Doorbreken van gewoontes en het veranderen van gedrag. Het kan!
Doorbreken van gewoontes en het veranderen van gedrag: Zo doe je dat:

Doorbreken van gewoontes en het veranderen van gedrag: Zo doe je dat:

Doorbreken van gewoontes: Ieder van ons heeft van die vaste gewoontes die je zeker zult herkennen. Als de vakantie voorbij is en het “normale” leven weer op gang komt val je – ook al zou je het patroon van de vakantie willen vasthouden – terug in dezelfde gewoontes. ’s Morgens op dezelfde tijd wakker worden, douchen, aankleden, ontbijten. Die vaste rituelen lijken zo simpel, maar ook bij de activiteiten op de vroege ochtend heb je jouw eigen stramien waar je niet bij nadenkt. De meeste mensen weten ook precies hoeveel tijd alle handelingen in de voege ochtend in beslag nemen. Daardoor komen ze keurig op tijd op hun werk.

In de huishouding liggen de patronen ook vaak vast. Ieder heeft zijn taak, althans zijn belangrijkste taak. Als er opgroeiende kinderen zijn bestaan er meestal patronen in de benadering. De moeder behandelt de kinderen vaak anders dan de vader en dit gebeurt bijna altijd onbewust. Die gewoontes in de benadering van de kinderen liggen vast en zijn moeilijk te doorbreken. Zelfs als die patronen ten koste gaan van jezelf, blijken ze moeilijk aan te passen.

Bij jouw vaste gewoontes handel je zonder dat je hierover hoeft na te denken. Ons onbewuste stuurt ons gedrag voor verreweg het grootste deel aan en dat heeft veel voordelen. Je hoeft je hoofd niet te breken over de vraag hoe je iets gaat doen en dat zorgt voor ritme en veiligheid. De leefpatronen zijn zo geautomatiseerd in ons functioneren dat wij niet merken dat ze er zijn (Vandamme, 2007).

De automatische piloot  Moeite om je aan te passen

Gewoontes worden in de sociologie omschreven als gestructureerde patronen van gedrag, die het resultaat zijn van interacties tussen de samenleving en individuen (Camic, 1986). In de psychologie wordt gewoontegedrag beschreven als een vorm van doelgericht automatisch gedrag dat ontstaat door oefening en herhaling (Tiemeijer et. al., 2007). Door gewoontes functioneren we op de ‘automatische piloot’, wat er voor zorgt dat moeilijke handelingen makkelijker kunnen worden uitgevoerd. Maar gewoontes kunnen ook nadelige effecten hebben, want ze maken gedragsverandering erg lastig.

Op je werk heb je vaste patronen die jou structuur en veiligheid (kunnen) bieden. Je weet wat je taken zijn, wie waar verantwoordelijk voor is en je weet binnen welke kaders je mag en kunt handelen. Je werk kun je gemakkelijk aan als je de patronen vasthoudt. Als het goed is tenminste…

Organisaties hebben hun eigen systemen met daarin codes / patronen die de interactie tussen mensen beïnvloeden (Huguenin & Van Gestel  -2009). Daardoor gedraag jij je onbewust volgens bepaalde wetmatigheden van de organisatie / het bedrijf. Jouw baas en je collega’s willen de bestaande manier van werken meestal vasthouden: ze zijn gericht op zelfbehoud. Veranderingen binnen het systeem worden als gevaarlijk gezien en kunnen onbalans teweegbrengen.

Slechte en schadelijke gewoontes

Wat is de gevaarlijke kant van het werken volgens een vast patroon? Als jij je in een werksituatie bevindt, waarin er veel stress bestaat, kan dit negatieve gevolgen voor jou hebben en dus ook voor de organisatie/ het bedrijf. Veel mensen werken langer dan er in hun werkcontract staat vermeld. Misschien herken je dit in jouw eigen situatie. Zo’n werkpatroon kan ontaarden in structureel overwerken waar niets tegenover staat, behalve een tevreden werkgever (en collega’s) omdat jij meer doet dan van je verwacht mag worden. Als je gewend bent om allerlei taken op je te nemen, die niet binnen jouw takenpakket horen, groeit de kans voor overbelasting (stress). Ook in deze situatie vinden je werkgever en je collega’s het fijn dat jij je zo uitslooft. Dat scheelt hen immers werk.

