Burnout preventie: Broodnodig voor menig medewerker!
Burnout preventie voor medewerkers.

Burnout preventie voor medewerkers.

Burnout preventie: De ideale situatie in een werkomgeving is dat iedere collega lekker in z’n vel zit, goed kan presteren en met plezier zijn/ haar werk uitvoert. Een nieuw project van A tot Z afmaken genereert enorm veel energie. Het hele team is enthousiast, je gaat met plezier naar je werk, je bereikt met elkaar leuke resultaten. En dat allemaal naast je ‘gewone’ dagelijkse werkzaamheden. Hard werken is dan zeker geen straf!

Toch neemt het aantal burn-out gevallen bij medewerkers met de dag toe. Je zou je als werkgever of werknemer af kunnen vragen: loopt mijn sterke en enthousiaste team risico om burn-out te raken? Kunnen wij extra werk naast onze primaire verantwoordelijkheden doen? Zo ja, hoe lang houden we dit vol? Kunnen we kwaliteit (blijven) neerzetten? En kunnen we als team de druk aan? Wat als iemand van de collega’s uitvalt? Zijn we dan als team veerkrachtig genoeg om met tegenslagen om te gaan?

Welke medewerker krijgt een burn-out? Maatregelen tegen burn-out

Misschien een open deur, maar een lui mens zal niet snel een burn-out krijgen. Burn-out kandidaten kenmerken zich door een grote ijver om heel goed te zijn, in combinatie met een grote sociale betrokkenheid en een groot loyaliteits- en verantwoordelijkheidsgevoel. Je zult ze niet snel horen klagen. Als het even niet wil, zullen ze een extra tandje bijzetten en doen alsof er niets aan de hand is. Het zijn dus niet de zwakkeren, maar juist de sterke mensen die een grote intrinsieke motivatie hebben om het beste van zichzelf te geven.

Personeel en burn-out herkennen

Een dreigende burn-out is geen griep en is ook niet na een week weer over! Wees ervan bewust dat de in dit artikel genoemde signalen er op duiden dat het daadwerkelijk niet goed gaat met een teamlid of medewerker.

Een burn-out herkennen bij personeel vraagt een scherpe blik. Het valt namelijk niet altijd op dat iemand bezig is zichzelf op te branden. Dit artikel zal aangeven wat je zoal kan doen om een burn-out bij medewerkers te voorkomen en hoe je kan herkennen wanneer iemand risico loopt om burn-out te raken.

Symptomen burn-out bij medewerkers

De symptomen van een burn-out zijn over het algemeen duidelijk en helder: complete uitputting, moe, chagrijnig en heel veel normale dingen willen niet meer. (Uitgebreidere informatie vind je hier: Wat is een burn-out? of hoe voelt iemand zich met een burn-out?)

Voor letterlijk alle symptomen van burn-out download je dit uitgebreide E-book helemaal gratis: Symptomen burn-out

Een burn-out kent dieperliggende oorzaken. Het is daarom goed om gespecialiseerde hulp in te schakelen wanneer de medewerker te ver is gegaan en in een burn-out verkeerd. De waarde van deze hulp is dat de medewerker sneller terugkeert en de kans op herhaling geminimaliseerd wordt.

Iedereen zal het er mee eens zijn: voorkomen is beter dan genezen. Los van het menselijk leed dat een burn-out met zich meebrengt, komen er kosten bij kijken die voor geen enkel bedrijf wenselijk zijn. Of er nu 2 of 2000 mensen in het bedrijf werkzaam zijn. Ziekteverzuim kost namelijk al snel €250,- tot €400,- per dag. Een burn-out duurt al snel een half jaar, wat inhoudt dat een burn-out met alle bijkomende kosten, al snel €80.000,- kost!. En dan is het nog maar de vraag of de persoon in kwestie volledig hersteld terugkeert op het werk. Door in de oude functie terug te keren ligt de kans op een nieuwe burn-out op de loer.

