Gratis ebook + Checklist (Zo herken je een burn-out)

Page content

Stresssignalen herkennen: Wat wil je lichaam je vertellen?

article content

Stresssignalen herkennen: Wat wil je lichaam je vertellen?

Lichamelijke klachten door stress: veel lichamelijke klachten die geen aanwijsbare reden hebben, worden veroorzaakt door stress. Dit kunnen milde klachten zijn die nauwelijks effect hebben op het dagelijks functioneren, maar ook forse klachten die een leuk en lekker leven in de weg staan.

Om te begrijpen waarom het lichaam zo reageert dat je er lichamelijke klachten van krijgt.

Waarom reageert het lichaam op stress?

We nemen opnieuw het oude voorbeeld van de tijger:

Je loopt door het bos en er springt een enorme tijger uit de bosjes. Uiteraard schrik je enorm! Hoe reageert je lijf? Je maakt razendsnel de afwegen: Ren ik er vandoor? Of kan ik het gevecht van deze tijger winnen?

Welke keuze je ook maakt: Je spieren staan op scherp: klaar voor actie. Bloedsomloop en hartslag verhogen, pupillen verwijden etc. Alles om zo snel en alert mogelijk te kunnen reageren. Je lijf wil overleven en daarvoor zorgt het ook door een hoop processen. Adrenaline is in eerste instantie het hormoon dat je hierbij helpt

Wanneer er meerdere tijgers uit de bosjes springen, die je allemaal niet opeten, is het nog niet logisch dat je je dan toch heel ontspannen gaat voelen. Om dan alert te kunnen blijven, maar toch een redelijk goed gevoel te houden maakt het lichaam cortisol aan.

Vanuit dit voorbeeld verklaren we onderstaande lichamelijke klachten die vaak voorkomen bij stress

Signalen van stress/ overspannenheid

  • Klachten op lichamelijk
  • Psychisch/emotioneel
  • Gedrag- en sociaal gebied

Ons lijf is een fantastisch ding. Het zorgt ervoor dat we kunnen bewegen, leven en communiceren. Maar wat we nog wel eens willen vergeten is dat het ook een uitstekend waarschuwingsmechanisme is. Bij stress, overspannenheid en burnout is dat ook het geval: vaak weet ons lijf al veel eerder dat er iets mis is dan wijzelf. De verschillende klachten die hieronder staan zouden erop kunnen wijzen dat je teveel stress hebt, overspannen bent, tegen een burnout aan zit of er zelfs al middenin zit – zeker wanneer je meer dan 3 of 4 van deze klachten tegelijk hebt. Het is natuurlijk wel zo dat alle klachten ook een medische achtergrond zouden kunnen hebben, dus concludeer niet op eigen houtje dat je teveel stress hebt en ga naar de huisarts.

Lichamelijke klachten door stress Migraine van stress

Hoofdpijn/ Migraine

Hoofdpijn kan velerlei oorzaken hebben en is op zichzelf niet een directe aanleiding om te vrezen voor teveel stress of overspannenheid. Wel kan hoofdpijn je dusdanig veel last bezorgen dat het verlammend werkt, denk maar eens aan iemand die door de migraine dagenlang niet kan functioneren.

Hoofdpijn komt zeer veel voor. 20% van de Nederlanders heeft wekelijks hoofdpijn. Dit verschilt van een vervelende druk op het hoofd tot een hevige migraine die een aantal uren duurt. Deze hoofdpijn komt vaak door spierspanningen die in je rug en schouderpartij plaatsvinden. Ook voeding en omstandigheden dragen hieraan bij. Spanningshoofdpijn wordt vaak vergezeld door een stijve, pijnlijke nek en schouders.

Misselijkheid

Een goede indicatie van stress is misselijk zijn. Als je voor een grote prestatie staat, bijvoorbeeld door te gaan presenteren voor een grote groep mensen, is het voor de meesten vrij normaal om je licht misselijk te voelen. Meestal staat eten en drinken je tegen, en gaat de misselijkheid gepaard met een aantal van de andere klachten.

