Eerste tekenen van burn-out: de 13 meest voorkomende signalen:
Cookies
Eerste tekenen van burn-out: 13 symptomen die je beslist in de gaten moet houden!
24 oktober 2018 

Eerste tekenen van burn-out: 13 symptomen die je beslist in de gaten moet houden!

De eerste tekenen van burn-out: Een burn-out kan erg heftig zijn. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor je directe omgeving. Herstel duurt lang. Daarom wil je natuurlijk een burn-out het liefst voorkomen in plaats van genezen. Voorkomen kan alleen wanneer je weet op welke signalen je moet letten én weet hoe je met deze signalen om kan gaan. Daarom is het van groot belang dat men in staat is de eerste tekenen van een burn-out te herkennen.

Burn-out na een lange aanlooptijd KRijg ik een burnout?

Het is een veelgehoord verhaal: opeens kan iemand niets anders meer dan huilend op bed liggen. Achteraf bezien blijken er echter in veel van die gevallen al veel eerder signalen te zijn geweest dat het niet goed ging. Zo kan een simpele kwaal zoals hoofdpijn een teken zijn van stress. In de waan van de dag worden zulke kwaaltjes vaak lang genegeerd. Het is druk, druk, druk, dus daar hebben we nu even geen tijd voor. Hoe langer die stress echter aanhoudt, hoe groter de kans op een burn-out is. Op een gegeven moment kan het lichaam de stress namelijk niet langer aan. De stress raakt dan chronisch. Helaas wordt dat door veel mensen pas erkend wanneer ze niets anders meer kunnen dan huilen op bed.

Hoe werkt stress?

Om precies te begrijpen hoe een burn-out ontstaat, is het handig om wat meer te weten over de effecten van stress op het lichaam. Stress is de natuurlijk reactie op gevaarlijke situaties. Wanneer je je bedreigd voelt, zorgt je brein ervoor dat er een ‘vecht of vlucht’-reactie in werking treedt. Je wordt extra waakzaam; onbewust span je je spieren aan. Ook de bloeddruk stijgt en je hart gaat sneller slaan. Blijft de situatie bedreigend? Dan zal je lichaam hierop reageren door cortisol aan te maken. Cortisol is een stresshormoon, waarmee een specifiek deel van je hersenen (de hippocampus) geactiveerd wordt. Je hippocampus probeert de stressreactie te verminderen. Wanneer er langdurige blootstelling aan stress is, draait die hippocampus dus overuren. Hierdoor raken ook andere delen van de brein uit balans. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel van stress, pogingen tot stressvermindering en nog meer stress. Dit proces kost natuurlijk veel energie. Geen wonder dat er dus klachten en kwaaltjes ontstaan.

Leer meer over de lichamelijke klachten door stress

Eerste tekenen van burn-out Heb ik een burnout?

Hieronder omschrijven we een aantal eerste tekenen van burn-out. Dit is nooit een volledigheid. Om een volledig ovezicht te krijgen van alle symptomen van burn-out, kun je het beste dit artikel raadplegen: Alle symptomen van burn-out

Dit artikel dient derhalve als waarschuwing voor mensen die nog niet burn-out zijn.

Cynisme

Eén van de belangrijkste tekenen van burn-out is cynisme. Mensen die normaal gesproken niet cynisch zijn, maar plotseling veel cynischer worden, dienen op te passen. Wanneer je dit bij jezelf bespeurt, ga dan na of je te veel hooi op je vork hebt. Je wordt namelijk cynisch doordat je (onbewust) meer afstand wilt nemen van datgene wat je beklemt.

We hebben een uitgebreid artikel beschreven over cynisme en waarom je cynisch wordt wanneer de druk te veel wordt: Cynisme en burnout

Meer afstand nemen

Hoewel stemmingswisselingen een signaal kunnen zijn van een opkomende burn-out, kan het ook helemaal de andere kant op gaan. Sommige mensen merken vlak voor en tijdens een burn-out dat hun gevoelens afgestompt lijken te zijn. Van dingen waar ze normaal ontzettend blij van worden, worden ze opeens niet meer warm of koud. Soms wordt het ook lastiger om empathie te tonen voor anderen. Het wordt door de stress lastiger om je in te leven in anderen.

