arrow_drop_up arrow_drop_down

Vluchten voor stress: gamen - Waarom zijn spelletjes zo verslavend?

Gamen is voor de meesten onder ons een plezierige vrijetijdsbesteding. Het is heerlijk om je even af te sluiten van je omgeving en een spelletje te spelen. Maar helaas zijn er ook steeds meer mensen die moeite hebben om te stoppen met een spel. Vooral jongeren die opgegroeid zijn met internet en de mogelijkheden en onmogelijkheden van de digitale wereld door en door kennen, hebben massaal de fantasiewereld van games als World of Warcraft of Diablo ontdekt. Deze games zijn dusdanig gemaakt, dat je er haast wel verslaafd aan moet raken.

Ben jij een rasechte gamer? Of heb je een zoon of dochter die niet achter de pc weg te trekken is? Of ben je partner van zo’n gamer? Dan is dit artikel voor jou. We hopen je wat inzicht te geven in het hoe en waarom van een gameverslaving.

Heb je een gameverslaving en wil je je eigen leven weer oppakken?

Wil je een constructieve aanpak die het beste uit jou haalt?

Bekijk dan hier: coaching

Wat is de kick van het spel?

Lang niet alle spelletjes zijn verslavend. Zeker als er niets uit te halen valt, zoals een beloning of waardering door anderen, wordt een spelletje al snel saai. Een potje Patience is heerlijk om even te relaxen, maar zal je niet snel een adrenalinerush geven. World of Warcraft daarentegen zorgt wel voor zo’n rush. Dit spel is een van de meest populaire games van de wereld. Wereldwijd halen spelers hele nachten door omdat ze op het punt staan een hoger level te halen.

Er zijn 4 elementen die ervoor zorgen dat je aan zo’n spel verslaafd kunt raken:

  • Een goed spel bestaat uit een prachtige, virtuele fantasiewereld. Zodra je deze wereld binnenstapt, vergeet je de echte wereld waarin je gepest wordt, je zorgen hebt, de stress op je werk je te veel is geworden of waar je last hebt van een angststoornis. In deze gamewereld kan je een status verwerven die je in je dagelijkse leven niet hebt. Een tweede leven dat veel spannender en leuker is dan de realiteit.
  • Je wordt beloond met een nieuw level, een nieuw wapen, extra punten of meerdere levens. Als je op het punt staat zo’n beloning te verdienen, dan is het lastig op dat moment af te haken en speel je toch nog maar even door.
  • Speel je een game waarin je met andere spelers samenwerkt, dan is het lastig om te stoppen. Je benadeelt tenslotte je medespelers en dat kan gevolgen hebben als je je spel op een later moment weer hervat.
  • De games zijn onbeperkt en eindeloos beschikbaar. Wanneer je maar wilt, kan je vluchten in je fantasiewereld, ook ’s nachts.

> Lees ook: eenzaamheid

World of Warcraft versus Candy Crush

Elke gamer weet wat World of Warcraft en Candy Crush is. World of Warcraft wordt meer door mannen gespeeld dan door vrouwen. Deze game zit vol stoere personages, vechtpartijen en wapens. Alle verslavingselementen die wij eerder noemden, zijn van toepassing op dit spel.

Candy Crush daarentegen is een spelletje met vrolijke, felgekleurde snoepjes. Het is vooral populair onder de vrouwen. Je kan het niet met anderen spelen, dus je benadeelt niemand als je ermee stopt. Toch zijn er 40 miljoen mensen die bijna dagelijks dit spel spelen en zijn tienduizenden mensen er behoorlijk verslaafd aan. Hoe kan dit?

Candy Crush is ten eerste geen moeilijk spel, althans de spelregels zijn simpel. Hoe hoger de levels, hoe moeilijker het wordt. De vormgeving van het spel is geweldig, net als de (geluids-) effecten. Hierdoor vergeet je even je omgeving en ga je volkomen op in het spel. Zit je in een moeilijk level en haal je nét je doel niet, dan zorgt dat voor een ‘verlangende pijn’. Door deze pijn kan je niet weloverwogen een keuze maken en ben je geneigd om toch maar even snel extra levens of boosters te kopen. Tenslotte kosten deze maar een paar euro… Misschien kom je dan ook die lastige tegenstander voorbij die steeds weer iets voor je uit loopt. Candy Crush is dus zeker ook een verslavend spel, hoe vriendelijk en vrolijk dan ook!