Oorsuizen (Tinnitus)

Voor mensen die het niet hebben of herkennen lijkt het haast onwerkelijk: oorsuizen. Oorsuizen ontstaat nog al eens door stress en is bijzonder hinderlijk voor mensen die er last van hebben. Een zeer belangrijk symptoom van tinnitus is dat je een geluid hoort dat van binnenuit komt en dus niet van buitenaf. De omgeving neemt dit geluid dus ook niet waar. Er worden meerdere soorten geluid gehoord: Ruisen, fluiten, piepen, etc. Lees hier meer: Tinnitus

Pijnlijke / stijve spieren

Bij lichamelijke moeheid wordt de voorraad energie die normaal gesproken in spieren zit gebruikt om energie te leveren. Bij pijnlijke spieren en gewrichten is deze voorraad leeg, of verkeerd gebruikt. Afvalstoffen blijven over doordat vocht afdrijft en gewrichten worden pijnlijk. Het gevolg is vaak dat je anders gaat bewegen waardoor je juist andere spieren weer meer belast (en uitput).

Duizelingen

Een klacht die vaker voorkomt maar niet altijd wordt verbonden met stress of burnout is duizelig zijn. Als je snel opstaat is iedereen wel eens duizelig, maar door stress kan dit ook op momenten voorkomen waarop er in eerste instantie geen aanleiding voor lijkt te zijn. De stress kan dan ook weer verhoogd worden wanneer dit voorkomt bij activiteiten als autorijden.

Hormonale schommelingen

Hormonale schommelingen zijn vaak een gevolg van stress. Het gevolg zijn stevige stemmingswisselingen, plotseling gewichtsverlies of juist gewichtstoename, concentratie en slaapproblemen. Het vervelende is dat deze klachten vaak niet te achterhalen zijn bij de dokter. Een oplossing door extra hormonen te gaan innemen zorgt regelmatig voor andere, vervelende bijwerkingen. Een gezonde levensstijl om stress te verminderen is veel effectiever.

Lees hier meer over hormonale schommelingen en stress: Hormonale disbalans door stress?

Overmatig transpireren Veel zweten door stress

Tsja, wie zweet er nu niet? Bij warm weer en sport is het niet verbazend dat je zweet. Maar wat nu als je gaat transpireren terwijl er eigenlijk niets aan de hand lijkt, en komt dit vaak voor? Dan speelt er misschien iets anders. In principe is zweten een oeroude lichamelijke reactie op stress en angst, en het treedt op bij dreigend gevaar.

Klamme handen

Het hebben van klamme handen wordt ook door transpireren veroorzaakt, en kan ook voor stress zorgen. In sociale situaties waarbij er wordt verwacht dat er handen geschud worden is het hebben van zweethanden niet prettig.

Schrikachtig

Je aandacht is zodanig gefixeerd op één ding, dat je de meeste andere zaken om je heen niet meer opmerkt tot het laatste moment. Plotselinge geluiden, aanrakingen of andere gebeurtenissen veroorzaken telkens weer een schrikreactie. Op een gegeven moment ben je alleen nog maar bezig met het voorkomen hiervan, waardoor je aandacht steeds meer gefixeerd raakt.

Rusteloos

Rusteloosheid voel je juist wanneer je aandacht ongericht is en je veel adrenaline in je lijf hebt. Het is net alsof er constant iemand je influistert ‘je moet iets doen, je moet iets doen’, maar ondertussen kun je je niet concentreren en komt er niets concreets uit je handen.

Nerveuze tics

In principe zijn tics niet constant. Ze komen op en gaan weer, de intensiteit en frequentie wisselt, en het soort tics is ook aan verandering onderhevig. Wanneer je een tic hebt of aanleg hebt om deze te krijgen, zal deze zich door stress juist eerder en/of heviger manifesteren.

Beven/ trillen

Bevende en trillende spieren en ledematen zijn erg vervelend om te hebben, je kunt hier helemaal het gevoel krijgen dat je geen controle meer hebt over je lijf.

