Cookies
Gratis ebook + Checklist (Zo herken je een burn-out)

Page content

article content

Werkdruk en stress op de werkvloer

Sven Kramer maakte tijdens het interview, na zijn “gouden race” op de 5000 meter op de Olympische spelen in Zuid-Korea, een interessante opmerking:

‘Dit zijn toch die verdomde Olympische Spelen!’

Wat bedoelde hij, terwijl hij als de sterkste Olympische schaatser ooit net daarvoor de gouden plak op de 5 kilometer had binnen gehaald?

De verkeerde bocht van Sven Kramer

Een beetje sportliefhebber weet wat er 8 jaar geleden tijdens de 10 kilometer met Kramer gebeurde: hij nam op aanwijzen van zijn coach Gerard Kemkers de verkeerde bocht en werd gediskwalificeerd. Ondanks dat hij een extra buitenbocht had geschaatst was hij de snelste van allemaal, maar hij ging met lege handen en een enorme frustratie van het ijs. Die traumatische ervaring achtervolgt hem dus al jaren en in Zuid-Korea wilde hij zijn revanche halen.

Omgaan met druk en stress

Sven Kramer voelde druk. Hij is de beste – in ieder geval op de 5000 meter; hij is dus in vorm – en hoeft zich niet druk te maken zou je zeggen. Hem werd gevraagd door de reporter van de NOS waar die druk vandaan komt. ‘Bij mijzelf’ was zijn antwoord. Het moeten of willen behalen van een sportprestatie  levert stress op.

Op de 10 kilometer ging het mis: (bijna) iedereen rekende op een gouden medaille voor Sven, maar hij blokkeerde en eindigde als zesde. Opnieuw een frustratie die hem blijft achtervolgen. Zeer waarschijnlijk was de stress de fatale factor.

Opvallend was de ontspannen manier waarop hij deze teleurstelling leek te verwerken. De media “besprongen” hem maar hij reageerde heel nuchter. Het leek of er een last van zijn schouders was gevallen.

‘Ik was niet goed genoeg; ik raakte het ijs niet goed’

Is “druk” iets dat buiten jouw invloed ligt en stilletjes en ongemerkt bij jou binnenkomt en voor mentale onrust zorgt? Is werkdruk iets dat daadwerkelijk bestaat en dus meetbaar is? Ben jij zelf niet degene die de druk veroorzaakt en zich inbeeldt dat je onder druk staat. Wie legt jou die druk dan op?

Wat is dan die druk?

Werkdruk is een belangrijke oorzaak van stress en teveel werkdruk levert chronische stress op en kan naadloos overgaan in een burn-out. Iedereen ervaart momenten van drukte en druk op het werk. Er moeten taken worden afgerond, deadlines worden gehaald, goede opbrengsten worden gerealiseerd en producten worden afgeleverd.

Jouw manager, je teamleider en jouw leidinggevende willen dat jij presteert. In de meeste gevallen gaat het om geld verdienen en vaak indirect om het leveren van een klantgerichte dienst.

Langdurige stress, bijvoorbeeld op je werk, is zeker anders dan de stress die in een kort moment ontstaat. Ireen Wust behaalde een gouden plak en zei dat ze alleen onder druk kan presteren. Het leveren van een sportprestatie is echter van een relatief korte duur en heeft een “kop-en-staart”.

Met andere woorden, stress hoeft absoluut geen nadeel te zijn en is vaak het tegenovergestelde. Een korte periode van stress maakt ons scherper, houdt ons wakker en alert. Een sportprestatie of een examen levert stress op en maakt mensen dus mentaal actiever dan normaal waardoor de prestatie ook echt geleverd kan worden. De adrenaline die wordt aangemaakt werkt is in ons voordel.

Omgaan met druk en stress

Werkdruk als subjectieve beleving

Hoe kun je werkdruk als subjectieve “beleving” de baas worden? Hoe kun je het ingebeelde gevoel van stress ombuigen naar een inzichtelijk en beheersbaar gegeven?

Het blijkt dat mensen die (werk)druk voelen vaak onbewust zelf druk ervaren die niet of nauwelijks aantoonbaar is. Druk die gevoeld wordt is vaak een beleving. Het is belangrijk om inzicht te krijgen in je beleving  en om daarnaast inzicht te hebben in de feitelijke situatie. Hoe voorkom je dat je het gevoel hebt dat je van alles moet doen, dat je dat opgejaagde gevoel hebt?