Voor jou is het schadelijk om langer en meer te werken dan nodig is. Je kunt dit lang volhouden omdat jouw omgeving je inzet zo op prijs stelt. Vooral als jij een dienstbare instelling hebt en gevoelig bent voor complimentjes is de kans groot dat je – ondanks je stressbaan – toch doorgaat op dezelfde manier, in hetzelfde patroon. Je wordt gewaardeerd en dat geeft een goed gevoel. De consequentie van jouw dienstbare werkhouding is een open deur: als jij maar lang genoeg in een vast en stressvol patroon blijft werken, ontkom je uiteindelijk niet aan teveel  stress met als gevolg een burn-out.

Vaste patronen loslaten, dat is een hele kunst. Patronen binnen je werk die veiligheid, plezier en rust geven moet je vasthouden: ’s morgens het eerste bakje koffie, een praatje met je favoriete collega, de koffiepauze/ lunch, bijpraten na een vakantie of weekend, tijd nemen om zaken op te ruimen, ook in je computerbestand, etc.

Doorbreken van gewoontes veranderen lukt niet

Patronen die jou energie kosten, waar je van af zou willen en die niet tot jouw kerntaak horen moet je loslaten, vervolgens afstoten en nooit meer oppakken. Dat vraagt moed, doorzettingsvermogen en tegelijk een heldere communicatie met je leidinggevende en collega’s. Zodra jij een voor jou nadelig patroon doorbreekt, zullen zij dat gaan merken. Dat kan allerlei consequenties hebben voor je positie binnen het team en de organisatie. Als je duidelijk maakt waarom je taken niet meer of anders doet om zo voor jezelf op te komen zullen ze het meestal begrijpen. Zonder een uitleg kunnen er zeker communicatieproblemen en wrijvingen ontstaan. In plaats van een probleem voor jezelf op te lossen, creëer je een nieuw probleem en dat is niet de bedoeling.

In het geval je een burn-out hebt door je werksituatie, is het zaak dat daar iets aan wordt gedaan. Ik merk dat de mensen die ik coach, beter herstellen als ze gesteund worden door een leidinggevende. Cliënten met een burn-out maken een sterke doorstart na hun ziekteperiode wanneer hun leidinggevende meewerkt aan het voorkomen van een (nieuwe) burn-out.

Loslaten!

In het kader van mobiliteit kan het in veel gevallen positief werken om van werkplek te veranderen. Dat kan vaak binnen dezelfde instelling/ organisatie. Veel organisaties maken hier structureel gebruik van met het doel om medewerkers gemotiveerd en actief te houden. Mobiliteit komt de vitaliteit van mensen vaak ten goede. Jij kunt hier gebruik van maken en zo profiteren van nieuwe impulsen. Een andere werksituatie geeft mensen vaak energie. Het maat zo de weg vrij om los te komen van patronen die in het verleden tot stress en/of een burn-out hebben geleid.

Loslaten van slechte gewoontes

Het doorbreken van gewoontes betekent dat je een verandering van visie moet realiseren. In geval van burnout is dit relatief eenvoudig. Het lichaam heeft stevig aangegeven dat het ‘zo niet langer kan’. Er moet dus wel iets veranderen. De oude gewoontes waren destructief.

Een verandering van visie betekent dat je op een andere manier naar de wereld om je heen gaat kijken. Gevolgen van het veranderen van je zienswijze (visie) is dat je meer kunt relativeren. Ook dat je minder taken op je bordje hebt (je ziet in dat je niet alles tegelijk kunt).

Het ontwikkelen en veranderen van je persoonlijke zienswijze is een proces van jaren. Het is dus niet zo dat je zomaar even leert om je zienswijze aan te passen en daar (blijvend) naar te handelen. De vuistregel is dat het aanleren van nieuw gedrag (het veranderen van persoonlijke zienswijze en daarbij een nieuwe houding, gedrag, vaardigheden), een half jaar duurt.