Vermoeidheid Vermoeid door stress

Vermoeidheid is één van de meest voorkomende klachten bij mensen die veel stress ervaren of een burnout hebben. Doordat je maar doorgaat in je patroon rust je lijf niet meer uit en zal je (zeer zware) vermoeidheid ervaren. Je ledematen wegen als lood, en je kunt je er nauwelijks toe zetten om iets te doen. Het vereist een grote inspanning van spier- en wilskracht om de dagelijkse activiteiten uit te voeren.

Uitputting

Dit is de ultieme vermoeidheid. Wanneer je dit ervaart ben je ondanks je vermoeidheid zo lang en zo hard doorgegaan dat je echt alle energie uit je lichaam onttrokken hebt. Je hebt je lijf geen gelegenheid gegeven om te herstellen en bent op alle aanwezige reserves gaan interen.

Maagklachten

Maagklachten kunnen zeker ook optreden bij een teveel aan stress. Je eet misschien te veel of juist te weinig en je neemt voedsel niet meer goed op. Zie ook misselijkheid en spijsverteringsklachten.

Iets anders is een maagzweer; deze kan worden veroorzaakt door een bacterie in de maag zelf of door het gebruik van bepaalde medicijnen.
Lichamelijke klachten door stress

Tijdens hevige stress is stofwisseling even niet heel belangrijk. Stofwisseling help om voedsel om te zetten in energie. Wanneer je moet vluchten of vechten gebruikt je lichaam de energie die op dat moment voorradig is. De stofwisseling vertraagt, of stopt zelfs helemaal. De gevolgen zijn een opgeblazen gevoel, een rommelende buik, of zelfs hevige krampen.

Meer weten over buik en maagpijn als gevolg van stress? Stress en de invloed op jouw spijsvertering

Spijsverteringsklachten

Bij acute stress krijgt het spijsverteringsstelsel weinig energie, doordat je lichaam in deze situatie je energie naar de spieren, de bloedsomloop en de energiebevoorrading stuurt. Het eten van voedsel kan dan wel even wachten tot je weer op een veilige plaats bent.

Bij langdurige stress worden de spijsverteringssappen (maagzuur, enzymen, gal en stoffen uit de alvleesklier) echter slechter aangemaakt. Hierdoor verteert de voeding minder goed en verlaat het het lichaam weer versneld (diarree).

Versnelde hartslag / ademhaling stress overspannenheid

Wanneer je langdurig onder spanning staat kan dat leiden tot een verkeerde ademhaling. Bij een verkeerde ademhaling ververs je de lucht te vaak en verlies daardoor te veel CO2. Hierdoor blijft er te weinig koolzuurgas in het bloed waardoor andere lichamelijke klachten zich kunnen manifesteren. Denk hierbij aan benauwdheid, druk op de borst, een opgejaagd gevoel, hartkloppingen, tintelingen in vingers, voeten of mond, veel zweten, verhoogde bloeddruk en duizeligheid.

Hyperventilatie en ademnood

Dit ligt in het verlengde van een versnelde ademhaling en kan zich uiten in een hyperventilatie-aanval. Dit is niet gevaarlijk maar kan wel erg beangstigend zijn. De oorzaak van hyperventilatie is gelijk aan die van een versnelde ademhaling, namelijk een tekort aan CO2 door het vele uitademen.

In een stresssituatie gaat je ademhaling omhoog, om in geval van nood veel zuurstof naar de spieren te kunnen sturen. Het ademhalingscentrum staat onder invloed van stress en emoties. Als je gestresst bent, zucht je vaak. Bij schrik of spanning houd je de adem in. Eenmaal bekomen van de schrik, slaak je een zucht. Bij hevige stress, angst, of emotionele gebeurtenissen wordt het ademhalingscentrum geprikkeld waardoor je ademhaling gaat versnellen. Evenals je ademhaling weer vertraagt op het moment dat je stressfactoren weer zijn opgeheven.