> Lees ook over een telefoonverslaving

Stoppen met gamen lukt niet

Wat verhoogt de kans op een gameverslaving?

Het begrip gameverslaving is nog redelijk nieuw. Vaak wordt gedacht dat mensen alleen verslaafd kunnen raken aan bijvoorbeeld alcohol of drugs, maar niets is minder waar. Je kan verslaafd raken aan bijna alles wat je gebruikt of doet: ook werken, gokken en gamen valt hieronder. Zo’n een miljoen mensen in Nederland gamen regelmatig.

Ongeveer 2% van deze mensen zijn afhankelijk van gamen en ernstig verslaafd. De persoonlijkheid van de speler en zijn omgeving spelen een rol in de verslaving. Dit noemen we de drie M’s: mens, middel en maatschappij.

  • Mens: mensen met weinig sociale vaardigheden of weinig zelfvertrouwen en eenzame mensen raken eerder verslaafd aan gamen.
  • Middel: voldoet het spel aan de 4 verslavende elementen, dan wordt stoppen met het spel aanzienlijk lastiger.
  • Maatschappij: buitengewoon veel gamen is vluchten voor de realiteit. Wanneer de problemen van de gameverslaafde niet worden opgemerkt en niemand perk en paal stelt aan de tijd die de gamer besteedt aan zijn spel, werkt dit de verslaving in de hand.

De symptomen van een gameverslaving

Sommige symptomen van een verslaving aan spelletjes zijn gelijk aan welke verslaving dan ook:

  • Je kunt nergens anders aan denken dan aan gamen. Het gamen is dus een ware obsessie waar alles voor moet wijken.
  • Op langere termijn komen persoonlijke relaties, werk of opleiding onder druk te staan. Dit heeft vooral te maken met de tijd die aan gamen wordt gespendeerd.

De lichamelijke gevolgen van een gameverslaving zijn:

  • Verwaarlozing van jezelf. Je krijgt te weinig nachtrust, omdat het gamen tot in de late uurtjes doorgaat. Soms sla je een maaltijd over of eet je wat er in huis is (een pak koekjes, een zak chips). Je beweegt veel te weinig.
  • Je krijgt lichamelijke klachten als hoofdpijn, vermoeidheid, geïrriteerde ogen, verkrampte schouders of polsen of je benen gaan jeuken.

Er zijn ook psychische kenmerken:

  • Je bent onrustig of gespannen als je niet kan gamen, soms zelfs depressief.
  • Boos word je als iemand je stoort tijdens het gamen.
  • Je krijgt last van vervreemding met je omgeving.
  • Je wordt somber als het je niet lukt te stoppen met gamen.

Naast alle genoemde symptomen is gebleken dat verslaafde gamers op langere termijn ook dikwijls gebruik gaan maken van stimulerende middelen, zoals energydrankjes, softdrugs, sigaretten, speed en zelfs cocaïne. Deze middelen helpen ze vooral met het wakker en alert blijven tijdens het spelen.

In extreme gevallen leidt een gameverslaving tot een burn out.

Lees alle symptomen van een burn out hier

Gamen heeft ook positieve aspecten

Gamen heeft ook zo zijn voordelen. Het kan een vrijetijdsbesteding zijn waar je enorm veel plezier aan kan beleven. Speel je een game met andere internationale spelers, dan is het goed voor je talenkennis. Tijdens het gamen verbeter je je motoriek. Je oog/hand coördinatie wordt beter en je reactiesnelheid verhoogt. Ook je geheugen wordt indirect getraind. Daarnaast krijg je meer doorzettingsvermogen.