Waarom is veranderen moeilijk? Tips om te veranderen

Ik hoor heel veel mensen die graag willen veranderen: ander werk, meer voldoening, meer waardering, meer loon, meer tijd voor thuis, etc.

De vraag die ik dan vaak stel: Hoe lang zou je dat al willen? Laatst antwoorde een vrouw: eigenlijk al 10 jaar. Ze gaf toe dat ze de afgelopen 10 jaar ook geen stappen had ondernomen om ook echt anders te gaan doen.

Vreemd? Naar schatting gebeurt dit bij 90% van de mensen. Nog vreemder is het dat bij al van deze 90% een overvloed bestaat uit plannen. Vraag jij jezelf vaak af: Waarom is veranderen moeilijk?

Veel voorkomende plannen

Plannen als:

  • Zelfstandig ondernemer worden
  • Een wereldreis maken
  • Verhuizen om ergens opnieuw te beginnen (emigratie)
  • Een droomauto kopen
  • Met vriendinnen op vakantie gaan
  • Minder werken
  • Een carrièreswitch
  • Etc.

Er zit dus een gat tussen het plan en het doen. Hoe kan dat?

Nadruk op resultaat

Ten eerste ligt er te veel nadruk op het resultaat, maar te weinig op het gedrag dat hierbij benodigd is. Het gedrag is de ontbrekende schakel tussen het plan en het uiteindelijke resultaat. Stel je wilt voor jezelf beginnen(ondernemer worden): Doe en denk je gelijk als een ondernemer? Begrijp je wat je moet doen als je nieuwe klanten wilt aantrekken? Hoe zet je jezelf zichtbaar in de markt? De kans is groot van niet. Dit leer je gaandeweg het proces.

Lees ook: Is het stellen van doelen wel aan te raden?

Prikkels uit de omgeving Eenvoudig veranderen

Ten tweede wordt ons gedrag niet alleen bepaald door onze intenties, maar ook prikkels uit de omgeving. Stel je wilt nog steeds voor jezelf beginnen, maar je merkt dat veel mensen denken dat je het niet gaat redden als zelfstandige, of er worden veel bezwaren geuit door de mensen met wie je je plan bespreekt. Heb je dan nog steeds dezelfde intenties? Of nemen ze dan al af?

Succesvol veranderen vereist dat je je eigen intenties weet te managen, maar ook je omgeving hierop aanpast. Ons gedrag wordt namelijk (vaak) onbewust beïnvloedt door onze omgeving. Immers: als je dagelijks met positieve, opgewekte ondernemers praat die een succesvol 1e jaar hebben gehad, krijg je dan ook geen zin om voor jezelf aan de slag te gaan?

Lees meer over de inloed van de omgeving op ons gedrag

Ongeduldig en ongestructureerd

Ten derde zijn we ongeduldig en werken we te ongestructureerd. Een grote verandering vereist al snel een jaar! De meeste verandermethodes houden hier geen rekening mee.

Waarom is veranderen moeilijk?

Factoren waardoor het plan vaak niet lukt:

  • Onzekerheid: De vraag of je wel in staat bent een eigen onderneming op te zetten, of je dan je huidige levensstandaard wel kunt volhouden en of je wel genoeg geld binnen krijgt, etc. Misschien ben je in je leven al zo vaak bespot en belachelijk gemaakt, dat je zelfvertrouwen verdwenen is.
  • Pessimisme: Ongetwijfeld zijn er genoeg mensen te vinden die jammerlijk gefaald zijn met het starten van een eigen bedrijf. Maar: Wist je dat Steve Jobs in zijn eigen garage is begonnen met het maken van computers? (Nadat hij jammerlijk had gefaald op de universiteit)
  • Faalangst: Straks mislukt jouw fantastisch idee nog! Bedenk bij jouw fantastisch idee, dat een fantastisch idee alleen goed slaagt met een fantastisch plan!
  • Leeftijd: Te jong? Te oud? Iedereen kan veranderen, ongeacht de leeftijd!

Hoe kun je dan het beste veranderen?