Hartkloppingen / steken in de borst

Bij hartkloppingen voel je je eigen hart kloppen. Je hart bonst hevig en de hartslag is snel of onregelmatig. Dit komt meestal door lichamelijke inspanning of emotionele stress, maar kan in enkele gevallen ook duiden op een hartritmestoornis. Hartkloppingen zijn meestal onschuldig. Maar wanneer je voor het eerst hartkloppingen of een onrustig gevoel in de borst krijgt kun je hiervan best schrikken. Neem dan contact op met de huisarts om te overleggen; zeker als hartkloppingen niet bij rustig zitten, of als er ook andere klachten bij voorkomen.

Je hoeft niet perse een hartaanval of dichtgeslibte aderen te hebben om klachten te krijgen. Bedenk wel dat het belangrijk is om duurzaam en voorzichtig met je lichaam om te gaan! Het is dus ook niet zo dat van even stressen een hartaanval krijgt, of van een beetje slecht eten dichtgeslibte aderen. Het is een proces dat zich opbouwt over meerdere jaren. Helaas krijgen mensen op steeds jongere leeftijd last van hart en bloedvaten.

Menstruatiestoornis

Stress is een van de oorzaken die de menstruatie kan beïnvloeden. Vaak gebeurt het dat de cyclus onregelmatig wordt, maar het kan ook voorkomen dat er een cyclus wordt overgeslagen.

Impotentie

Erectieproblemen en impotentie worden vaak ook veroorzaakt door stress. Deze kan optreden door de druk die op de seks zelf gelegd wordt, maar ook door drukte en spanning op het werk of in de relatie.

Verhoogd cholesterol

Een verhoogd cholesterol wordt meestal niet direct verbonden aan stress. Het is dan ook niet aangetoond dat er een directe relatie bestaat. Wel kan een verhoogd cholesterol een verhoogd risico vormen op hart- en vaatziekten. Meestal wordt als remedie een gezondere levensstijl aangeraden, net als bij overspannenheid.

Verhoogde bloeddruk

Als je hart samentrekt en bloed het lichaam in stuwt is de druk in uw bloedvaten op z’n hoogst. Als het hart daarna weer ontspant ontstaat er een lagere druk. Dit zijn respectievelijk de boven-  en onderdruk.

De bloeddruk wisselt voortdurend. Bij het leveren van een inspanning is de bloeddruk hoger dan wanneer je rustig zit. Er is geen eenduidige oorzaak aan te wijzen voor hoge bloeddruk, wel is het zo dat stress kan zorgen een verhoging. Ook hier wordt vaak een gezondere levensstijl aangeraden.

Nek- /schouder- / rugklachten

Stress veroorzaakt spanning in het lichaam, en dit komt tot uiting in hoge spierspanning. Het lukt niet meer om de spieren goed te ontspannen en het lijkt alsof de spieren continu ‘aan’ staan. Door de spierspanning kan het lichaam in een iets andere houding worden gezet met klachten aan de nek, schouders of rug tot gevolg.

Huidaandoeningen

Het lichaam produceert het hormoon Cortisol. Dit hormoon zorgt voor de vlucht-of-vecht reactie en helpt ons om uit een bedreigende situatie te komen. Bij stress is deze situatie voor het lichaam continu aanwezig en er wordt dan ook steeds Cortisol aangemaakt. Een van de gevolgen hiervan is dat het immuunsysteem tijdelijk op een lager niveau komt te staan, waardoor je vatbaarder wordt voor allerlei aandoeningen. Als je al een gevoelige huid hebt, of als je bijvoorbeeld slecht slaapt zal een aandoening sneller voorkomen. Een bekende huidaandoening als gevolg van stress is eczeem.

Problemen met slapen

Slecht slapen doen we allemaal wel eens. Zeker in de zomer wanneer het langer licht is kan het moeilijk zijn om voldoende uren te slapen. Als je daarbij ook nog stress ervaart is het nog moeilijker om in slaap te komen. Juist wanneer je je ontspant komen alle gevoelens naar boven en ga je piekeren. Het risico bestaat dat je overdag gaat bijslapen en dat je slaapritme omkeert: je bent ‘s nachts klaarwakker en overdag zo moe dat je daar je slaap gaat inhalen.

Rode vlekken op de huid door stress

Stress veroorzaakt rode vlekken op de huid. Je ziet dit aan de rode vlekken in de hals en in de nek. Ook huidproblemen als acne en exceem kunnen voorkomen.