De kosten voor ziekteverzuim bedragen gemiddeld €250,- per dag! Een burn-out (zonder vervanging van medewerkers) kost derhalve al snel €80.000,- en loopt snel op richting de €120.000. Ziektekosten die in geen enkel organisatie gewenst zijn.

Kortom: (h)erken de symptomen van een burn-out op tijd!

Burn-out tijdig herkennen bij medewerkers Burn-out voorkomen bedrijf

In een startfase van een project en bij het samenstellen van een nieuw team worden stress– en druk gerelateerde vragen nauwelijks gesteld. (Laat staan dat teamleden er zelf mee komen). Je bent positief en super gemotiveerd om te gaan knallen! Heel goed om dit ook zo te houden, maar let wel op dat het niet alleen gaat om de kwaliteit van het project. Aan haar zijde staat altijd de goede zorg voor de mens. Rekening houden met de kwaliteiten en krachten die er in het team zijn, en ook elkaar helpen zodra er eerste signalen te zien zijn ‘dat het moeilijk wordt’, mogen hierin zeker niet ontbreken.

Een medewerker die op een burn-out afstormt kun je zien aankomen! Kijk eens op een andere manier naar je team en herken de fases die aansturen op een burn-out.

De ontwikkeling van een burn-out bij personeelsleden

Psycholoog Herbert Freudenberger beschrijft 12 fases die doorlopen worden voordat iemand burn-out raakt:

1 Super gemotiveerd

Iemand die altijd opspringt van enthousiasme als er wat te doen is. Niets is te veel en de persoon werkt tijdens lunchtijd door (ook als dat echt niet hoeft). Leuk om zo’n gemotiveerd persoon in je team te hebben, maar let op dat dit teamlid niet te veel van zichzelf vraagt.

2 Werk, werk en nog eens werk

In de volgende fase zie je dat hij nog harder gaat werken dan normaal. Handelingen worden sneller uitgevoerd. Hulp vragen? ho maar!

3 Geen tijd voor zichzelf   Stress verminderen medewerkers

De medewerker gaat ook buiten werktijd door om de werkzaamheden af te krijgen. De belasting groeit, het herstel daalt.

Meer uren maken: Iemand die steeds meer uren gaat maken zonder daarbij productiever te worden, moet in de gaten gehouden worden. Omdat concentratie en effectiviteit hopeloos is bij iemand met een burn-out, lukt het werk vaak niet meer in de normale tijd die er voor staat. Het is goed paal en perk te stellen aan de hoeveelheid tijd die iemand aan zijn werk besteedt. Het is beter te accepteren dat iemand een tijd lang onder het niveau presteert, dan dat hij thuis komt te zitten en een jaar lang niks presteert.

4 Lichamelijke klachten

De werknemer noemt klachten als ‘slecht slapen, niet zo lekker zijn en buikpijn’. Maar hij weet niet zo goed wat het is, “het zal wel over gaan”.

5 Alles voor het werk!

In deze fase heeft je collega alleen maar oog voor het werk. Voor hobby’s is geen tijd meer; vrienden en familie verdwijnen naar de achtergrond. Toch zal op de vraag hoe het gaat nog steeds geantwoord worden dat alles goed gaat. Het werk begint er echter wel onder te lijden. De medewerker staat altijd maar ‘aan’. Hij lijkt maar niet tot bedaren te komen. Vaak is een medewerker dan chronisch gestresst

6 Kritisch, cynisch en ontevreden

Anderen doen het werk niet zo goed als hij doet, althans volgens hem. Je merkt dat hij kritisch, cynisch en ontevreden is. Andere teamleden beginnen onder zijn houding te lijden.

Symptomen:

Zinnen zoals: ‘Dit nieuwe bestuur gaat het toch ook niet redden’, of ‘Of het goed gaat met het bedrijf? Och, zolang ik mijn loon maar krijg!’ van iemand die normaal gesproken positief en opbouwend is, zijn dit signalen voor een naderende burn-out. Begrijp goed dat iemand deze zinnen niet op deze manier bedoelt. Feitelijk zoekt degene vastigheid en stabiliteit.

