Gratis ebook + Checklist (Zo herken je een burn-out)

Page content

article content

Burnout herkennen. Burnout op tijd aan zien komen

Burnout herkennen: Het aantal gevallen burnout neemt met de dag toe. We spreken vaak pas van een burnout wanneer iemand letterlijk omvalt, of echt niet meer verder kan. Het proces naar een burnout toe, wordt vaak onderschat. In dit artikel geven we meerdere opties om een burnout te herkennen in een vroegtijdig stadium.

De periode voor een burnout burnout herkennen

Deels heeft het ontwikkelen van een burnout te maken met karaktereigenschappen. (lees hiervoor ook: Oorzaken burnout). Toch is het niet gezegd dat deze oorzaken per definitie leiden tot een burnout. Met andere woorden: soms is het totaal aan factoren de oorzaak van een burnout.

Voorbeeld:

10 jaar geleden raakte je moeder ziek. Je hebt haar verzorgd (zorgzaam als je bent) en na twee jaar intensieve verzorging is ze er weer bovenop gekomen. Uiteindelijk vroegen je kinderen gedurende deze periode meer aandacht en dat heb je zo goed als mogelijk geprobeerd in te vullen. In de jaren die volgden kreeg je te maken met ontslag, reorganisatie, scheiding, dood van een hond, verhuizing, etc.

Alles bij elkaar heb je gedurende de afgelopen jaren een enorm hersteltekort opgelopen

Burnout herkennen

Psycholoog Herbert Freudenberger beschrijft 12 fases waaraan je een nadere burnout kunt herkennen

Super gemotiveerd

Mensen die een burnout krijgen zijn altijd gemotiveerd. Niet is teveel, tijdens lunchtijd wordt er doorgewerkt (ook als het eigenlijk niet echt nodig is). Hoofdpijn? Pijnstiller er in en door! Ziek zijn is een keuze en een ieder die ziek is, is een afhaker.

Werk, werk en nog eens werk

Alles draait om werk. Je werkt hard om al het werk af te krijgen. Alle handelingen gaan sneller. Iemand om hulp vragen wordt als falen gezien

Geen tijd voor jezelf

Ook buiten kantoortijden wordt er gewerkt om het werk af te krijgen. Het gezin, sociaal leven en de sportactiviteiten beginnen er onder te leiden

De eerste klachten

Slecht slapen, niet zo lekker zijn, buikpijn. Misschien ga je een keer naar de huisarts, maar waarschijnlijk ‘gaat het wel weer over’. (lees over dit onderwerp ook: Lichamelijke klachten door stress)

Alles voor het werk!

In deze fase heb je alleen maar oog voor het werk, voor hobby’s is geen tijd meer, vrienden en familie verdwijnen naar de achtergrond. Maar alles is goed hoor! De kwaliteit van het werk begint er echter wel onder te lijden.

Kritisch, cynisch en ontevreden

Anderen doen het werk niet zo goed als jij het doet, althans, dat vind je. Je merkt dat je kritisch wordt, cynisch en ontevreden bent. Andere teamleden beginnen onder jouw houding te lijden.

Afstand nemen

Je wordt meer somber, babbelt niet meer met het team, zondert je af. Je voelt je steeds meer ziek.

Ander gedrag

In dit stadium zie je vaak dat de omgeving vaker gaat vragen of er iets is met je. Je krijgt vaker vragen als: ‘gaat het nog wel met je’? ‘ben je toe aan vakantie‘? etc.

Enkel de verantwoordelijkheden doen

Er is geen enthousiasme meer, je voelt alleen nog maar verantwoordelijkheden. Het gevoel door te moeten zorgt ervoor dat je niet meer kunt ontspannen.

Geen plezier

In deze fase is er niets meer leuk, is er alleen maar leegte en de kans is groot dat alleen afleidingen als eten, seks, alcohol, drugs een beetje de leegte kunnen vullen.burnout tijdig herkennen

Depressie

Een gevoel van uitputting, verloren en onzeker. Je zucht veel, je maakt denigrerende opmerkingen over je eigen opdrachten en het werk dat je afrondt.

Burn-out

Totale mentale en fysieke ineenstorting. Het lijf neemt de regie over en iemand voelt zich compleet niet meer in staat om nog iets te doen.

Mentaal en fysiek ingestort….

 

 

 

Burnout herkennen: Een persoonlijke ervaring Ik kan de druk niet meer aan

Dit onderstaande, gevoelige verhaal is van ervaringsdeskundige Enrico de Krijger, coach bij Meulenberg Training & Coaching. Hij schreeft zijn persoonlijke verhaal om burnout herkennen te vergemakkelijken:

Via dit persoonlijke verhaal wil ik bereiken dat je sneller herkent wanneer iemand tegen een burnout aan zit. Het lijkt alsof ik op dat moment wist wat er speelde. Dat is niet waar. Ik heb het pas achteraf herkend en kunnen verklaren. Destijds was het overleven en elke dag weer proberen je paadje weer schoon te vegen.

