Oorzaken burnout. De dieperliggende oorzaken burnout
Oorzaken burnout. Waarom raakt iemand burnout?

Oorzaken burnout. Waarom raakt iemand burnout?

Oorzaken Burnout: waarom raakt het de een niet en de ander wel, en soms zelfs twee keer? Het heeft van alles te maken met je omstandigheden, je persoonlijkheid, je genen, je omgeving en je normen en waarden. Het is dus niet zo dat je van alleen hard werken een burnout krijgt. Er spelen een hoop extra factoren mee die hieronder worden uitgeschreven.

Hoe ontstaat burnout?

Een burn-out krijg je door een lange periode (fors) in je reserves te tasten waarbij je niet let op het herstel. Het ontstaat door een langdurig verstoorde relatie tussen belasting en belastbaarheid. Je overbelast je lichaam dus te lang en te hard.

Je lichaam kan op meerdere manieren overbelast worden:

  • Fysiek: Door overmatig sporten/ overtraindheid
  • Mentaal: Door bijvoorbeeld een drukke baan waarbij je veel moet denken
  • Psychisch: Door stress van targets of relatieproblemen
  • Immunologisch: Door het hebben van een (chronische) ziekte

Hoe ontstaat een burnout?

De grafiek geeft weer hoe een burn-out ontstaat: Zolang het herstel na een inspanning (werk/ stress periode/ ziekte/ beweging) gelijk is aan de inspanning zelf, is er niks aan de hand.

Echter: op het moment dat gedurende een lange tijd het herstel te kort is om van de inspanning bij te komen, treed er schade op. Vaak gaat dit een aantal jaren goed, en lijkt het lichaam veerkrachtig te zijn. Tot op een zeker moment het plotseling ophoudt. Het lijf wil niet meer en vrijwel van de ene op de andere dag wil het niet meer: de voorraden zijn op, mentale kracht ontbreekt: iemand is opgebrand.

Oorzaken burnout:

Grenzen aangeven.

Wanneer je moeite hebt met grenzen aangeven heb je altijd een overvolle agenda en geen tijd meer om te ontspannen. Als je bovendien graag geaccepteerd wilt worden door je omgeving. Geen ‘nee’ durven zeggen is een zeer grote reden van veel burnout gevallen. Grenzen aangeven is best lastig. Lees meer hierover in dit artikel: Grenzen aangeven. Waarom is dat zo moeilijk?

Onzekerheid.

Onzeker zijn en twijfelen aan je eigen vermogens en vaardigheden zorgt er voor dat je het gevoel krijgt dat je altijd beter moet en dat alles wat je doet toch niet goed genoeg is. Het gevaar is dat je altijd maar harder gaat om gelijk te willen presteren als een ander. Bedenk dat geen mens en daarmee omstandigheden, gelijk zijn. Onzekerheid is een grote oorzaak is van burnout. Daarom besteden we hier veel tijd aan bij het coachingstraject. Deze is (preventief) van grote waarde. Lees meer over burnout door onzekerheid

Oorzaken burnout

Hoge lat

Hoewel het niet gezegd is dat mensen die een burnout krijgen vanzelfsprekend de lat heel hoog leggen, kan dit wel een kenmerk zijn. Streven naar het aller aller beste op school, op het werk, in een thuissituatie of in familie, kan leiden tot een burnout. Lees meer over de lat hoog leggen en burnout

Parentificatie

Parentificatie, oftewel een ongezonde zorg voor ouders ontwikkelt zich vaak al heel vroeg. Kinderen krijgen het gevoel dat ze, om welke reden dan ook, voor hun ouder moeten zorgen waardoor er een ongezonde ouder-kind relatie ontstaat. Hoewel deze kinderen emotioneel sterk lijken komt het gebrek aan het kind zijn op jonge leeftijd, als adolescent weer terug. De pijn en de ijver om dit recht te trekken kan lijden tot een burnout. Meer over dit gevoelige onderwerp vind je hier: Burnout door zorg voor ouders

Narcisme

Veel burnoutgevallen kennen een sluimerende, niet altijd zichtbare oorzaak. Narcisme is verwoestend voor mensen en uitputting en burnout liggen op de loer vanwege jarenlange overbelasting.