Dat afgevlakte gevoel is niet alleen voor jezelf lastig, maar ook voor je omgeving. Je partner kan zich afgewezen voelen wanneer je geen enthousiasme meer kan opbrengen om samen tijd door te brengen. Dat onverschillige gevoel kan ervoor zorgen dat iemand zich terugtrekt, omdat hij of zij het gewoon niet kan opbrengen om onder de mensen te zijn. Merk je dat je zelf last hebt van zulke gevoelens? Dan is het tijd om aan de bel te trekken. Het is goed om op tijd uit te zoeken of er misschien sprake is van depressieve gevoelens of een depressie. Mensen met een burn-out ervaren namelijk ook vaak kenmerken van een depressie.

Sneller geïrriteerd op tijd een burnout herkennen

Ook het feit dat men sneller geïrriteerd raakt dan normaal wordt vaak aan drukte gewijd. Toch is ook dit een teken dat je lichaam de continue aanmaak van stresshormoon cortisol niet goed aankan. Doordat je lichaam continu in opperste staat van oplettendheid verkeert, is de kans groot dat je sneller uit je slof schiet. Vaak merken mensen in je directe omgeving dit sneller op dan jij zelf. Collega’s op het werk lijken zich opeens wel heel snel uit de voeten te maken wanneer ze in de buurt komen. En ook je partner of kinderen kunnen aangeven dat ze het niet zo gezellig vinden. Het kan lastig zijn om dit gedrag zelf te herkennen. Mensen zijn er nu eenmaal goed in om de oorzaak van problemen buiten zichzelf te zoeken. En in alle drukte is er weinig tijd voor zelfreflectie. Wanneer je dit herkent, sta dan open voor de signalen uit je omgeving.

Lees meer over irritatie bij burnout

Snel vermoeid en niet bij kunnen tanken

Ben je zelfs na een nacht goed slapen nog vermoeid? Heb je geen puf om dingen te ondernemen en sleep je je door de dag? Natuurlijk wordt je moe van drukke dagen, maar normaal gesproken kun je je energieleven weer opkrikken door wat leuks te doen. Lukt dat niet? Dan is dat een duidelijk signaal dat er te veel van het lichaam is gevraagd. De vermoeidheid kan zich zowel geestelijk als lichamelijk uiten.

Symptomen zoals spierpijn, vermoeide benen en een zwaar hoofd komen vaak voor. Ook geestelijk kan het aanvoelen alsof de rek eruit is. Er is geen fut meer om dingen te ondernemen. Hangen op de bank en doelloos staren naar de zoveelste tv-serie lijkt aantrekkelijker dan een feestje of avondje uit. En doordat al die leuke dingen, de dingen die juist energie géven, verdwijnen, neemt de vermoeidheid en lusteloosheid alleen maar verder toe. Wanneer deze situatie te lang duurt zou dit zomaar kunnen uitmonden in een burn-out.

Lees meer over oververmoeid zijn

Slecht slapen en moe wakker worden

Het stresshormoon cortisol zorgt ervoor dat je lichaam continu in staat van alertheid is. Begrijpelijk dat slapen hierdoor lastig wordt. Ondertussen draait het brein overuren, zodat je gaat malen en piekeren, wat het slapen nog lastiger maakt. Problemen met slapen en inslapen kunnen ook een signaal zijn van een burn-out. Dit signaal kan overigens wel lastig herkenbaar zijn. Bijna iedereen heeft nu eenmaal wel eens een slapeloze nacht, waarin veel gepiekerd wordt. Dit is dan ook niet direct een teken waar je je zorgen om hoeft te maken. Wanneer er echter sprake is van een langere periode met slaapproblemen, dan zal je de weerslag gaan merken. Slaaptekort zorgt ervoor dat je de dagelijkse problemen en probleempjes minder goed aan kan dan normaal. Hierdoor ontstaat nog meer stress en daardoor weer meer slaapproblemen. Dat is natuurlijk een vicieuze cirkel die je het liefst wilt voorkomen.

