Je hart bonkt in je keel. Je krijgt het benauwd. Je zweethanden trillen en je voelt een overweldigende angst opkomen. Dit kan zomaar gebeuren, zonder duidelijke aanleiding. Tijdens het boodschappen doen, in een vergadering of ’s avonds op de bank. Een paniekaanval is een korte episode waarin je intens bang bent en heftige lichamelijke reacties ervaart. Vaak zonder dat er echt gevaar is.
Het gevoel dat je de controle verliest of zelfs doodgaat, maakt het nog beangstigender. Maar paniekaanvallen zijn niet gevaarlijk, ook al voelt het zo. In dit artikel leggen we uit wat er gebeurt tijdens een paniekaanval, hoe je de symptomen herkent en wat je eraan kunt doen.
Kunnen wij helpen?
Wij staan voor je klaar met een team van ervaren coaches. Onze coaches zijn actief in heel Nederland en zeer ervaren in het oplossen van stress en burn-out klachten.
*Op werkdagen binnen 24 uur.
Wat gebeurt er tijdens een paniekaanval?
Een paniekaanval begint vaak heel plotseling. Zonder waarschuwing. Je “fight or flight” reactie slaat aan. Dat is het overlevingsmechanisme dat je lichaam activeert bij gevaar. Je zenuwstelsel komt in hoogste staat van paraatheid.
Het hormoon adrenaline stroomt door je bloedbaan. Je hartslag versnelt, zodat er meer bloed naar je spieren gaat. Je ademhaling wordt snel en oppervlakkig. Je bloedsuiker piekt. Je zintuigen worden scherper. Al deze veranderingen gebeuren in een oogwenk en geven je de energie om te vechten of te vluchten.
Het probleem bij een paniekaanval? Je lichaam gaat op tilt zonder dat er een echte bedreiging is. Onderzoekers weten niet precies waarom dit gebeurt. Wel is meetbaar dat het adrenalineniveau tijdens een paniekaanval 2,5 keer zo hoog kan zijn als normaal. Interessant is dat de lichamelijke veranderingen al ongeveer een uur voor een aanval beginnen. Onderzoek toont lagere kooldioxideniveaus aan, een teken van snelle, diepe ademhaling.
Herkenbare symptomen van een paniekaanval
Een paniekaanval duurt meestal tussen de 5 en 20 minuten. Ze kunnen heel snel opkomen en binnen 10 minuten op hun ergst zijn. Daarna voel je je vaak uitgeput.
Mentale symptomen die je kunt ervaren:
- Een intens gevoel van dreiging
- Angst om de controle te verliezen
- Het gevoel dat je doodgaat (ook al is dat niet zo)
- Een gevoel van onthechting, alsof je buiten jezelf staat
Lichamelijke symptomen die vaak voorkomen:
- Je krijgt hartkloppingen of een verhoogde hartslag
- Je begint te zweten
- Je handen en voeten gaan trillen of beven
- Je krijgt het benauwd of hebt moeite met ademhalen
- Je voelt duizeligheid of wordt licht in je hoofd
- Je krijgt pijn op de borst
- Je voelt misselijkheid of buikkrampen
- Je handen of voeten voelen gevoelloos of tintelen
- Je krijgt opvliegers of juist rillingen
Het vervelende is dat sommige symptomen lijken op die van een hartaanval. Laat je daarom na een eerste paniekaanval altijd door je huisarts onderzoeken. Zo kun je uitsluiten dat er iets anders aan de hand is.
De relatie met stress en burn-out
Stress en paniekaanvallen gaan niet altijd samen. Je kunt een paniekaanval krijgen zonder gestrest te zijn. En je kunt chronische stress hebben zonder ooit een paniekaanval te ervaren. Toch kunnen ze elkaar wel versterken.
Als je al gevoelig bent voor paniekaanvallen, is stress een risicofactor. Bij overmatige stress of burn-outklachten is je weerstand lager. Je slaapt slechter, je bent prikkelbaarder en gevoeliger voor dingen in je omgeving die paniek kunnen triggeren. Je lichaam staat al op scherp.
Daarnaast ontstaat er vaak angst voor een volgende aanval. Die angst op zich zorgt al voor spanning. Je gaat misschien situaties vermijden waar een aanval zou kunnen komen. Dit vermijdingsgedrag beperkt je steeds meer in je dagelijks leven. Voor je het weet kun je niet meer goed werken, studeren of sociale activiteiten ondernemen.
Belangrijk: wij behandelen geen paniekstoornis of angststoornis. Daar zijn psychologen en therapeuten voor. Maar de stress en uitputting die je ervan overhoudt? Daar helpen wij je wel mee. Door je stressniveau te verlagen, creëer je een betere basis waarop verdere behandeling beter aanslaat.