Gamen en stress

Een deel van de spelers vindt dat gamen hun stress vermindert. Afhankelijk van het spel dat je graag speelt, is het echter heel goed mogelijk dat je juist extra stress van gamen krijgt. Speel je een spel waarbij je continu op je hoede moet zijn voor de vijand bijvoorbeeld, dan maak je hormonen aan die ervoor zorgen dat je extra snel reageert.

Adrenaline en cortisol bijvoorbeeld, de hormonen die je onder andere helpen in noodsituaties waarbij je moet vechten of vluchten. Maar tijdens het gamen doet je lichaam niets met deze hormonen, terwijl je hartslag wel hoger wordt. Zo’n situatie kan je herkennen aan de ‘zweethandjes’. Je bent alert op een onveilige situatie, je lichaam staat klaar om in actie te komen, maar je blijft zitten waar je zit. En dit veroorzaakt nog meer stress.

Stoppen met gamen: de ontwenningsverschijnselen

We hadden het net over de hormonen die we aanmaken in stressvolle situaties. Maar er worden ook andere stoffen aangemaakt tijdens een spannende game: dopamine en endorfine. Dopamine geeft je een goed en opgewekt gevoel. Endorfine vermindert angst, onderdrukt pijn en zorgt onder andere voor een geluksgevoel.

Zodra we aan het gamen zijn, voelen we ons prettig dankzij deze stoffen. Stoppen we echter met gamen, dan stopt de aanmaak van deze stoffen. Vervolgens voelen we ons niet meer prettig en missen we het gamen des temeer omdat ons lichaam deze fijne prikkels mist.

Ontwenningsverschijnselen kunnen zowel fysiek als psychisch zijn. Denk hierbij aan slaapproblemen, trillen, transpireren, hoofdpijn, maagpijn, depressie, agressie, angsten en schuld- of schaamtegevoelens.

Lees ook: je eigen leven leiden

Gameverslaving is een officieel erkende verslaving

Sinds juni 2018 is gameverslaving door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) officieel erkend. De WHO heeft als doel ‘wereldwijde aspecten van de gezondheidszorg in kaart te brengen, activiteiten op het gebied van de gezondheidszorg te coördineren en de gezondheid van de wereldbevolking te bevorderen’.
Wat betreft gameverslaving hanteren zij drie criteria:

  • Een gebrek aan controle over het gamen
  • De voorkeur van gamen boven andere activiteiten en
  • Het blijven gamen ondanks de negatieve consequenties.

Verslavingsdeskundigen zijn blij met deze erkenning, omdat er nu ook officieel behandelingstrajecten kunnen worden aangeboden.
De brancheorganisatie van de game-industrie is echter helemaal niet blij met de erkenning. Zij vragen zich af of een gameverslaving überhaupt wel bestaat. De laatste discussies hierover zijn wat hen betreft nog niet gevoerd.

Wellicht herken je dit ook: gevoel van leegte

Terug naar het begin: waar ging het mis?

Voor de meeste mensen is een spel op de computer spelen een leuke vrijetijdsbesteding. Daar is helemaal niets mis mee. Het is ook heerlijk om even je zinnen te verzetten en een uitdaging aan te gaan.

Ben je verslaafd (volgens de deskundigen speel je dan minstens zes uur per dag), dan vormt gamen wel degelijk een probleem. In dat geval wordt gamen vaak gebruikt om te ontsnappen aan de realiteit. Er is dus een probleem dat je niet aan kunt. Dit is vergelijkbaar met het gebruik van te veel alcohol of drugs. De stoffen dopamine en endorfine zorgen ervoor dat je je beter voelt en het spel zelf zorgt vervolgens voor de afleiding. Zodra je stopt met spelen, komt de realiteit echter keihard terug. Mét de ontwenningsverschijnselen.

Herken jij dit patroon? Dan is het oplossen van de verslaving de helft van de oplossing. De andere helft zit in het achterhalen van jouw probleem. Waarvoor ben je op de vlucht?

In het begin van dit artikel noemden wij al de drie M’s die een rol spelen. De persoonlijkheid van de speler en de omgeving hebben invloed op de verslaving.