We schrijven over drie vormen van Narcisme:

Omgeving

De omgeving waarin je je begeeft, bepaalt vaak hoe je je voelt. Stel je bent heel mager en je begeeft je onder wielrenners die de tour de France fietsen. Voel je je dan anders? Of als je je begeeft in een gemiddelde fastfoodketen in Amerika hoe voel je je dan? Evenals een zeer stimulerende omgeving waarin je gepusht wordt om te presteren. Als je niet wenst te presteren tot over het maximale ben je anders.

Door het niet kunnen accepteren van het anders zijn dan de omgeving krijgen mensen een burnout. Mensen krijgen een burnout als ze zichzelf spiegelen met hun omgeving en zich daar vervolgens op gaan aanpassen.

Uit handen geven De oorzaak van een burnout

Als je niks uit handen kunt geven omdat je bang bent dat het niet goed genoeg, of snel genoeg gebeurt, komt je eigen bordje steeds voller en voller te liggen. Delegeren van niet belangrijke taken zonder urgentie is een eerste stap naar effectief delegeren. Lees ook: Tips om tijd over te houden. Je vindt in de link een schema dat je kunt gebruiken bij het uit handen geven van taken

Antidepressiva

Hoewel we zeer voorzichtig zijn in onze uitlatingen over antidepressiva, is antidepressiva geen

middel dat je helpt om een depressie of angstgevoelens op te lossen. Het zorgt ervoor dat je het tijdelijk niet meer voelt. Op het moment dat je hiermee stopt, keren de klachten terug. Antidepressiva kunnen zorgen voor grotere angst en depressieklachten. Hierbij ligt een burnout op de loer. Gebruik dus alleen antidepressiva als het echt niet meer wil, maar laat het je niet zomaar voorschrijven.

Faalangst

Angst om te falen is een grote boosdoener in het krijgen van een burnout. Het zorgt er voor dat je dermate hard je best gaat doen om niet te falen dat je compleet jezelf verliest. Als je hier geen last van hebt, maar wel last van een andere angst (bijvoorbeeld hoogtevrees) kun je je voorstellen dat je op een hele hoge ladder staat die beweegt in de wind. Je klemt je handen stijf om de sporten en je wilt zo snel mogelijk weer naar beneden.

Zo is het ook met faalangst: de angst om het fout te doen kan je helemaal uithollen.

Moeten

‘ik moet nog zoveel’ hoor je vaak. Hoewel dit lijkt op geen grenzen kunnen aangeven, heeft het een andere motivatie. Grenzen aangeven is van buitenaf, waarbij moeten vaak onrust van binnen uit is. De was moet opgehangen worden, het werk moet gedaan worden, de kinderen moeten van school, het huiswerk moet af, etc. etc. De kans is groot dat er geen tijd overblijft tussen alles wat moet voor ontspanning.

Onthecht zijnOorzaken overspannenheid

Onthecht zijn van jezelf raak je door lange tijd anders te doen, dan dat je daadwerkelijk bent. Dit vreet ongelooflijk veel energie. Eenmaal een ander keurslijf aangemeten is de weg terug erg lastig. Vaak raak je onthecht door een diepgewortelde onzekerheid. Wees jezelf, wees authentiek. Je kunt niet veranderen, je kunt alleen maar nieuwe dingen aanleren en oude dingen afleren.

Gedrevenheid

Vrijwel iedereen die een burnout heeft (of heeft gehad) bevat een grote mate van gedrevenheid. Ga maar na: anders was het nooit gelukt een burnout te krijgen. Je moet toch wel gek zijn jezelf zover te pushen dat je er bij neervalt? (Ik heb het zelf ook gedaan hoor 😉 ) Zeer waarschijnlijk vind iemand die vlak voor een burnout zit zichzelf niet gedreven en na een burnout een beetje gedreven. Juist deze niet reële kijk op eigen gedrevenheid zorgt voor een burnout

Driehoeksverhouding

Een driehoeksverhouding komt vaker voor dan je denkt. Het kost bakken energie om het 2 personen naar het zin te maken. Het heeft zo zijn prijs: een burnout door een driehoeksverhouding komt vaker voor dan dat je denkt!