Stressoren op het werk

Problemen thuis met puberende kinderen, een onopgeloste ruzie met je partner, niet de eindjes aan elkaar kunnen knopen, onduidelijkheid op je werk of niet op kunnen schieten met je collega. Bij iedereen is het anders wat nu stress veroorzaakt. Iets wat stress veroorzaakt, noemen we een stressor. Op het werk zijn er verschillende dingen die stress kunnen veroorzaken. Maar je kunt ook te maken hebben met privéproblemen die je werk beïnvloeden.

Het is belangrijk om stressoren te herkennen, zodat je er iets aan kunt doen en je beter met stress om kunt gaan. In principe is natuurlijk iedereen zelf verantwoordelijk om stressoren aan te pakken. Het is het beste als medewerkers zelf initiatief durven te nemen als ze ergens over in zitten. Maar kun een leidinggevende ook een rol spelen in het bestrijden van stressoren op het werk?

Een dag-/weekoverzicht

Een dag- en/of weekoverzicht van je werkzaamheden en taken kan goed helpen. Noteer alle taken en doelen die je in een dag of week wilt bereiken. Vergeet ook je gewone huishoudelijke taken of taakjes niet, waaronder het doen van boodschappen of een telefoontje dat je nog wilt plegen. Maak een dag- en/of weekoverzicht waarin alle doelen en taken die je hebt genoteerd realistisch en haalbaar zijn.

Een doel voor een dag kan bijvoorbeeld zijn: boodschappen doen en niet meer dan dat. Het doel is zeker haalbaar en zorgt ervoor dat je overzicht behoudt en aan het einde van de dag een voldaan gevoel hebt. Je hebt het doel immers bereikt. Dit voorbeeld is super simpel, maar dat is precies de bedoeling want het stellen van doelen is niet ingewikkeld.

Ze moeten haalbaar en realiseerbaar zijn. Dat geldt ook voor een weekdoel.

Omgaan met druk en stress

Deadlines die gehaald moeten worden

Op het werk kan het zijn dat er deadlines zijn die gehaald moeten worden. Het gevoel van druk kan dan behoorlijk sterk worden en dan is het opnieuw zaak om doelen te stellen die realiseerbaar zijn en haalbaar. Voorkomen moet worden dat je het gevoel krijgt dat je teveel “op je nek” hebt.

Onlangs coachte ik  een aantal clienten uit de zorg. Ze werkten in een groot ziekenhuis en in de psychiatrie. Opvallend was het gevoel van druk dat ze allen ervoeren. Het idee dat er tijdens het werk opeens iets extra’s gedaan moest worden in een overvol programma maakte ze onrustig en gaf stress.

De dagelijkse praktijk was volgepland en zelfs pauzes bleken opgevuld omdat het werk anders niet af zou komen. Leidinggevenden bleken geen besef te hebben van de grote werkdruk op de werkvloer en kwamen daar pas achter toen het aantal ziektegevallen boven proportioneel was.

Uit een onderzoekje bleek dat het aantal langdurige ziektegevallen er met kop en schouders boven uitstak: burn-out bleek de oorzaak. In dit geval was de werkdruk aantoonbaar en dus de oorzaak van stress. De beleving van stress was een logisch gevolg van de veel te grote werkdruk.

Omgaan met druk en stress

Ergernissen op de werkvloer

Beleving van stress wordt vaak gevoed door ergernissen op de werkvloer. Nog meer druk wordt gevoeld als er conflicten zijn. Een conflict met een collega kan zorgen voor stress, met misschien het gevolg van onrustig slapen en daardoor energieverlies.

Dat kan tot een slechte energiebalans leiden, prikkelbaarheid, weinig concentratie en kan minder werkplezier opleveren. Er is dus geen stress door een te hoge werkdruk, maar de beleving ervan is hetzelfde.

De grootste ergernissen op het werk die het gevoel van stress opleveren:

  • Gebrek aan collegialiteit en teamspirit
  • Luiheid, de kantjes eraf lopen.
  • Geen kritiek kunnen verdragen, gelijk in de verdediging schieten
  • Niet betrouwbaar zijn; niet doen wat afgesproken is.
  • Slecht management: geen doelen, geen visie, geen contact met de werkvloer.
  • Gebrek aan persoonlijke belangstelling voor elkaar.