 

Psychische/emotionele signalen

Futloos en lusteloosheid

Iedereen heeft er wel eens last van: Je hebt moeite om uit bed te komen en je hebt geen zin in alles. Je voelt je hangerig en onverschillig, oftewel je voelt je futloos of lusteloos. Nu is dit niet meteen reden tot bezorgdheid. Als je een griepje hebt of een tijdlang weinig rust hebt genomen is het helemaal niet gek om dit te voelen. Maar het kan ook andere oorzaken hebben, denk maar aan verdriet. In alle gevallen heb je weinig energie, is alles  teveel en gaat alles traag. Dit gevoel kan enige tijd aanhouden, een paar dagen of weken misschien, maar daarna is het normaalgesproken wel voorbij. Het is helemaal niet erg om je even zo te voelen, vaak geeft je lichaam daarmee aan dat het op adem moet komen en je even rustiger aan moet doen. Als de klachten langer aanhouden is dat een aanwijzing dat er meer aan de hand is.

Somber of neerslachtig Somber door stress

Wie kent het nu niet, een somber of neerslachtig gevoel? Vaak is de oorzaak wel aan te wijzen. Veel mensen proberen het gevoel juist weg te drukken omdat ze het als onprettig en storend ervaren. Jammer genoeg helpt dat niet: waar je weerstand tegen biedt blijft doorgaan. Het hoort een beetje bij het leven, net als gelukkig zijn en je goed voelen. Ook hier geldt dat wanneer de klachten langer aanhouden dan een paar dagen tot weken er iets anders aan de hand kan zijn.

Depressief

Depressief zijn is een wat ongrijpbaar begrip. Immers, niet elke sombere stemming is een depressie. Als de klachten langer dan een paar weken aanhouden gedurende het grootste deel van de dag aanwezig zijn kan er sprake zijn van een depressie. Hetzelfde geldt als je een gebrek aan interesse en plezier ervaart: wanneer dit langere tijd aanhoudt, en je geen interesse en plezier meer hebt in de dingen die anders wel plezierig zijn kan er sprake zijn van een depressie.

Als je depressief bent wordt je ook in grote mate belemmerd in je doen en laten. De klachten zijn dusdanig van invloed dat je minder goed functioneert op het werk of in je privé leven.

Een depressie gaat vaak samen met andere klachten. Andere kenmerken van een depressie zijn veel meer of minder eten, gevoelens van schuld, waardeloosheid en hopeloosheid, vermoeidheid, bezorgdheid, rusteloosheid, langzamer praten en bewegen. Ook gedachten aan de (eigen) dood of een plan of poging tot zelfdoding is niet ongewoon.

Vergeetachtig

Het is niet te geloven, maar de laatste tijd lijkt het wel alsof je alles vergeet. Je mist afspraken of je komt bij het boodschappen doen terug zonder de spullen te hebben gekocht die je nodig had. Taken die je af moet hebben of deadlines halen lijkt niet meer te lukken. En had je het gasfornuis nu wel of niet uitgedraaid, en de deur achter je op slot gedaan?

Gemakkelijk de draad kwijtraken

De draad kwijt zijn wil zeggen dat je het even niet meer kan volgen allemaal. Dit kan in allerlei situaties voorkomen en heeft te maken met luisteren, communicatie en aandacht voor de ander. Als je hoofd ‘vol’ zit en je er niet veel meer bij kunt hebben, is je aandacht snel uitgeput en raak je snel het verhaal kwijt.

Concentratieproblemen

Concentratieproblemen komen vrij vaak voor. Dit kan ontstaan wanneer je veel aan je hoofd hebt en korter of langer duren. Een lawaaierige omgeving, slecht slapen en stress zijn veel voorkomende oorzaken van een slechte concentratie.

Gevoel dat de ‘rek’ eruit is

Dit voelt letterlijk alsof er van alle kanten aan je getrokken is en je helemaal uitgerekt bent tot het eigenlijk niet meer verder kan. Een andere mooie analogie is dat je je voelt als boter die over teveel boterhammen is uitgesmeerd.