Thuis komen te zitten

Als je merkt dat het al lange tijd niet goed met je gaat, zorg er dan voor dat je niet volledig thuis komt te zitten. Juist hierdoor val je in een zwart gat en gaan negatieve gedachten overheersen. Bij ontslag: zoek een alternatieve vorm om aan de gang te blijven. Veel vrijwilligerswerk is geschikt. Lees meer hierover: Burnout en baan kwijt

Burnout symptomen herkennen? Lees ons dubbeldikke gratis E-Book: Burnout symptomen

Te weinig beweging

Het stresshormoon wordt afgebroken door stofjes die tijdens bewegen (en nog liever: sporten) vrijkomen. Vaak wordt er daarom een rustig gevoel ervaren na een stukje hardlopen (moe maar voldaan) Dit gaat echter niet op als je probeert zo hard mogelijk je vertrouwde rondje te lopen. Evenwicht en balans is dus belangrijk. Bedenk dat het feit dat je er loopt al veel beter is dan dat je thuis op de bank was blijven zitten. Bewegen is overigens de enige manier om de hormoonhuishouding weer op orde te krijgen. Een instabiele hormoonhuishouding is een kenmerk van een burnout. Hierom gebruiken we beweging bij het herstelproces 

Slechte voeding  Waardoor ontstaat een burnout

Slechte voeding, met als gevolg een slecht gestel, maakt het lichaam zwak. Het is niet meer opgewassen om goed te herstellen van inspanningen (zowel mentaal als fysiek) Als je een topprestatie wilt leveren (als moeder, als medewerker, als student) zorg er dan voor dat je ook top voeding binnen krijgt. Maar ook hier in: overdrijf niet: eet gewoon gezond, een keertje een patatje is niet erg, maar eet voldoende groente, koolhydraten en juiste vetten. Lees ook over goede voeding bij burnout

Te weinig slaap

Tijdens je slaap herstel je niet alleen lichamelijk, maar ook hormonale processen vinden plaats tijdens je slaap. Als je slecht inslaapt, tussentijds wakker wordt, of juist heel vroeg wakker wordt, krijg je een slaapschuld . Download het E-book om meer te weten te komen over slaap en hoe je dit kunt verbeteren. Ook kun je het artikel ‘wakker liggen door stress‘ doorlezen.

Verantwoordelijkheidsgevoel

Een te groot gevoel van verantwoordelijkheid maakt je kwetsbaar voor een burnout. Een gezonde mate van verantwoordelijkheid moedigen we aan. Maar een ongezonde mate waarin de verantwoordelijkheid wordt genomen voor iets wat niet iemands pakkie-an is, ontmoedigen we. Blijf bij je leest! De nadelen van verantwoordelijk zijn

Hoogbegaafdheid

Mensen die hoogbegaafd zijn (IQ 130+), hebben een grotere kans op een burnout. Doordat ze zich anders voelen dan de normale mensen om hun heen, gaan ze zich te veel aanpassen waardoor er geen balans is tussen geven en nemen.

Hoogbegaafden ervaren overprikkelingen op een aantal gebieden (Dabrowski 1949). Dit zorgt voor een hoge werklust en een hoog tempo. Als dit gecombineerd wordt met onder het niveau werken leidt dit vaak tot een burnout. De emotionele overprikkeling kan ook leiden tot angsten. Lees ook: Hoogbegaafd maar toch burnout. Hoe kan dat?

Privé problemen

Problemen in de privé omgeving kan leiden tot een burnout als er niet voldoende tijd wordt genomen voor rust en ontspanning. Als deze ontspanning omslaat door inspanning (door ziekte, ruzies, lichamelijke ongemakken) De basis van herstel ligt thuis. In de ‘buitenwereld’ moet immers gepresteerd worden. Lees ook: Relatieproblemen door stress

Succesvol zijn

Wanneer je zeer succesvol bent en alles wat je wilt ook lukt, maak je kans op een burnout. Als het succes met je aan de haal gaat en de sky de limit lijkt, is het tijd om op te gaan passen. Hoe succesvol je ook bent: succesvol zijn betekent altijd een investering. Met zitten en afwachten gaat het je niet lukken. Vaak wordt je door je succes gewaardeerd door je omgeving. Het verlangen naar deze waardering en de inspanningen die succesvol zijn van je vergen, kunnen je uithollen. Bekijk hiervoor ook: Eigen bedrijf loslaten. Afstand nemen voor meer overzicht,

