De invloed van stress op sportprestaties. Afnemende sportprestaties
De invloed van stress op sportprestaties

De invloed van stress op sportprestaties

De invloed van stress op sportprestaties is een bijzonder interessant onderwerp om verder te belichten. Veel actieve (duur en kracht) sporters merken dat bij stress de prestaties achteruitgaan.

Voordat we ingaan op een groot aantal fysiologische oorzaken van een verminderd vermogen om te sporten, dienen er een aantal andere oorzaken belicht te worden:

De omgeving

Wie sport zegt, zegt presteren. We willen met z’n allen graag vooruitkomen. Dat wil zeggen dat we, eenmaal begonnen met hardlopen, ook graag willen trainen voor een marathon. Koud nadat Evy onze oren heeft gevuld, zien we onszelf al over de Erasmusbrug galloperen tijdens de Marathon van Rotterdam.

Sport is dus presteren. Veel sporters vinden het daarom bijzonder onprettig om voorbijgelopen te worden, of ‘uit het wiel gereden te worden’. Al snel ontstaan een groot aantal sterke praatjes over gemiddelde snelheden, getild gewicht en verloren kilo’s.

Prestatiedruk bij het sporten

Eenmaal een stevige sportprestatie neergezet is een mindere sportprestatie vaak niet voldoende. Zowel de innerlijke criticus als de externe druk (verwachtingen uit de omgeving) maken dat de prestatielat steeds hoger komt te liggen. Gevolg? Totale ontmoediging, blessures en zelfs overtraindheid (burnout door sport)

Topsporters die blessures krijgen, blijken 3-6 weken vooraf deze blessure al last te hebben van psychosociale stress (H. van der Does)

Stress voordat een wedstrijd begint

Primair is stress niks meer of minder dan dat het lijf zich klaar maakt voor actie. Niet vreemd dat het adrenaline en cortisolniveau vooraf een wedstrijd hoog oploopt. Een gezond stressniveau zal zodoende een gunstig effect hebben op de sportprestaties, echter een te hoog stressniveau zal de prestaties verslechteren en wel hierom:

De invloed van stress op sportprestaties

Maag en darmstelsel

Stress verhoogt de snelheid van verbranding. Dit merk je aan een hongerig gevoel, veel moeten plassen of vaker dan normaal ontlasting. Stress zorgt voor een snelle passage van voedsel door de darmen. Voedingsstoffen worden minder goed opgenomen, of te snel er weer uitgewerkt. Juist met sporten is het goed gebruiken van voeding ontzettend belangrijk. Duursporters ervaren dan een hongerklop: een totale uitputting van voorraden in het lichaam. Je wordt licht in je hoofd en bent niet meer in staat om te presteren. Nu is hongerklop het uiterste gevolg van te weinig voorraden. Echter is een ontregeld darmstelsel door stress een belangrijke oorzaak van verminderde sportprestaties

Hart en bloedvaten

Stress zorgt voor een verhoogde hartslag en een hogere arteriële druk op de bloedvaten. Het gevolg is dat er een verhoogde hartslag is tijdens het sporten. Wie regelmatig een SMA (Sport Medisch Adviesbureau) binnenloopt om gericht te trainen op hartslagfrequenties, zullen merken dat de hartslag en het te leveren vermogen niet meer overeenkomt in een stressperiode.

Cortisol

Cortisol, het stresshormoon dat je aanmaakt wanneer je lange tijd onder druk staat, zorgt bij langdurige stress voor vetopslag rondom de organen en op de buik (mannen krijgen dan een bierbuik) Dit vet benadeelt een sportprestatie. Ook zorgt cortisol ervoor dat een gezonde opname van koolhydraten en eiwitten wordt verstoord. Juist koolhydraten en eiwitten (tezamen met gezonde vetten) zijn de energiebronnen van het lichaam om een lichamelijke prestatie uit te voeren.

Ook zorgt cortisol voor een verslechterde slaap. Het houdt je ook tijdens je slaap in een waakzame toestand waardoor je slecht inslaapt, ’s nachts wakker schrikt, of juist vroeg wakker bent. Slaap is een zeer belangrijke bron om zowel lichamelijk als mentaal te herstellen.