Wat kun je doen tijdens een paniekaanval?
Er zijn praktische stappen die je kunt zetten als je een paniekaanval hebt. Ze helpen om sneller tot rust te komen:
Diep ademhalen: dit voorkomt hyperventilatie. Adem langzaam in door je neus (tel tot 4), houd vast (tel tot 4), adem uit door je mond (tel tot 4). Herhaal dit.
Dit helpt, omdat je tijdens een paniekaanval vaak te snel en te oppervlakkig ademt. Door bewust langzaam te ademen, geef je je lichaam het signaal dat er geen acuut gevaar is. Je hartslag daalt en je gevoel van controle keert terug.
Mindfulness en grounding: richt je aandacht op wat je om je heen ziet, hoort en voelt. Bijvoorbeeld: benoem 5 dingen die je ziet, 4 dingen die je kunt aanraken, 3 dingen die je hoort, 2 dingen die je ruikt, 1 ding dat je proeft. Deze techniek haalt je uit je hoofd en terug naar het hier en nu.
Progressieve spierontspanning: span een spiergroep (bijv. je vuisten) 5 seconden aan, laat dan los en voel het verschil. Werk zo door je hele lichaam. Dit helpt om de fysieke spanning te verminderen.
Zoek gezelschap: probeer niet alleen te zijn. Iemand die kalm blijft en bij je is, kan je door de aanval heen helpen. Vertel mensen in je omgeving wat ze kunnen doen als je een aanval hebt. Bijvoorbeeld: rustig bij je blijven, je geruststellen dat het voorbijgaat, zorgen dat je veilig zit.
Wanneer zoek je professionele hulp?
Heb je voor het eerst een paniekaanval gehad? Ga naar je huisarts. Die kan vaststellen of er een medische oorzaak is en bepalen of je doorverwezen moet worden. Sommige lichamelijke aandoeningen (zoals hartritmestoornissen of schildklierproblematiek) kunnen symptomen geven die lijken op een paniekaanval.
Krijg je vaker paniekaanvallen? Of ben je heel bang om er nog een te krijgen? Dan kun je last hebben van een paniekstoornis. Dit is een aandoening die goed behandelbaar is met psychotherapie (zoals cognitieve gedragstherapie) en soms medicatie. Schakel hiervoor een psycholoog of therapeut in via je huisarts.
Paniekaanvallen kunnen samenhangen met andere problemen zoals overdreven piekeren, agorafobie (angst voor bepaalde situaties of plekken) of andere angststoornissen. Ook depressie komt vaak voor bij mensen met een paniekstoornis. Behandeling is belangrijk omdat paniekaanvallen je leven steeds meer kunnen beperken als ze onbehandeld blijven.
Wat wij als coaches wel kunnen doen: je helpen met de stress die paniekaanvallen verergert. We werken aan stressreductie, helpen je om weer rust en balans te vinden, en versterken je veerkracht. Dit is aanvullend op psychologische behandeling en kan het herstelproces ondersteunen.
Hoe kunnen we je helpen?
Bij Meulenberg Training & Coaching geloven we dat iedereen recht heeft op energie, balans en plezier in het leven én op de werkvloer. Onze gespecialiseerde trainers en coaches staan verspreid door heel Nederland klaar om jou, of jouw organisatie, te begeleiden van stress en burn-out naar energie.
Veelgestelde vragen
Referenties
- Thuisarts.nl – Paniekaanvallen – gevonden op 08-06-2022
Link naar pagina op thuisarts.nl - hersenstichting.nl – Paniekstoornis – gevonden op 08-06-2022
Link naar pagina op hersenstichting.nl - Wikipedia.org. – Paniekaanval – gevonden op 08-06-2022
Link naar pagina op wikipedia.org - Gezondheidsplein.nl – Paniekaanvallen – gevonden op 08-06-2022
Link naar pagina op gezondheidsplein.nl
Team Meulenberg
Bij Meulenberg Training & Coaching helpen we mensen met stress- en burn-outklachten om weer in balans te komen, letterlijk en figuurlijk. Tijdens wandelingen in een rustige, natuurlijke omgeving, zoals parken, duinen of het strand, combineren onze coaches beweging met persoonlijke begeleiding. Zo helpen we lichaam en geest stap voor stap te herstellen.
Met een landelijk netwerk van ervaren coaches ondersteunen we mensen door heel Nederland bij het vinden van meer rust, energie en werkplezier. Wij geloven in de kracht van bewegen in de natuur en in het creëren van een gezonde balans tussen werk en leven.