Niets doen/ verveling

Niet doen, heel de dag op de bank hangen en niets moeten is net zo erg als continue overbelasting. Ook in het nietsdoen ligt een hormonale ontwrichting op de loer. Opmerkelijk is dat dit ook kan gebeuren als iemand ver onder zijn kunnen werkt. De klachten zijn hetzelfde. Meer over bore-out lees je in dit artikel: Bore-out

Financiële problemen Hoe ontstaat een burnout

Langdurige financiële problemen vragen een continue inspanning. Je merkt het bij haast alles wat je doet: als je tankt, boodschappen doet, een prijzige studie wilt volgen, etc. Het hangt als een molensteen om je nek en het zorgt er voor dat alles zwaarder wordt. Heb je financiële problemen? 5 stappen om voor altijd van je financiële stress af te komen

De wens tot controle

Als je alles onder controle wilt houden, zorgt dit uiteindelijk voor een beangstigende beklemming. Je durft uiteindelijk geen stap meer te zetten omdat je zeker wilt zijn van alles wat je doet. Helaas is niks in het leven zeker en leidt de controle willen hebben over onzekerheid tot chronische stress of burnout.

Posttraumatische stress

Wanneer er in het verleden iets ergs is gebeurd wat je nog altijd bij je draagt en waarvan je nog dagelijks last hebt, is het goed hier professionele hulp bij te zoeken. Het verwaarlozen van posttraumatische stress en van jezelf verwachten dat je er wel mee om kunt gaat leidt tot een burnout

Schuldgevoel

Schuldgevoel wordt erg ongezond op het moment dat je je schuldig voelt om iets wat je niet fout hebt gedaan, maar toch gaat proberen een fout te herstellen, of voortaan te vermijden. Meer hier over lees je hier: Burnout door schuldgevoel

Te veel sporten

Hoewel sporten gezond is, leidt te veel sporten tot overtraindheid. Bij overtraindheid is er dermate slecht hersteld dat het lichaam compleet uitgeput is. Overtraindheid heeft dezelfde kenmerken en oorzaken als een burnout en wordt daarom als gelijk gezien. Lees ook Hoe werkt herstel? 7 tips die je energie geven!

Negativiteit / depressie

Een negatieve inslag door gebeurtenissen of genen kunnen leiden tot een burnout wanneer negatieve gedachten uitzichtloos worden. Er ontstaat een negatief zelfbeeld, waardoor er meer en meer van een lichaam en geest gevergd wordt. Ook andersom kan het geval zijn: je kunt ook depressieve gevoelens bij een burnout krijgen

Geen zekerheid

Iedereen heeft een mate van behoefte aan zekerheid. Wanneer er geen zekerheid is door bijvoorbeeld kans op verliezen van een baan, huis, partner etc. Helaas hoort deze onzekerheid bij het leven. Als je merkt dat je steeds harder gaat werken om zekerheid vast te houden doe je er goed aan contact op te nemen

Wij hebben een uitgebreid artikel voor je klaarstaan over de symptomen van een burnout. Hierin gaan we in alle op symptomen en bijbehorende klachten.

Te veel hooi op de vork oorzaken burn out

Iedereen wil graag een mooi huis, een fantastisch gezin, financiële ruimte, prachtige vakanties, een bloeiende carrière of onafhankelijkheid. Maar helaas kun je niet alles tegelijk. Succes vraagt om keuzes, maar elke keuze vraagt om een offer. Als je bijvoorbeeld een succesvolle carrière wilt, gaat dit ten koste van een fantastische gezin. Door te willen presteren op elk front, maak je extra kans op een burnout.

Verslaving

Nicotine, alcohol, drugs, stimulerende middelen, cafeïne, zorgen ervoor dat je lichaam verzwakt. Een verzwakt lichaam gaat minder goed om met stress en weet hiervan slechter te herstellen. Chronische stress of bijnieruitputting ligt zo op de loer en resulteert uiteindelijk in een burnout

Herken je jezelf in veel van deze punten? Bekijk ons coachingsaanbod gericht op burnout

Maatregelen bij een burn- out

Er zit niks anders op dan de handrem aan te trekken en te stoppen met de dingen die veel energie vreten. Het proces hierheen wordt als zeer lastig ervaren. Feit is wel dat hoe eerder de serieuze signalen opgemerkt worden, en er maatregelen genomen worden, het herstel uiteindelijk vlotter verloopt en de diepgang minder groot wordt.