Er zijn verschillende problemen bekend die ertoe bijdragen dat iemand vlucht in een game- of andere verslaving:

Het kan zijn dat een van bovengenoemde problemen ten grondslag ligt aan jouw gameverslaving. Het vreemde is dat bovengenoemde oorzaken uiteindelijk ook kunnen veranderen in de symptomen van jouw verslaving. Het was misschien niet de reden om te gaan gamen, maar je gaat de klacht juist ontwikkelen door je gamegedrag. Overigens is uitputting en depressie ook een bekend symptoom.

Veel tijd kwijt aan spelletjes

Gameverslaving: de verslaving van de toekomst

Deskundigen geven aan dat tussen de 10 en 20 procent van de mensen aanleg heeft voor een gameverslaving. De leeftijden lopen langzamerhand op; daar waar kinderen begonnen met gamen, zijn ze op volwassen leeftijd pas bereid om hun verslaving onder ogen te zien.

Dat is ook een reden waarom het voor velen niet meer helder is waar de problemen begonnen. Ron bijvoorbeeld was een tiener toen hij begon met gamen en kwam uiteindelijk als volwassen man in ons coaching programma. Destijds had hij moeite met school. Hij was een dwarse puber die het nut van zijn opleiding niet inzag en haalde zijn diploma na veel vertraging en problemen.

Nu werkt hij op de administratie in een ziekenhuis. Maar hij voelt zich onzeker in gezelschap en dat bezorgt hem erg veel stress. Zijn gameverslaving duurt al zo’n 10 jaar en hij is vervreemd van zichzelf en zijn omgeving. Hij komt er niet meer uit.

Lees ook: sportverslavng

Wat spreken we af?

Tijdens ons coaching traject met Ron hebben we duidelijke regels opgesteld. Ron weet precies waar hij aan toe is als het gaat om zijn gameverslaving. Het is moeilijk voor hem, maar we ondersteunen hem op alle fronten en hij zit nu in de fase waarin hij meer de voordelen dan de nadelen van het gamen gaat inzien. Een mooie vooruitgang.

Maar daarmee is Ron er nog niet. Hij heeft hulp nodig om weer vertrouwen in zichzelf te krijgen en zichzelf meer te waarderen. Het herontdekken van zijn talenten en het herkennen van zijn valkuilen zijn de eerste stappen naar een leven zonder stress. Hij wil nooit meer terug naar zijn kleine gamewereld en samen zorgen we ervoor dat dat ook nooit meer gaat gebeuren.

Heb jij ook hulp nodig? Wil jij net als Ron weer volop genieten van het leven zonder dat stress jouw dagen verpest? Neem dan contact met ons op en we gaan samen met jou kijken naar wat je nodig hebt om jouw leven weer op de rails te krijgen.

Gerelateerde artikelen

Hulp bij stress en een burn-out

Het verminderen van stress en het herstellen van een burn-out is geen sinecure. Heb je ondersteuning nodig, dan kan je op onze hulp rekenen. Onze coaches zijn allemaal gespecialiseerd in jouw problematiek. Door hun jarenlange ervaring kunnen ze samen met jou werken aan jouw herstel. Van het resultaat van onze 1-op-1 coaching heb jij je leven lang plezier!

Bekijk ons aanbod voor:

relatie gamen stress

Over de schrijver
Ik ben Ruud Meulenberg. Eigenaar en oprichter van Meulenberg Training & Coaching. Ik begeleid mensen met stress- en burnoutklachten door ze 'letterlijk' in beweging te laten komen (wandelen/ hardlopen) Samen met een krachtig team van professionele coaches, help ik mensen door heel Nederland heen om van stress en burn-out af te komen. Ik probeer het goede voorbeeld te geven: Ik werk maximaal 24 uur per week, ik sport, geniet van mijn gezin en ik heb betekenisvol werk ;).
Reactie plaatsen

Gratis ebook:  zo herken je een burnout

(Inclusief checklist)

Met dit ebook leer je de symptomen van een burn-out tijdig te herkennen. Al meer dan 10.000 gelijkgestemden hebben dit ebook gedownload.
Cookies