Stress door ergernissen kun je zelf aanpakken, vooral als het gaat om de beleving ervan. In veel gevallen blijkt de beleving van stress gebaseerd te zijn op aannames die jij zelf hebt ontwikkeld.

Privéproblemen

Een medewerker meldt zich lang niet altijd ziek vanwege medische oorzaken. Veel medewerkers melden zich ziek vanwege privéstress. Privéproblemen kunnen ook tijdens werktijd een belasting vormen. Als het thuis allemaal goed gaat, vergroot dat het prestatievermogen op het werk. Maar zodra een van de kinderen ziek is of als er plotseling andere problemen binnen het gezin spelen, vormt dat ook een belasting tijdens werktijd. Kun je als leidinggevende een luisterend oor bieden of je medewerker doorverwijzen?

Leidinggevenden die een goede verhouding met hun medewerkers hebben, zullen meer kunnen overleggen over oplossingen voor problemen. Als je openstaat voor de problemen waar je medewerkers mee te maken hebben, kun je er sneller op inspelen en naar oplossingen zoeken. Moet een medewerker met noodzakelijk verlof vanwege het verlies van een geliefd persoon in de dood of vanwege een verhuizing of verbouwing, bespreek dan samen hoe jullie ermee omgaan. Heeft een medewerker met langdurige problemen te maken zoals de zorg voor een hulpbehoevend familielid, dan kun je in overleg bepalen of van huis uit werken of flexibele werktijden mogelijk zijn.

Relatieproblemen

Thuis zou de plaats moeten zijn waar je weer kunt opladen. Maar problemen in het gezin en spanningen die voortkomen uit een verstoorde verhouding met je partner, kunnen erg veel energie vergen. Als een medewerker relatieproblemen heeft of in een echtscheiding ligt, is de kans groot dat hij na werktijd met veel stress en spanning te maken heeft. Daardoor kan hij niet opladen voor de volgende werkdag en dat zal ongetwijfeld zijn werkprestaties beïnvloeden.

Naast familierelaties is het voor iedereen belangrijk om vrienden te hebben. Vriendschappen geven een betere psychische en lichamelijke weerstand. Zodra vriendschappen wegvallen, loopt iemand een groter risico op psychische of lichamelijke klachten. Heb je een medewerker die met een van deze stressoren te maken heeft? Kun je een luisterend oor bieden, hem doorverwijzen of psychologische hulp bieden?

Financiële problemen

Iedereen wil natuurlijk graag financiële zekerheid. Geldzorgen en gebrek aan materiele zaken vormen daardoor een belangrijke stressor en zijn van grote invloed op het psychische en soms ook het lichamelijke welzijn. Als een medewerker plotseling te maken heeft met een financiële tegenslag, kan dat een enorme bron van stress zijn. In Nederland zijn geldzorgen een van de meest voorkomende stressoren. Daarnaast kunnen andere problemen zoals een alcohol-, drugs-, of gokverslaving het onderliggende probleem zijn voor financiële problemen.

Ongewenst gedrag

Een andere grote stressbron op het werk is ongewenst gedrag. Ongewenst gedrag op de werkvloer is bijvoorbeeld pestgedrag, discriminatie of seksuele intimidatie. Asociaal gedrag kan de sfeer op het werk behoorlijk verpesten. Het kan onschuldig gedrag lijken, zoals roddelen, vriendjespolitiek, afspraken niet nakomen, een ander de schuld geven of strijken met de eer van een ander. Maar dit gedrag kan een grote negatieve invloed hebben op de werksfeer.

Ook bestaande problemen verergeren op het werk als de onderlinge relaties op het werk niet goed zijn. Medewerkers zullen bijvoorbeeld meer last van een hoge werkdruk hebben wanneer er geen prettige werksfeer heerst of als ze een conflict met een collega hebben. Het is belangrijk dat je als leidinggevende weet wat er speelt. Hou daarom regelmatig functioneringsgesprekken om erachter te komen of alle medewerkers het naar hun zin hebben op het werk. Spreek medewerkers altijd aan op ongewenst gedrag en maak duidelijk dat ongewenst gedrag niet wordt getolereerd.