Lees meer over slaapproblemen door stress

Veel vergeten en slecht kunnen concentreren

Niet meer bij kunnen tanken

Misschien herken je het wel. Je agenda staat bomvol en je rent de hele dag van afspraak naar afspraak. Wanneer je na een drukke dag thuiskomt kijkt je partner je verbaasd aan: jij zou de kinderen toch van de opvang halen? Ja, dat was inderdaad de afspraak, maar dat ben je door alle drukte glad vergeten. Zo zijn er meer dingen die je vergeet. Meestal gaat het om kleine zaken, of dingen die je snel weer kunt oplossen, zoals snel naar de opvang racen om je kinderen net voor sluitingstijd weer op te halen. Toch is het belangrijk om die vergeetachtigheid niet te bagatelliseren. Natuurlijk vergeten we allemaal wel eens wat. Maar wanneer je door alle drukte vaker dingen vergeet, kan dit een teken zijn dat de stress je te veel wordt. Achteraf bezien blijkt die onschuldig lijkende vergeetachtigheid vaak een eerste teken dat een burn-out op de loer ligt.

Lees meer over slecht kunnen concentreren door stress

Emotionele instabiliteit

Mensen uit de omgeving van iemand met een burn-out zeggen vaak: ‘We zagen het niet aankomen, het is juist altijd een heel stabiel persoon.’ Vaak raakt een burn-out inderdaad de mensen die stabiel en zeker overkomen. Ze zijn gewend om als rots in de branding te fungeren. Anderen kunnen altijd met hun problemen bij ze terecht. Wanneer er echter te lang sprake is van stress kan dit zomaar veranderen. Die altijd stabiele persoon vliegt opeens om het minste en geringste uit zijn slof. Of begint onbedaarlijk te huilen wanneer het even niet zo loopt als gewenst. Die onverwachte reacties kunnen opgetrokken wenkbrauwen veroorzaken. Men is zo’n reactie van die persoon niet gewend. En ook de persoon in kwestie zelf kent zich niet terug.

Logisch dus dat hij of zij er vervolgens alles aan doet om weer zijn of haar eigen rustige zelf te worden. Dat veroorzaakt vervolgens nog meer stress, waardoor de stemmingswisselingen vaak verergeren. De altijd zo stabiele persoon verandert in een tikkende tijdbom. Herken je die snel wisselende emoties? Let dan op, want ze kunnen een eerste teken zijn van een burn-out. Probeer even een stapje terug te doen en zoek uit waar die emoties vandaan komen. Als je dit niet doet, is de kans namelijk groot dat de klachten alleen maar verergeren.

Lees meer over mentale en geestelijke uitputting

Onverklaarbare lichamelijke klachten

Velen lopen vooraf een burnout stad en land af met diverse lichamelijke klachten. We noemden reeds hoofdpijn, maar ook een laag libido, haaruitval, pijnlijke spieren, etc.

Naarmate de tijd vordert, worden deze klachten steeds erger en wordt het uitzoeken geintensiveerd. Helaas vrijwel altijd zonder resultaat wanneer het om stress of burnout gaat. Een van de eerste tekenen van burn-out is dus dat het lichaam signalen afgeeft waar de eigenaar naar moet gaan luisteren. Je kunt het lichaam zien als het dashboard van het hoofd: als er lampjes gaan branden op het dashboard, moet er wat gaan gebeuren. Dit zit vrijwel altijd in het hoofd (stress). Het oplossen van lichamelijke klachten met ‘lapmiddelen’ is daarom niet effectief. Er moet echt wat gaan gebeuren!