Stap 1: Wees eerlijk: Weet wat je echt wilt, en welke gedragsveranderingen je daarvoor nodig zijn. Bekijk jezelf eens in de spiegel, en wees eerlijk wat je wilt en kunt. Bewustwording is het keyword in deze situatie. Formuleer tevens je eigen doelstellingen en gedragsdoelstellingen

Stap 2: Maak een planning: Hoe ga je jouw doelstellingen en gedrag realiseren? Anticipeer op moeilijke verandersituaties. Creëer tevens krachtige externe prikkels die jouw plan en gedrag ondersteunen.

Stap 3: DOE HET!!  Anders doen, begint bij veranderen. Het klinkt heel simpel, maar het betekent dat je je gedrag moet gaan aanpassen aan jouw plan. Blijf je gedrag toetsen aan het plan. Je gedrag in is de crux in het halen van je persoonlijk plan

Oftewel: Begin gewoon! Elke dag die je langer wacht is een beperking van jezelf.

Samengevat: Doorbreken van gewoontes hoe andere mensen veranderen

  1. Veranderen draait primair om het realiseren van nieuw gedrag.
  2. Nieuw gewoontegedrag vergt management van intenties en van situaties.
  3. Veranderen verloopt in verschillende fasen en kost veel aandacht, energie en tijd.

 

Hulp bij het veranderen van gedrag?

Herken jij jezelf sterk in het bovenstaande artikel? En wil je graag bepaald gedrag veranderen, of beter in je vel komen zitten? Wil je hulp bij het doorbreken van gewoontes? Onze coaches kunnen je helpen bij dit soort vragen, en weten ook hoe je je zelfbeeld kunt helpen verbeteren. Neem gerust eens contact op voor een vrijblijvende kennismaking met een van onze coaches.

Ons motto is:

“Vooruitgang gebeurt niet door te zitten en te luisteren maar door te ervaren en te doen”

Onze aanpak is gebasseerd op doen. Niet zitten en luisteren. We houden ervan je te helpen alles wat je leert in de praktijk te laten toepassen. Niet alleen voor nu, maar ook in de jaren die voor je liggen

Bekijk ons aanbod voor:

 

Doorbreken van gewoontes

Gerelateerd aan: ‘doorbreken van gewoontes’

 

 

 

Over de schrijver
Genardus Schalk is burnout en stresscoach in de regio Drenthe (Assen) Genardus is gespecialiseerd in de richting onderwijs. Gezien zijn jarenlange ervaring op dit vakgebied is hij in staat veel vraagstukken hierin op te lossen.

Door

Annemieke

op 16 November 2017

Beste Gernardus, mooi artikel. Ik had laatst een client die het heel gewoon vond om 60 uur te werken in de week, maar absoluut geen dag voor 17 uur van zijn werk kon gaan omdat hij van 8 tot 17 uur moest werken. Kort na ons gesprek werd het hem te veel en is hij tijdelijk halve dagen gaan werken. Hij heeft, dus noodgedwongen, zijn patroon moeten wijzigen en is vast van plan om het ook voort te zetten.

Door

Annemieke

op 16 November 2017

Beste Gernardus, mooi artikel. Ik had laatst een client die het heel gewoon vond om 60 uur te werken in de week, maar absoluut geen dag voor 17 uur van zijn werk kon gaan omdat hij van 8 tot 17 uur moest werken. Kort na ons gesprek werd het hem te veel en is hij tijdelijk halve dagen gaan werken. Hij heeft, dus noodgedwongen, zijn patroon moeten wijzigen en is vast van plan om het ook voort te zetten.

Door

Annemieke

op 16 November 2017

Beste Gernardus, mooi artikel. Ik had laatst een client die het heel gewoon vond om 60 uur te werken in de week, maar absoluut geen dag voor 17 uur van zijn werk kon gaan omdat hij van 8 tot 17 uur moest werken. Kort na ons gesprek werd het hem te veel en is hij tijdelijk halve dagen gaan werken. Hij heeft, dus noodgedwongen, zijn patroon moeten wijzigen en is vast van plan om het ook voort te zetten.

Reactie plaatsen

Cookies