Hoe ziek je wordt is afhankelijk van de tijd dat je hebt lopen doorzetten in maanden of zelfs jaren en de inspanning die je hebt moeten leveren.

Gevoelens bij burn-out raken.

Het Burn-out raken geeft veel gevoelens: depressiviteit, angst, stemmingswisselingen, etc etc. zijn veelgehoorde klachten. Merken dat je afglijdt is ook ontzettend vervelend. Trek daarom altijd aan de bel als je merkt dat het niet meer wil!

Over de schrijver
Ik ben Ruud Meulenberg. Eigenaar en oprichter van Meulenberg Training & Coaching. Ik begeleid mensen met stress- en burnoutklachten door ze 'letterlijk' in beweging te laten komen (wandelen/ hardlopen) Samen met een krachtig team van professionele coaches, help ik mensen door heel Nederland heen om van stress en burn-out af te komen. Ik probeer het goede voorbeeld te geven: Ik werk maximaal 24 uur per week, ik sport, geniet van mijn gezin en ik heb betekenisvol werk ;).

Door

van keymeulen lut

op 18 January 2017

ik ben bijna 4 jaar thuis en ik voel me nog geen haar beter

Door

Avedar

op 19 January 2017

Ik ben niet overtuigd van het verband van antidepressiva en burn-out! Het is een heel onduidelijk deel. Dat AD niet de oplossing is, lijkt me duidelijk, maar het biedt wel ondersteuning bij heel wat burn-outers!

Door

Ruud Meulenberg

op 19 January 2017

Dag Avedar! We zijn daarom ook voorzichtig, maar uit recent onderzoek blijkt dat antidepressiva in 95% van de gevallen te snel is voorgeschreven, of zelfs niet nodig was. We hebben zelf gevallen gezien waarbij een enorme terugval ontstond toen er met antidepressiva werd gestopt. Nogmaals: als het nodig is moet het.

Door

Ans

op 19 January 2017

Mee eens. Het maakt uiteindelijk meer kapot dan lief is!! Tast ook je centrale zenuwstelsel aan. Ook geen leuke bijeenkomst

Door

steven

op 22 October 2018

Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat depressie niet tot burn-out leidt (in eenvoudige termen: mensen verslappen, terwijl ze bij burn-out verkrampen), dus dan zullen anti-depressiva hooguit het verslappen tegengaan. Is dat te veel, dan kan de patiënt naar de andere kant doorslaan en dan kunnen anti-depressiva inderdaad mede leiden tot een burn-out, al zijn daar in de praktijk meestal meerdere, onderling samenhangende oorzaken voor.

Door

Ruud Meulenberg

op 26 October 2018

Dag Steven, Wil je dit onderzoek delen? Wij beschikken over andere uitkomsten namelijk.

Door

Ilona

op 1 August 2017

Mee eens. Om even uit' het putje' te komen heeft het mij geholpen. 1,5 jaar geslikt. Daarna afgebouwd.

Door

Linda

op 25 October 2017

Niet altijd waar. Want ik heb een burn-out nu nog en kreeg toen AD en kreeg daardoor een psychose. Dus het kan heel gevaarlijk zijn om dat te nemen bij een burn-out!

Door

Ruud Meulenberg

op 26 October 2017

Hoi Linda, Het is inderdaad goed om voorzichtig te zijn!

Door

Marja de With _ Schippers

op 24 June 2017

Door parentificatie waarvan een ouder met narcisme. ..over grenzen gaan....driehoeksverhouding. .....man met Add. Zoon met asperge. ..herkenbaar. ...daardoor ook onzekerheid enz... als ik dit leest. ..is er voor mij nog een hele berg rijstebrij waar ik nog niet overheen kan kijken. ...

Door

Johanna

op 30 July 2017

Heel veel herkenning. Krijg op dit moment begeleiding bij paniekstoornis en verwerking verleden, maar geef daarbij zelf ook steeds aan dat ik burnout klachten heb. Zo moe, en gevoelig voor teveel prikkels. Voor mijn gevoel staat dit de ontwikkeling ook in de weg. Ik wil zo graag, maar heb er de energie vaak niet voor. Heb je tips voor een goede balans?