Negativiteit is een logisch gevolg van niet lekker in je vel zitten en merken dat niks meer lukt. Al snel wordt er tegen dingen aangetrapt uit frustratie en onmacht.

7 Afstand van de werkzaamheden Personeelsleden burn-out aan zien komen

Het teamlid wordt somberder, babbelt niet meer met het team en zondert zich af. De kans is groot dat hij ook meer gezondheidsklachten heeft.

Hoewel de medewerker altijd erg betrokken was, lijkt zijn interesse de laatste tijd verflauwd. Het interesseert hem de laatste tijd weinig meer, of hij zet zich zelfs af tegen de zaken die hij eerst goed tot zeer goed uitvoerde. Hij neemt dan afstand van zijn normale werkzaamheden

Symptomen:

  • Vaker betrokken bij conflicten
  • Teruggetrokken houding
  • Vermijden van contacten

8 Ander gedrag

In dit stadium zie je dat de omgeving merkt dat het niet lekker gaat met hun collega. Teamleiders worden gevraagd of er iets is met hem, of dat het wellicht goed is dat er iemand met hem gaat praten.

Bij een naderende burn-out loopt iemands stressniveau steeds verder op. Dit leidt vaak tot verandering van gedrag, waaronder de volgende kenmerken regelmatig en langdurig voorkomen:

9 Enkel nog het volgen van verantwoordelijkheden Hoog ziekteverzuim stress

Er is geen enthousiasme meer, je collega voelt alleen nog maar verantwoordelijkheden, hij moet veel, kan niet relaxen. ‘Het lukt niet meer’ is veel gehoord. Medewerkers bij wie het niet meer lukt, raken geïrriteerd, zeker als ze moe zijn door slaapgebrek, een lichaam hebben dat om rust schreeuwt en een hoofd hebben dat het niet meer op een rijtje krijgt.

10 Geen plezier, niks lukt

In deze fase is er niets meer leuk, is er alleen maar leegte en de kans is groot dat alleen afleidingen als eten, seksalcoholdrugs een beetje de leegte kunnen vullen. Veelal wordt deze fase overspannen zijn genoemd

Symptomen in deze fase:

11 Depressie/ Lichamelijke klachten

Een gevoel van uitputting, verloren zijn en onzekerheid. Hij zucht veel, maakt denigrerende opmerkingen over zijn opdrachten en het werk dat hij afrondt.

Vaak, maar niet in alle gevallen, wordt deze fase zichtbaar door lichamelijke klachten als:

Loopt iemand vaak met een of meerdere van deze klachten rond op het werk, wees dan extra alert. Mensen met een dreigende burn-out zwakken vaak hun klachten af alsof er niks aan de hand is.

12 Medewerker is burn-out

Mentaal en fysiek ingestort: Wanneer je een collega met burn-out klachten in je team hebt, zul je wellicht veel van bovengenoemde fases herkennen. Volledig is deze beschrijving niet, maar wel voldoende om je bewust te maken dat er actie nodig is om te voorkomen dat iemand volledig burn-out raakt.

Een kleine zijsprong: Er zijn altijd mensen die van nature bovenstaande gedragsomschrijvingen vertonen. Dit wil niet zeggen dat het hier altijd om een dreigende burn-out gaat. Maar er moet wel een alarmbel gaan rinkelen als er in combinatie met overige omschreven zaken een verandering optreedt in het gedrag van je medewerker.

Ontdek alle symptomen van burn-out. Download gratis het zeer uitgebreide E-book: Symptomen burn-out 

Medewerker voor een burn-out behoeden Preventieve aanpak stress medewerkers

Spreek een medewerker altijd aan bij burn-out-signalen. De allerbelangrijkste stap wanneer je de bovengenoemde signalen herkent bij een medewerker, is het bespreekbaar maken van het onderwerp. Vaak weet iemand van binnen best wel dat het allemaal niet zo lekker gaat, maar hardop uitspreken bevestigt datgene wat zo iemand helemaal niet wil; erkennen dat hij of zij ziek aan het worden is!  Vraag daarom naar de niet zichtbare signalen. Want wanneer het op de werkvloer zichtbaar wordt dat het niet goed gaat met iemand, dan gaat hier al een langere periode aan vooraf waarbij minder zichtbare signalen aanwezig zijn maar welke niet opvallen op de werkvloer.