Minder flexibel

Flexibiliteit is het vermogen om in te spelen op veranderingen in de omstandigheden. Wanneer je hier minder goed toe in staat bent ga je je op een gegeven moment maar laten leiden door de omstandigheden en pas je je voortdurend aan. In plaats van de regie hebben over je leven voel je je stuurloos.

Machteloos, hulpeloos, onmacht De rek is er uit

Zie ook het punt hierboven over flexibiliteit. Wanneer je je machteloos of hulpeloos voelt, of juist onmacht in bepaalde situaties, betekent dit dat je de regie en de controle kwijt bent. Je bent niet meer opgewassen tegen de omstandigheden. Misschien had je bepaalde verwachtingen die plotseling niet uitkomen – denk maar eens aan het verliezen van je baan of dat je partner de relatie met jou verbreekt. Dit zorgt ook voor een grote mate van onzekerheid en twijfel bij jezelf.

Gespannen, nerveus

Spanning en nervositeit kunnen zowel een positief als negatief gevoel hebben. De spanning die je voelt voor een prestatie, bijvoorbeeld een presentatie of sportwedstrijd is positief. Hetzelfde geldt voor de nervositeit die je voelt als je voor het eerst een date hebt. Het zorgt ervoor dat je alerter bent en beter kunt reageren op de situatie en omstandigheden. Wanneer het gevoel negatief is kunnen spanning en nervositeit zich op allerlei manieren manifesteren. Dit kan in je lichaam zijn door een uiting van pijn, maar het kan ook een hele lichte vorm van spierspanning zijn die je in eerste instantie gemakkelijk over het hoofd ziet. Wanneer je voor een langere periode spanning ervaart kost dit veel energie en put dit je lichaam uit. Zo kan je emotioneel, prikkelbaar of snel geïrriteerd worden.

Snel geëmotioneerd

Sommige mensen zijn emotioneler dan anderen. Of andersom natuurlijk. Maar wat nu als je opeens een stuk emotioneler reageert dan voorheen? Misschien is de reactie juist wat er bij jou naar boven komt bij stress of overspannenheid. Een emotionele reactie wordt vaak gezien als huilen of verdrietig zijn maar kan ook een juist boze reactie zijn. Hoe dan ook, beide reacties worden in het sociale domein vaak door anderen als lastig ervaren. De reactie van anderen is dan vaak dat je niet meer serieus genomen wordt. Zeker in een werksituatie kan dit je behoorlijk belemmeren.

Prikkelbaar, snel geïrriteerd

Als je prikkelbaar of snel geïrriteerd bent, ligt de oorzaak vaak in het ervaren van spanning of nervositeit. Als dit langere tijd aanhoudt kan het een signaal zijn van teveel stress, overspannenheid of burnout.

Boosheid

Boosheid is een psychologisch afweermechanisme wat ervoor zorgt dat je een bepaald gevoel of emotie niet hoeft te beleven. Vaak wordt vanuit psychologisch oogpunt opgemerkt dat het een nare ervaring kan zijn die je als kind hebt opgedaan en die je niet wilt herbeleven. Boos zijn kan je tijdelijk een goed gevoel geven, maar hiermee los je de oorzaak niet op. Boosheid gekoppeld aan stress of overspannenheid kan getriggerd worden door de kleinste dingen.

Angstig, bang en paniekaanvallen

Net als boosheid is angst ook een afweermechanisme wat in ons zit ingebakken. Het zorgt ervoor dat we snel actie kunnen ondernemen bij gevaar. Als de angst echter overmatig wordt gevoeld en vaak voorkomt kan het juist verlammend werken. Er is dan sprake van een angstreactie die niet in verhouding staat tot de situatie en de omstandigheden. De gevolgen van zo’n angstreactie kunnen flink uiteenlopen, van slecht slapen en veel piekeren tot het ervaren van een hoge spierspanning en hartkloppingen. Bij een paniekaanval voel je hevige angst terwijl er geen aanleiding voor aanwezig is. De angst gaat je overheersen.