Paniekgevoelens

eerste kenmerken van overspannen zijn

Je moet een presentatie houden. Dat is bijna routine, want het is iets dat je voor je werk bijna wekelijks moet doen. Tijdens de voorbereiding van deze nieuwe presentatie krijg je opeens paniekgevoelens die je maar net onder controle weet te houden. Ineens weet je zeker dat de presentatie niet goed is, je kennis niet op peil is en de toehoorders je uit zullen lachen. Het angstzweet breekt je uit en je begint te hyperventileren. Toch ga je door en tijdens de presentatie merk je dat de angst weer naar de achtergrond verdwijnt. Daarom besluit je om er niet meer aan terug te denken en gewoon door te gaan.

Helaas mis je hierdoor een belangrijk signaal dat een burn-out op de loer kan liggen. De ‘vecht of vlucht’-respons van je lichaam krijgt de overhand en de stress in je lichaam neemt toe. Het is goed om na te gaan waar die paniekaanval vandaan komt. Wat is de reden dat je er nu last van krijgt? Sommige mensen hebben regelmatig zo’n aanval. Vaker is het zo dat men nooit eerder last heeft gehad van dergelijke klachten en er echt door overvallen wordt. Een paniekaanval kan erg angstaanjagend zijn. Het is daarom beter om even stap op de plaats te zetten en stil te staan bij de oorzaak van deze aanval:

Lees daarom: paniekaanvallen bij burnout

De regie vaak kwijt

Nog zo’n eerste signaal van een opkomende burn-out: het gevoel hebben de regie over je leven kwijt te zijn. In drukke tijden kan het lijken alsof we geleefd worden, in plaats dat we ons leven in eigen hand hebben. Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat vliegen we heen en weer om alle ballen in de lucht te houden. We staan voor dag en dauw op om de kinderen op tijd naar school te krijgen. Rennen door om op tijd op het werk te zijn. Lopen daar van vergadering, naar bijeenkomst, naar overleg. Vliegen daarna terug om de kinderen weer op te halen, snel eten op tafel te zetten, om daarna aan de rondgang naar voetbalclubs en muzieklessen te beginnen. Ja, we worden geleefd. Begrijpelijk dat er dan gevoelens van machteloosheid ontstaan.

Misschien heb je het al jaren niet meer naar je zin op je werk, maar zoek je niets anders omdat je je vaste contract niet wilt verliezen. Of wil je eigenlijk verhuizen, maar doe je dat niet omdat de kinderen zo gehecht zijn aan hun eigen plekje. Wanneer er veel van dergelijke situaties in je leven zijn, levert dit dat machteloze gevoel op. Je hebt het simpelweg te druk met rennen om iets aan je eigen problemen te doen. Herken je dat gevoel? Begrijpelijk, maar tegelijkertijd is het van groot belang dat dit signaal herkend en erkend wordt. Een burn-out ligt namelijk op de loer.

Lees meer over autonoom leven

Hoge ademhaling en hyperventilatie

Stress kan ook een drukkend gevoel op de borst veroorzaken. Daar horen vaak tintelingen in armen en benen bij, duizeligheid en benauwdheid. Wanneer men last krijgt van dergelijke klachten, wordt snel gedacht aan hartklachten. Door langdurige stress kunnen inderdaad hartritmestoornissen ontstaan. De genoemde klachten worden echter in de meeste gevallen niet veroorzaakt door hart- maar door ademhalingsproblemen. Wanneer je te snel of op de verkeerde manier adem haalt, kan dit veel klachten veroorzaken. Het kan zelfs leiden tot paniek- of angstaanvallen. Daarom is het van belang om te letten op een juiste ademhaling. Een vuistregel kan hierbij zijn dat er drie seconden ingeademd en daarna zes seconden uitgeademd wordt. Het loont de moeite om een paar keer per dag te checken of je ademhaling nog goed is. Helaas kan het in drukke tijden lastig zijn om dat vol te houden. Hyperventilatie kan echter een voorteken zijn van burn-out, dus het loont de moeite om aandacht aan de ademhaling te blijven besteden.

