.

We delen onze expertise graag. Ontdek onze vorm van preventietraining die helpt om bovenstaande punten de organisatie in te krijgen.

We hebben daarvoor meerdere opties:

Training burn-out & stresspreventie:

Wilt u dat uw leidinggevenden daadwerkelijk het open en eerlijke gesprek durven aangaan met de medewerkers ten aanzien van de gewenste bedrijfscultuur, gekoppeld aan de kernwaarden en een preventieve aanpak ter voorkoming van chronische stress en burn-out?Training stresspreventieMaak kennis met de stresspreventietrainingen van Meulenberg Training en Coaching:

  • Coaching en begeleiding op elk level binnen de organisatie (strategisch, leidinggevenden en medewerkers)
  • Aan de hand van een diepgaande bedrijfscheck een gericht plan van aanpak
  • Leidinggevenden ontdekken hoe om te gaan met medewerkers met burnout
  • Vitalere en fittere medewerkers waardoor een daling van het ziekteverzuim
  • Veilige omgeving met autonome medewerkers die helder communiceren.

 

burn-out preventie

 

Over de schrijver
Ik ben Ruud Meulenberg. Eigenaar en oprichter van Meulenberg Training & Coaching. Ik begeleid mensen met stress- en burnoutklachten door ze 'letterlijk' in beweging te laten komen (wandelen/ hardlopen) Samen met een krachtig team van professionele coaches, help ik mensen door heel Nederland heen om van stress en burn-out af te komen. Ik probeer het goede voorbeeld te geven: Ik werk maximaal 24 uur per week, ik sport, geniet van mijn gezin en ik heb betekenisvol werk ;).
Annemieke Brouwer

Door

Annemieke Brouwer

op 23 September 2017

Mooi en volledig artikel

Annemieke Brouwer

Door

Annemieke Brouwer

op 23 September 2017

Wat een mooi stuk. Volledig en overzichtelijk

Ruud Meulenberg
Heidi

Door

Heidi

op 25 September 2018

Deze cursus heeft mij enorm geholpen en heel dankbaar voor !

Ruud Meulenberg
Reactie plaatsen

Gratis ebook:  zo herken je een burnout

(Inclusief checklist)

Met dit ebook leer je de symptomen van een burnout tijdig te herkennen. Al meer dan 10.000 gelijkgestemden hebben dit ebook gedownload.
Cookies