Piekeren Uitgeput voelen

Piekeren komt vaak voor wanneer je je zorgen maakt over een bepaalde situatie, maar gebeurt soms ook zonder een direct aanwijsbare reden. Je geest blijft maar doormalen en het gaat in cirkeltjes rond. In principe heb je je geest daar ook voor – nadenken! Als het denken echter overmatig is kan het verlammend op je werken, je denkt meer dan dat je doet.

Gevoelens van controleverlies

Als je het gevoel hebt de controle over je leven kwijt te raken is dat zeer onprettig. Je voelt je alsof je in je eentje in zee dobbert, overgeleverd aan de elementen. Eigenlijk is het de essentie van stress voelen – je bent de grip op de situatie kwijt.

Wantrouwend, achterdochtig

Een gezonde vorm van achterdocht kan heel normaal zijn en je helpen in de afweging bij het nemen van beslissingen. Wanneer je overal iets achter zoekt en continu twijfelt aan de bedoelingen van anderen kost je dat erg veel energie. Ook sta je je geest dan toe om steeds ergere rampscenario’s te bedenken en blijf je hierover piekeren. Het kan je functioneren in sociale situaties in hoge mate belemmeren.

Schrikachtig

Je bent schrikachtig wanneer je van de kleinste onverwachte dingen schrikt. Dat kan veroorzaakt worden door geluid, bijvoorbeeld een deur zijn die plotseling dichtvalt of een knetterende brommer die langsrijdt, maar ook door een opmerking die iemand maakt of een bericht dat je leest. In elk geval triggert het bij jou een angstreactie.

Negatieve en belemmerende gedachten

Als je hier last van hebt, ben je aan het piekeren met de focus op wat er allemaal niet kan. Je ziet overal beren op de weg en je denkt niet meer in mogelijkheden en oplossingen. Wantrouwen en achterdocht kunnen hier een rol spelen, maar ook gevoelens van minderwaardigheid en zelfbeperking.

Het gevoel hebben van alles te moeten

Je wordt geleefd door de verwachtingen van anderen en je hebt het gevoel dat je overal aan moet voldoen. Gewoon je ding doen is niet voldoende, nee, je moet 110% presteren – overal! Eigenlijk ben je een speelbal van de omstandigheden en jij vindt dat je je ernaar moet schikken. Zie ook controleverlies.

Stemmingswisselingen

Stemmingswisselingen zijn wisselingen in je stemming. De wisselingen kunnen zowel de positieve als negatieve kant opgaan: het ene moment stap je sjacherijnig en geirriteerd uit bed, en het volgende moment voel je je goed en vrolijk. De crux zit ‘m in het feit dat de wisseling snel gaat en dat je niet een direct aanwijsbare oorzaak ervoor kunt vinden. De stemmingswisseling kan getriggerd worden door hormonen, je voeding, slaapritme en door depressieve klachten (de ‘winterdip’ is een goed voorbeeld).

Je minder waard voelen dan anderen Het gevoel hebben alles te verliezen

Dit heeft te maken met je zelfwaardering. Je vergelijkt jezelf op allerlei punten met anderen en je hebt een ideaalbeeld waar je niet of nooit aan kunt voldoen. Je verwachtingen ten opzichte van wat je zou moeten kunnen, hebben of bereiken liggen op zo’n hoog niveau dat het eigenlijk onmogelijk is dat je alles zal kunnen behalen. Er is altijd wel iemand die iets beter kunt dan jijzelf. Maar besef wel dat er niemand anders is die de unieke mix van kwaliteiten heeft zoals jij die hebt!

 

Gedragssignalen

Te veel eten

Door stress kun je teveel gaan eten. Wanneer je teveel eet zoek je juist sneller de ongezonde voeding op waar veel suikers en koolhydraten in zitten. Dit doe je om jezelf op gang te houden en te voorkomen dat je moe wordt. Daarnaast wordt door het eten van suikerhoudend voedsel het gelukshormoon endorfine in je hersenen aangemaakt. We zien een zoete traktatie ook als beloning, en dat hebben we onzelf al in onze jonge jaren ingeprent. Het is een uitstekend voorbeeld hoe indoctrinatie kan uitwerken.