Voorbeelden van niet zichtbare signalen:

Houd er rekening mee dat een medewerker liever niet toegeeft dat hij niet optimaal functioneert:

Waardoor functioneert een medewerker niet goed?

Ten eerste is het goed te weten dat iedereen zich graag gehoord, gezien en gewaardeerd wil voelen. Een burn-out-kandidaat voelt zich gehoord, gezien en gewaardeerd om het harde werk dat hij/zij verricht. Een stap terug doen in activiteiten tast daarom al snel het zelfbeeld aan, wat in veel gevallen al niet heel sterk aanwezig is.

Burnout gevallen verlagen

Voor leidinggevenden hebben wij een uitgebreide toolkit klaar staan vol handige handvatten.

>> Naar de toolkit

Ten tweede is het bijzonder lastig om in te schatten waar het maximale van een werknemer ligt. Niet alleen voor de werknemer zelf maar ook voor de werkgever of leidinggevende. Wanneer wordt het te veel? Wanneer komt het punt dat je niet verder kunt? Voor velen is dit bijzonder lastig. Vaak leert men dit pas na een burn-out, maar dan is het leed al geschied.

Ten derde is er vaak een druppel die de emmer doet overlopen. Een burn-out-kandidaat gaat door tot op het tandvlees, en wil met ups en downs zijn doel bereiken. Eén of meerdere ‘live-events’ zoals een overlijden, ziekte, scheiding, etc. zorgen voor de druppel waardoor het van het een op andere moment niet meer haalbaar is om het schema wat tot dan toe werd aangehouden,  vast te houden. De medewerker zal proberen de zeilen bij te zetten om toch het oude niveau vast te houden, terwijl juist rust zoveel belangrijker is.

Het is niet altijd mogelijk een medewerker voor een burn-out te behoeden. Sommige gedragspatronen kennen diep ingesleten gedragspatronen waarbij de noodzaak om te veranderen er nog niet is. Lees meer hierover: Medewerker voor burn-out behoeden

Medewerker tegen zichzelf in bescherming nemen

Soms moet je als leidinggevende een medewerker tegen zichzelf in bescherming nemen. Je ziet dat het niet goed gaat, en hoe eerder je in kunt grijpen, deste beter het is voor alle betrokken partijen.

Voorbeeld: Een senior projectengineer die ik zag worstelen, met zweet op zijn voorhoofd, een gespannen gezicht en amper in staat nog de juiste beslissingen te nemen in een vergadering. Maar volgens hem ging het wel. Toch hebben ze, tegen zijn eigen gedachte in, hem in bescherming genomen. Ze hebben hem opgedragen om naar huis te gaan en anderen hebben zijn werkzaamheden overgenomen. Een volwassen man met veel vakkennis, die zich zijn tas in laat pakken. Achteraf was hij er zeer erkentelijk om, maar op dat moment zullen mensen die burn-out aan het raken zijn, zich verzetten en door willen gaan met hun werkzaamheden.

Effectieve stappen bij burnout preventie Personeel behoeden voor burnout

We omschrijven hieronder een aantal effectieve maatregelen die je als leidinggevende kunt inzetten ten behoeve van burnout preventie:

Werken aan onderling vertrouwen

Leer elkaar eens anders kennen, niet alleen vakinhoudelijk, maar ook op gebied van interesses, dromen, verwachtingen, angsten, valkuilen. Dit schept een onderlinge band en een sfeer van vertrouwen. Lees hier waarom dit zo belangrijk is: Burn-out oplossen en voorkomen door teamwork!

Stress & werkdruk als agendapunt

Maak een vast agendapunt over stress en werkdruk. Zorg dat je kennis krijgt over stress, werkdruk, burn-out. Oefen met elkaar in het beter leren omgaan met stress. Op deze manier wordt het onderwerp bespreekbaar en zullen personen eerder zijn of haar gevoelens delen met de rest van het team.