Door

Ruud Meulenberg

op 26 October 2017

Hoi Johanna, Een goede balans krijg je door gezond te bewegen, gezond maar normaal te eten, leuke en ontspannende dingen te doen en goed te slapen. Ook helpt een stuk coaching vaak om je perceptie op dingen wat gezonder te krijgen.

Door

cigdem

op 1 September 2017

mindfulness. Nu ook een echte trend. Maar ik heb geleerd hoe prettig het is, om even gewoon niets te hoeven. Gewoon op te merken je gedachten, de gewaarwording, alles wat op het moment plaats vindt. Door aandacht te vergroten voor waar je mee bezig bent, wordt de ervaring rijker. Daarnaast leren wat meer compassie te hebben voor jezelf

Door

Ruud Meulenberg

op 4 September 2017

Mindfulness is inderdaad een mooie manier om in het hier en nu te raken!

Door

Robin

op 5 December 2017

Hoi, Complimenten voor het mooie en duidelijke artikel! Het gaf mij veel duidelijkheid. Ik merk dat ik het huis niet meer uitkom na een jaar lang te veel hebben gedaan. Ik zie het tegenwoordig onder ogen en heb het met vrienden over gehad. Echter merk ik nog wel dat bepaalde oorzaken als slecht eten, slecht slapen en thuis zitten verergerd zijn de laatste tijd. Daarnaast kost het me zoveel energie om de kleinste dingen te ondernemen. Ik ben ermee bezig maar het is nog een lange weg!

Door

Ruud Meulenberg

op 5 December 2017

Hoi Robin, Dank voor je openhartigheid, Je doet het goed! Eerst accepteren en dan verder. Je doet er goed aan om als vervolgstap te gaan activeren. Rustig op gang komen en blijven

Door

Fred

op 23 December 2017

Heb het artikel gelezen en mij zijn veel dingen duidelijker geworden en herkenning. heb nu 6 mnd een Burn out en vele klachten en in jullie tekst herken ik veel dingen zoals te weinig bewegen en slecht slapen. sporten dat je dan te veel verkeerde stoffen in je lichaam blijven en ik mij daardoor steeds slechter voel. daar moet ik meer aan werken, om daar balans in te vinden. had 2 x AD middelen en kreeg er versterkte lichamelijke klachten op ipv dat het beter zou moeten voelen. Hartkloppingen zo moe dat ik niet op de benen kan staan niet in slaap kunnen komen daardoor hyperventilatie en het cirkeltje is weer rond ""heel slecht gevoel"" Binnen kort ga ik beginnen met begeleiding nadat ik ook te vroeg weer met werken begon en het een neerwaardse spiraal werd.

Door

Ruud Meulenberg

op 3 January 2018

Hoi Fred, Goed dat je kiest voor begeleiding. Ik wens je een zeer goed herstel!

Door

Roos

op 16 March 2018

Wat een goed artikel! Ik ben 24 jaar oud en zit bijna 4 maanden thuis met een burn-out. Na al erg jong op mezelf te wonen altijd erg hard gewerkt, en dingen moeten verwerken. Nu raak ik ook nog eens mijn baan kwijt omdat mijn herstel niet snel genoeg gaat voor mijn werkgever. Ik voel mij zeker beter dan 3 maanden terug. Maar kan maar een paar uur inspanning leveren op een dag (vroeg/optijd opstaan, en bijvoorbeeld 4 uur werken, of als ik vrij was boodschappen doen, honden uitlaten etc) maar daarna ben ik uitgeput! En moet ik echt slapen (geloof me, anders trek ik het niet) om even bij te trekken. Ik ben inmiddels behoorlijk aangekomen en heb nergens energie voor. Ik zou graag naar de sportschool gaan. Maar ben bang dat ik na 5 min de deur weer uit ren. Naast het feit dat ik al geen energie meer heb. Mijn doel is niet zo zeer heel veel kilo’s er af willen (maar dat is wel mooi meegenomen), maar mij voornamelijk weer wat fitter voelen. Heb jij hier tips voor?

Reactie plaatsen

Cookies