Herstel (opbouw)

Stress zorgt voor een verslechtert herstelvermogen. Zowel een hogere hartslag en stofwisseling zijn hier debet aan, alsmede heeft langdurige stress invloed op hormonen als testosteron en verhoogt stress juist spierafbraak. Een verlaagde hoeveelheid testosteron zorgt voor een langzamere spieropbouw. (Matss Stults-Kolehmainen)

Sporten zonder enige drukDe invloed van stress op sportprestaties

Wanneer je een topprestatie wilt leveren is een gezonde druk belangrijk. De grafiek van Yerkes- Dodson geeft dit weer: (met dank aan Wikipedia)

Dit model meet de relatie tussen stress en prestatie, en gaat ervan uit dat wanneer stress toeneemt, prestaties evenredig stijgen tot een punt waarop een optimum van arousal wordt bereikt. Dit is het punt dat iemand zijn of haar beste prestatie levert.

Voorbij dit punt zal de prestatie juist afnemen (Gould & Tuffey) Een topsportprestatie lever je dus in de optimale balans tussen stress en ontspanning.

Optimaal presteren in sportoptimaal presteren sport

We herkennen dit vanuit het ‘flow’ model: de optimale balans tussen uitdaging en capaciteiten. De beste tenniswedstrijd speel je tegen een sterke tegenstander en heb je zelf de vaargdigheden om een zeer goede wedstrijd te spelen. (uitdaging x capaciteiten)

Sporten voor de gezondheid

Maar wat nou als je geen topsportlijf hebt, de kans groot is dat de marathon niet voor jou is weggelegd en de Tour de France enkel virtueel gereden kan worden gedurende de periode van een jaar? De uitdaging wordt hoog, terwijl de vaardigheden er niet zijn (is dat erg trouwens?). De sportprestatie dreigt zo een stressfactor te worden, terwijl sporten juist bedoeld is om je lichamelijke gesteldheid te verbeteren, toch? Ga dus bij het sporten niet als een raket tekeer, het kan zo maar zijn dat je juist je stressniveau verhoogt bij te hard sporten.

De invloed van stress op sportprestaties verlagen

De invloed van stress op sportprestaties verlagen, of met ander woorden: je sportprestaties gezond maken en zelfs verhogen, doe je dus door het in acht nemen van twee punten:

  • Stel redelijke eisen aan je eigen sportprestaties om de stress (arousel) vooraf en tijdens de sportprestatie niet zo hoog op te laten lopen dat je over je piek bent
  • Verlaag stress in je leven.

Stress verlagen doe je door het in acht nemen van zowel gezonde voeding, een gezonde rust (ontspanning), goede slaap en rustig bewegen (in dit geval hersteltraining)

Lees meer over deze onderwerpen:

Over de schrijver
Ik ben Ruud Meulenberg. Eigenaar en oprichter van Meulenberg Training & Coaching. Ik begeleid mensen met stress- en burnoutklachten door ze 'letterlijk' in beweging te laten komen (wandelen/ hardlopen) Samen met een krachtig team van professionele coaches, help ik mensen door heel Nederland heen om van stress en burn-out af te komen. Ik probeer het goede voorbeeld te geven: Ik werk maximaal 24 uur per week, ik sport, geniet van mijn gezin en ik heb betekenisvol werk ;).

Door

PAUL COFFE

op 10 April 2018

DAT IS ALLEMAAL ZEER JUIST EN ZEER DUIDELIJK, MAAR ALS JE BIJ HET SPORTEN 1/2DE VAN JE MOGELIJKHEDEN VERLIEST DOOR STRESS, WAT DOE JE ER DAN AAN ? DAT IS DE KWESTIE!

Door

Ruud Meulenberg

op 11 April 2018

Dag Paul, In dat geval kun je het beste contact opnemen zodat we de geschikte hulp kunnen bieden

Door

Marloes en Wies

op 6 September 2018

Hallo Ruud, Wij doen ons profielwerkstuk over dit onderwerp, maar we moeten aangeven of de bronnen die we gebruiken betrouwbaar zijn. En nu vragen wij ons af welke onderzoeken of boeken u deze informatie gehaald heeft.

Door

Ruud Meulenberg

op 18 September 2018

Dag Marloes en Wies, Wil je een mailtje sturen? dan delen we de bronnenlijst

Door

Youri

op 22 February 2019

Hallo Ruud, Zou je mij ook eventueel de bronnenlijst willen sturen? Ik schrijf namelijk een werkstuk over stress en sportprestaties

Reactie plaatsen

Cookies