Als verpleegkundig specialist GGZ werkte ik als behandelaar op een gesloten opname afdeling binnen de psychiatrie. Samen met een psychiater, verpleegkundigen, activiteitenbegeleider en psychomotorisch therapeut waren we verantwoordelijk voor twintig erg zieke mensen. Deze mensen waren dusdanig een gevaar voor anderen of zichzelf door een psychiatrische ziekte dat ze, meestal juridische gedwongen, op een gesloten afdeling opgenomen moesten worden.

Waar ik vooral burnout door geraakt ben, was de constante druk op de opnameduur. Mensen waren nog maar net binnen en er moest al gesproken worden over ontslag. Het was elke dag omgaan met weerstand van familie en behandelaars van buiten de kliniek.

De periode voordat ik uitviel waren de volgende kenmerken bij mij zichtbaar en leg ik uit waardoor ik mij zo gedroeg.

Meer werk niet aankunnen

Als ik hoorde dat de psychiater ziek was of met vakantie reageerde ik geschrokken. Je loopt al op je tenen. Als je meer werk krijgt door vakantie of ziekte van een collega dan wordt het je bijna zwart voor de ogen en reageer je angstig.

Om de realiteit heendraaien

Als iemand vroeg hoe het met mij ging, dan reageerde ik oppervlakkig en vluchtig. Je staat op de automatische piloot en bent totaal niet in contact in met je gevoel. Dat durf je ook niet, bang om overspoeld te worden door emoties die je toch niet kunt hanteren op dat moment. Op het moment dat je stil gaat staan bij je gevoel merk je hoe verdrietig, somber of angstig je eigenlijk bent. Het is gemakkelijker om het even weg te lachen.

Vermijden van sociaal contact

Contact met collega’s ging ik uit de weg. Je hebt alle energie nodig om de dag door te komen. Daarnaast heb je steeds meer tijd nodig om je werk goed te kunnen doen. Pauzes en praten met anderen kun je gewoon even niet aan en kosten voor je gevoel te veel tijd.

Uitstellen van werkzaamheden

Werk dat concentratie vroeg stelde ik uit of deed ik niet. Op een gegeven moment ben je zo moe en kost concentratie zoveel energie dat het niet meer op te brengen is. Er zijn lange momenten van staren, surfen, appen, naar de wc gaan, alles om maar uit te kunnen stellen en de dag door te komen.

Alles is te veel

De hele dag door liep ik te zuchten. Door de oververmoeidheid lijkt alles teveel. Je hebt het zelf niet in de gaten, maar je zucht en kreunt bijna de hele dag door.

Steeds slechter gaan slapen Hoe herken je een burnout?

Ik zag er steeds vermoeider uit. Je slaapt slecht en wordt meestal heel vroeg en steeds vroeger wakker. Het inslapen lukt niet meer. Het is geen piekeren, maar het lijkt of je lichaam maar “aan” blijft staan. De stresshormonen zelfs tijdens je slaap aangemaakt blijven worden. Je moet je uit bed sleuren en vraagt je elke morgen af hoe je in godsnaam deze dag weer door moet komen.

Steeds prikkerbaarder

Ik werd steeds prikkelbaarder en als er een beroep op mij werd gedaan kon ik nauwelijks rustig reagerenJe spanningsniveau heeft zijn grens bereikt. Meer kun je niet op je bordje hebben. Diegene die een beroep je doet wil je wel wat aandoen, maar dat kan niet, je bent ik een professionele omgeving. Je wordt nukkig, kortaf, omdat je niet anders kunt.

Dingen vergeten

Ik vergat dingen, die ik normaal nooit zou vergeten. Je krijgt mailtjes waarbij je eraan herinnerd wordt dat je iets bent vergeten. En je kunt je er echt niks meer van herinneren. Het lijkt alsof je gaten in je geheugen hebt. Terwijl je normaal alles wel op een rijtje hebt. Je loopt met veel to do lijsten rond omdat je alle energie nodig hebt om niks te vergeten, maar die energie heb je bijna niet. Je vertrouwt jezelf en je eigen hoofd niet meer.

Met tegenzin aan het werk.

Ik kon wel huilen als ik ’s morgens mijn kantoor inliep. Je wilt eigenlijk niet naar je werk. Dit is de plek waar teveel van je wordt geëist, niet bij je past, niet kunt brengen wat je moet brengen. In de middag ging het beter, maar ’s morgens, het voelde als een flinke berg die beklommen moest worden.

Jezelf nergens meer toe kunnen zetten Burnout herkennen

Ik kon niet meer enthousiast reageren op ontwikkelingen in het vakgebied of organisatie. De werkplek is diep vanbinnen niet de plek waar je wil zijn. Enthousiasme kun je niet meer opbrengen. Weer wat nieuws, weer iets wat energie vraagt, alstublieft! Laat mij mijn werk maar doen, maar ik doe en kan niks extra’s. Het is een rotgevoel als je iedereen om je heen enthousiast ziet, maar jezelf niet meer mee kunt.