Pesten

Natuurlijk moet er af en toe een grapje gemaakt kunnen worden. Maar wanneer altijd dezelfde persoon het slachtoffer is, is er sprake van treiteren of pesten. Iemand die net een beetje anders is dan zijn collega’s wordt meestal het slachtoffer. Voorbeelden van echt pestgedrag zijn: belangrijke documenten kwijtmaken, iemands werk saboteren, telefoontjes niet doorgeven, iemand buitensluiten, discrimeneren of seksueel getinte opmerkingen maken, iemands spullen verstoppen of vernielen. Meestal kun je als leidinggevende zulk gedrag aanpakken als je er op tijd bij bent. Voorkom dat het uit de hand loopt en slachtoffers van pestgedrag blijvend psychisch letsel oplopen.

Ongewenste intimiteiten / platvloersheid

Elke vorm van verbaal, niet-verbaal of lichamelijk gedrag van seksuele aard waarvan degene die zich er schuldig aan maakt, weet of zou moeten weten dat het afbreuk doet aan de waardigheid van vrouwen en mannen op het werk, valt onder ongewenst seksueel gedrag op het werk. Verbaal geweld zijn bijvoorbeeld seksistische opmerkingen of intieme vragen over het privéleven. Onder lichamelijk gedrag valt bijvoorbeeld het ongewenst opzettelijk aanraken van iemand.

Uit onderzoek blijkt dat in Nederland 1 op de 6 medewerkers last heeft van psychosociale arbeidsbelasting (PSA) waar ook seksuele intimidatie onder valt als ongewenste omgangsvorm op het werk. Leidinggevenden zijn verplicht om alle vormen van seksuele intimidatie te voorkomen en zoveel mogelijk te beperken. Om medewerkers te kunnen beschermen tegen ongewenste intimiteiten, zouden leidinggevende opgeleid kunnen worden om signalen van ongewenst gedrag tijdig op te pakken. Ook kun je duidelijke gedragsregels opstellen. Het is dan aan jou als leidinggevende om ervoor te zorgen dat medewerkers deze gedragsregels naleven.

Geen perspectief in loopbaan

Medewerkers kunnen gefrustreerd en gestrest raken als ze niet de mogelijkheid hebben om zich te ontwikkelen. Het is voor medewerkers belangrijk dat ze zich gewaardeerd voelen en dat ze hun baan uitdagend vinden. Als ze weinig vooruitzichten hebben, hebben ze minder plezier in hun werk. Het werk moet goed aansluiten op het niveau van je medewerkers. Het is niet goed als ze op hun tenen moeten lopen, maar te weinig uitdaging kan ook een bron van stress zijn. Het is het mooiste wanneer iedere medewerker in zijn werk zijn vaardigheden kan uitvoeren en daarbij perspectief heeft in zijn loopbaan. Je zou als leidinggevende kunnen helpen om realistische doelen en deadlines te stellen die zowel uitdagend als haalbaar zijn.

Reorganisatie

Tijdens reorganisatie kan de spanning hoog oplopen. Iedereen heeft nu eenmaal behoefte aan zekerheid en duidelijkheid. Die twee dingen vallen weg tijdens een reorganisatie. Medewerkers zijn bijvoorbeeld onzeker of ze hun baan zullen behouden. Anderen die overgeplaatst worden of ander werk moeten uitvoeren, zullen moeten wennen. Ze krijgen misschien taken toegewezen waar ze niet bekend mee zijn. Daarnaast hebben medewerkers zelf vaak weinig invloed op reorganisatie en een afwachtende houding aannemen kan ook stressvol zijn. Houd als leidinggevende daarom je medewerkers goed in de gaten tijdens reorganisatie. Zorg dat je aanspreekbaar blijft en dat medewerkers op je af durven te stappen als spanningen hen te veel worden en ze de druk niet meer aankunnen.

Geen duidelijke kaders

Medewerkers kunnen zich minder goed aanpassen als er geen duidelijke kaders zijn en ze niet weten welke taken ze precies moeten uitvoeren. Je medewerker willen graag weten waar ze wel en niet verantwoordelijk voor zijn. Wanneer dat niet duidelijk is, voelen ze zich overal verantwoordelijk voor. Of het gaat mis dat ze een opdracht niet hebben uitgevoerd, omdat ze niet wisten dat ze er verantwoordelijk voor waren. Dit veroorzaakt vervolgens stress.