Stress en burn-out zijn anno nu zo’n groot onderdeel geworden van het menselijk leven, dat het wel bespreekbaar gemaakt moet worden.

Korte termijn maatregelen bij burnout preventie inzetten

Wanneer iemand langdurig last heeft van stress, kijk dan samen naar waar hij in eerste instantie het beste bij geholpen is. Geheel afhankelijk van de aard waar het op vastzit, kun je denken aan:

  • Verkorte werktijden
  • Extra pauzes
  • Werk uit handen nemen
  • Flexibiliteit in werkuren
  • Thuis werken
  • Paar dagen vrij/ korte vakantie

Maar besef, zoals eerder is genoemd, dat dit slechts pleisters plakken is. Het geeft tijdelijk ruimte om op adem te komen, de ergste druk is van de ketel. Maar is er is meer hulp nodig om iemand uit de negatieve spiraal van opbranden te helpen.

Kijk voor structurele mogelijkheden ten behoeve van burnout preventie op onze aanbodpagina: Training burnout preventie

Geef tijd om te herstellen

Meld iemand zich met stress gerelateerde klachten ziek, dan is het belangrijk dat diegene de tijd krijgt om te herstellen. Lichamelijk en mentaal zijn mensen vaak volledig uitgeput. Hieraan toegeven is al lastig en een hele strijd, maar wanneer er vanuit werkgeverszijde druk op gelegd wordt, werkt dit averechts of zelfs destructief. Iemand vermant zich, zet zijn schouders er onder en is na 2 dagen weer aan het werk. Maar valt 3 maanden later met veel grotere schade langdurig uit.

Meer over effectief herstel na inspanning

Zet samen in op burnout preventie burnout preventie

Een collega die dreigt uit te vallen is voor niemand leuk. Niet voor een leidinggevende, niet voor de persoon zelf en ook niet voor het team. Iedereen heeft er op een bepaalde manier last van, laten we eerlijk wezen. Allen zijn dus ook gebaat bij een zo goed mogelijk en spoedig mogelijk herstel. Ga erover in gesprek waarmee de persoon in kwestie het beste geholpen is. Doe dit vanuit een betrokken houding. Pushen of dwingen werkt niet. Bespreek samen de mogelijkheden voor hulp. Roep waar mogelijk professionele hulp in, zodat gewerkt kan worden aan enerzijds acceptatie van de situatie en anderzijds het op goede wijze kunnen herstellen.

Gezamenlijk inzetten op burnout preventie, leidt vaak tot andere strategische keuzes en cultuurverandering

Structurele burnout preventie

Het is als bedrijf verstandig om, wat de functie ook is, bij kerntaken te blijven. Een leidinggevende geeft leiding, een verkoper verkoopt, etc. Het thema burn-out is zeer specifiek. We willen graag helpen bij burn-out preventie in ieders organisatie.

We hebben daarvoor meerdere opties:

Onze trainingen zijn altijd maatwerk. Kom te weten wat we kunnen doen voor de organisatie.

Gerelateerde artikelen: Burnout preventie

Over de schrijver
Ik ben Ruud Meulenberg. Eigenaar en oprichter van Meulenberg Training & Coaching. Ik begeleid mensen met stress- en burnoutklachten door ze 'letterlijk' in beweging te laten komen (wandelen/ hardlopen) Samen met een krachtig team van professionele coaches, help ik mensen door heel Nederland heen om van stress en burn-out af te komen. Ik probeer het goede voorbeeld te geven: Ik werk maximaal 24 uur per week, ik sport, geniet van mijn gezin en ik heb betekenisvol werk ;).

Door

Annemieke Brouwer

op 23 September 2017

Mooi en volledig artikel

Door

Annemieke Brouwer

op 23 September 2017

Wat een mooi stuk. Volledig en overzichtelijk

Door

Heidi

op 25 September 2018

Deze cursus heeft mij enorm geholpen en heel dankbaar voor !

Reactie plaatsen

Cookies