Feestjes uit de weg gaan

Ik ging feestjes en bedrijfsuitjes uit de weg. Veel mensen en vooral vrolijke mensen kun je niet meer om je heen hebben. Je teveel een contrast en te veel mensen geven te veel prikkels die je niet kunt verdragen. Je gaat zweten, wordt duizelig, voelt je erg onzeker, allemaal zaken die je er niet bij kunt hebben, niet kunt verdragen.

Evenwicht verliezen

Burnout herkennen en voorkomen

Ik verloor mijn gezonde evenwicht tussen nabijheid en afstand in het professionele contact. Als je prefrontale cortex te veel en te lang onder druk staat dan heb je minder “controle” over je emoties. Gesprekken raken je meer, je komt te dichtbij de problematiek van de cliënt. Dit terwijl je al genoeg aan jezelf had. Je laat teveel je eigen emoties in het contact zien.

Dit waren wel de opvallendste kenmerken die ik bij mijzelf herkend hebt. Herken je dit bij jezelf of bij een teamgenoot, weet dan dat een burn out niet ver meer weg is.

Zo herkende ik mijn burnout:

1: Nergens meer zin in hebben

Een van de belangrijkste symptomen van een burn-out is geen energie of zin hebben ook nog maar iets te doen. Werken, activiteiten thuis lijken niet meer zinvol.

Hierbij kun je denken aan: Spelen met je kinderen, sporten, uitgaan met vrienden of seks hebben met je partner. Het liefst lig je lusteloos en uitgeput op de bank voor je uit te staren naar de tv.

2: Slecht slapen/ Piekeren Wakker liggen door stress

Je maalt de hele dag over je werk, de werkdruk, ongemotiveerde collega’s die de kantjes eraf lopen en je targets die je wellicht niet gaat halen. Dat gemaal gaat dag en nacht door.

Hierdoor is slaapgebrek het gevolg. Je gaat je steeds vermoeider voelen, functioneert steeds slechter en gaat vervolgens nog meer piekeren. Het eindresultaat is dat je jezelf compleet uitput en een burn-out riskeert.

3: Verslechterde lichamelijke conditie

Doorgaans is er ook sprake van een lage lichamelijke weerstand. Te hard werken en slecht of ongezond eten, vanwege de werkdruk gaat nogal eens hand in hand. Op den duur heeft dat z’n weerslag op je gezondheid. Grieperig, verkoudheidjes, hoofdpijn en maag- en darmklachten komen daarom bij een burn-out regelmatig voor.

4: Snel geïrriteerd / overgevoelig

Andere symptomen van een burn-out zijn dat een overload aan activiteiten en geluiden je behoorlijk kunnen irriteren.

Soms wil je gewoon rust, maar als je steeds ingespannen met je werk bezig bent, kan dat ervoor zorgen dat je extra gevoelig of zelfs overgevoelig wordt en sneller geïrriteerd raakt. Thuis gekomen eisen kinderen/ partner aandacht op. Ook zij willen hun verhaal kwijt, spelen, tv kijken, met alle bijbehorende herrie. Als deze dingen ervoor zorgen dat je regelmatig uit je slof schiet, wees dan alert!

5: Onzekerheid/ onverschilligheid

Minder interesse tonen in je eigen werk en dat van collega’s, afstandelijk opstellen, minder betrokken bij je werk en je onverschillig gedragen zijn allemaal tekenen van een burn-out.

Tevens is een lage eigenwaarde en negatieve gedachten (als: ik ben waardeloos) en onzeker zijn over je eigen werkprestaties / competenties / talenten een veel gehoord kenmerk van een burn-out

Ik herken de signalen van burnout, wat nu?

Als je de symptomen herkent, ga dan als volgt te werk:

To do bij burnout herkennen:

  • Praat er over met mensen die jij vertrouwt in je directe omgeving
  • Wacht niet met het zoeken naar hulp! Te lang doorgaan is DE reden dat mensen met een burn-out 2 jaar thuiszitten
  • Stel je werk op de hoogte. Hoe eerder, hoe beter. Het woord burn-out hoef je niet te gebruiken, wel dat het de laatste tijd niet lukt.

Twijfel je erg over je toestand? Vraag een vrijblijvend adviesgesprek aan

Herstellen van burnout

Burnout herkennen vraagt om het durven nemen van regie over je eigen leven. Deze regie vraagt van je dat je gezond eet, beweegt en rust pakt (zowel actief als passief)

Meer over bewegen, eten en rust vind je hier: BER-Methode

Vragen bij het burnout herkennen?

Contact

Kiki Voncken
Kiki Voncken is burnoutcoach in de regio Brabant, Zeeland en Zuid-Holland. Naast haar specialisatie in burnout en stress, helpt Kiki regelmatig partners van mensen met een burnout. Kiki houdt van de natuur, wandelen en sporten.

Comment Section

0 reacties op “Burnout herkennen. Burnout op tijd aan zien komen

Plaats een reactie


*