Geef als leidinggevende daarom een duidelijke functieomschrijving en ga regelmatig in overleg om problemen te voorkomen. Functieomschrijvingen scheppen duidelijkheid en zorgen ervoor dat iemand weet wat zijn verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn. Analyseer de functie goed om een goede functieomschrijving te kunnen maken. Schrijf bij elke afzonderlijke taak en verantwoordelijkheid op welke kennis, eigenschap of vaardigheid nodig is.

Ook een organogram kan helpen. Dat is een schematisch overzicht van je bedrijf dat de hiërarchie weergeeft en laat zien wie aan het hoofd van elke afdeling staat en wie waarvoor verantwoordelijkheid aflegt. Het geeft een helder overzicht van hoe je bedrijf in elkaar zit. Duidelijkheid zorgt voor rust binnen je bedrijf en goede afspraken zorgen ervoor dat het proces beter kan verlopen. Je medewerkers zullen minder stress ervaren als het duidelijk is wat er van hen wordt verwacht en ze aan die verwachtingen kunnen voldoen.

Interne communicatie

Medewerkers hebben meer moeite met de uitvoering van hun werk als werkrelaties niet goed zijn. Een slechte onderlinge verhouding of conflicten tussen leidinggevenden en medewerkers kunnen behoorlijk stressvol zijn. Als leidinggevende neem je wellicht beslissingen die je medewerkers raken en medewerkers vinden het belangrijk om jouw waardering te krijgen. Geef medewerkers daarom altijd de informatie die ze nodig hebben, neem hun mening serieus en laat ze weten dat je ze waardeert.

Voor alle bovengenoemde stressoren is de interne communicatie essentieel. Medewerkers zullen beter kunnen omgaan met bovengenoemde stressoren wanneer ze op het werk onderling een goed contact hebben en ze goed kunnen overleggen en hulp durven te vragen. Medewerkers die goed kunnen overleggen of kunnen ontladen bij collega’s, ervaren over het algemeen minder stress.

Belangrijke tip

Maak stress bespreekbaar en blijf er niet mee rondlopen. Als je stress ervaart, probeer erachter te komen waar het precies in zit. Heb je ergernissen op je werk, of is er een conflict met een collega of leidinggevende?  Zorg dat je een gesprek kunt hebben met de betrokken persoon, in alle rust en openheid.

De beleving van stress neemt meestal af als je het vervelende gevoel verwoordt en deelt met een collega. Relativering kun je vaak niet alleen realiseren maar een ander kan je daar juist prima bij helpen..

Een paar dagen na zijn teleurstellende 10-kilometer maakte Sven Kramer tijdens een interview een prachtig statement:

‘De druk is er nu vanaf en ik wil nu gaan genieten’

Een perfect antwoord op de  druk die hij zichzelf had opgelegd. Gelijk een mooi voorbeeld van hoe je anders tegen de wereld kan aankijken om de knop om te zetten richting het genieten.

Onze diensten

Blijf je bij de pakken neerzitten, of ga je je huidige situatie gebruiken om een beter leven op te bouwen na de burnout?

“Vooruitgang gebeurt niet door te zitten en te luisteren maar door te ervaren en te doen”

Wij kunnen jou helpen en bieden je verschillende diensten aan.

Gerelateerd

Genardus Schalk
Genardus Schalk is burnout en stresscoach in de regio Drenthe (Assen) Genardus is gespecialiseerd in de richting onderwijs. Gezien zijn jarenlange ervaring op dit vakgebied is hij in staat veel vraagstukken hierin op te lossen.

Comment Section

6 reacties op “Werkdruk en stress op de werkvloer


Door T op 23 februari 2018

Waarom staat er een dame met sigaret afgebeeld bij de alinea over ergernissen op de werkvloer?



Door Annelies op 23 februari 2018

Grote ergenis kan zijn als collega regelmatig rookpauze neemt, terwijl jij gewoon doorwerkt.
Dit is mijn gedachte bij t zien van de foto



Door Sylvia op 23 februari 2018

Ik sluit me bij jou aan Annelies.
Als aanvulling: collega belast door de enorme rooklucht en vele gifstoffen die om haar heen hangen, de ruimte van de andere collega’s.


Door sarahwilson op 6 maart 2018

De Margriet show wordt één grote flop!

Plaats een reactie


*