Lees ook: Verkeerde ademhaling

Controledwang

wat te doen bij burnout verschijnselen

Mensen die hoog scoren op perfectionisme zijn gevoelig voor overspannenheid en burn-out. Voor deze mensen is het namelijk nooit goed genoeg. Het moet altijd beter. Op zich is het natuurlijk prima om te willen blijven groeien. Maar wanneer je nooit tevreden bent met de behaalde resultaten, sta je altijd onder hoogspanning. Die hoogspanning zorgt voor stress. Perfectionisme kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen willen hun werk tot in de puntjes verzorgd hebben. Maar weet je dat ook alles zelf willen doen een bepaalde vorm van perfectionisme is? Dan denk je namelijk dat je de zaakjes beter zelf kan regelen, omdat het anders niet goed gaat. Mensen die last hebben van deze vorm van perfectionisme nemen hierdoor snel te veel hooi op hun vork. Die continue druk verhoogt de kans op een burn-out.

Naar mate een burnout dichterbij komt, zal de controledwang groter en groter worden. Het lijkt alsof dit dan rust geeft, maar het tegenovergestelde is waar.

Verslechterende conditie en verminderde weerstand

Sommige mensen houden van sport en sporten veel en graag. Dat is goed, want sporten zorgt voor de aanmaak van endorfine in het lijf. Dit hormoon werkt stress verlagend en is dus een belangrijke factor om een dreigende burn-out mee te lijf te gaan. Wanneer er sprake is van een dreigende burn-out, zal je dit echter ook lichamelijk gaan merken. Zo kan men tijdens het sporten opeens volslagen uitgeput zijn. Terwijl er normaal gesproken met gemak 5 kilometer gerend wordt, moet er nu opeens na 2 kilometer al opgegeven te worden. Die slechtere conditie en de uitputting gaan vaak samen met griepjes en verkoudheden.

De weerstand verslechtert en dat is te merken aan het feit dat er vaker sprake is van zo’n ziekte. Uitval op het werk door bijvoorbeeld een flinke griep kan voor nog meer stress zorgen. Je wilt immers niet afgerekend worden op je ziekteverzuim. Gevolg is dat mensen in zo’n geval vaak de rust niet nemen om even uit te zieken. In plaats daarvan lopen ze door op hun tandvlees, totdat het echt niet meer gaat.

Lees ook: de invloed van stress op sport

 

Eerste tekenen van burn-out op tijd herkennen

Er zijn dus eigenlijk best veel signalen die ons kunnen waarschuwen voor een dreigende burn-out. Wat het lastig maakt is dat ieder mens anders is en dat een burn-out bij iedereen anders kan verlopen. Ook de waarschuwingssignalen kunnen dus verschillen. Toch is bovenstaand rijtje van mogelijke symptomen handig voor iedereen. Al is het alleen maar om af en toe even stil te staan bij de eigen situatie en mogelijke risico’s. En bedenk daarbij dat er tal van signalen mogelijk zijn die duiden op een burn-out. Het zal daardoor makkelijk om de tekenen te herkennen voordat het uit de hand loopt. Want een burn-out voorkomen is nog altijd beter dan genezen!

Kunnen wij je helpen?

Ons motto is:

“Vooruitgang gebeurt niet door te zitten en te luisteren maar door te ervaren en te doen”

Onze aanpak is gebasseerd op doen. Niet zitten en luisteren. We houden ervan je te helpen alles wat je leert in de praktijk te laten toepassen. Niet alleen voor nu, maar ook in de jaren die voor je liggen

Bekijk ons aanbod voor:

 

Eerste tekenen van burn-out

 

Over de schrijver
Ik ben Ruud Meulenberg. Eigenaar en oprichter van Meulenberg Training & Coaching. Ik begeleid mensen met stress- en burnoutklachten door ze 'letterlijk' in beweging te laten komen (wandelen/ hardlopen) Samen met een krachtig team van professionele coaches, help ik mensen door heel Nederland heen om van stress en burn-out af te komen. Ik probeer het goede voorbeeld te geven: Ik werk maximaal 24 uur per week, ik sport, geniet van mijn gezin en ik heb betekenisvol werk ;).
Reactie plaatsen