Te weinig eten

Stress kan er ook voor zorgen dat je te weinig eet. Je eetlust is dan weg en je kunt niet meer genieten van de smaak van voedsel. Hierdoor krijg je uiteraard te weinig voedingstoffen binnen en wordt je vanzelf vatbaarder voor ziektes. De adrenaline in je lijf zorgt voor een doorlopend hoge bloedsuikerspiegel waardoor je geen zin meer hebt in eten. Afvallen door een teveel aan stress komt dan ook vaak voor.

Meer roken

Als je merkt dat je meer gaat roken kan dat een aanwijzing van stress zijn. Door stress wordt het hormoon Cortisol aangemaakt waardoor nicotine mogelijk minder effect heeft. Om door roken hetzelfde effect te verkrijgen is dan meer nicotine nodig. Als je minder zou gaan roken kan ook dat stress veroorzaken, je lijf is immers gewend aan een bepaalde hoeveelheid nicotine. Na het roken ervaar je even kort minder stress, maar doordat het effect snel weer weg is en er een lichte ontwenning optreedt ervaar je juist weer meer stress.

Meer alcohol drinken

De relatie tussen alcohol en stress is niet gemakkelijk direct aan te tonen. Mensen die gestresst zijn ervaren door het nuttigen van een glas alcohol een vermindering van de stress. Alcohol kan cortisol in het lijf verminderen, maar andersom laat het de spanning in het lijf juist langer voortduren. Daarnaast kan stress ook het plezierige gevoel van alcohol te niet doen.

Meer medicijnen gebruiken

Wanneer je al medicijnen gebruikt en merkt dat je hiervan meer of hogere doses gebruikt kan dit een indicator zijn van stress. Je gebruikt het medicijn dan op dezelfde manier als anderen alcohol of nicotine gebruiken, namelijk om de stress te verlichten.

Verhoogde caffeïne consumptie

Van koffie wordt je alerter en waakzamer. Als je meer koffie gaat drinken en daardoor een teveel aan caffeïne binnenkrijgt werkt dit juist averechts. Je krijgt dan problemen met je concentratie en kan gevolgen hebben voor je geheugen. Door een overmaat aan caffeïne staat je lijf in een aanhoudende toestand van alertheid en aanhoudende stress. En wist je dat caffeïne ook in andere producten voorkomt behalve koffie?

Verhoogde behoefte aan zoetigheid Hyperventilatie door stress

Het eten van suikerhoudend voedsel geeft je een kick en je krijgt kortstondig meer energie. Je bloedsuikerspiegel stijgt en je lijf reageert door deze weer naar beneden te brengen. Deze reactie kan ervoor zorgen dat je suikerspiegel daalt tot onder het niveau van toen je de suiker binnenkreeg, en hierdoor voel je je slap en energieloos. De remedie is dan vaak om weer suiker te gaan eten. Overmatig suikergebruik zorgt ervoor dat je lijf adrenaline gaat aanmaken – hét stresshormoon bij uitstek. Het eten van zoetigheid bevordert dus de stress.

Druk en veel praten

Als je iemand bent die veel stress ervaart kun hier erg druk van worden en veel gaan praten. Je wordt pas weer rustig wanneer de stress uit je lijf is weggeëbt.

Overmatig actief zijn

Bij stress zit je lijf voor adrenaline en dat zorgt ervoor dat je actief bent en blijft. Je energieniveau is hoger wat zich uit in hyperactiviteit en druk gedrag.

Tot niets komen

Wanneer je tegen een burnout aanzit komt er weinig tot niets meer uit je handen. De overmaat aan energie die je misschien eerst voelde is omgeslagen in lamlendigheid en vermoeidheid. Je hebt de neiging om je activiteiten steeds verder te beperken.

Te veel verschillende dingen tegelijk doen

Dit is een signaal waarbij je zo actief bent en zoveel tegelijk probeert te doen dat je eigenlijk niets meer helemaal kunt afronden. Aan de ene kant blijf je nadenken over alles en aan de andere kant doe je alles een beetje. Je flipt van de ene activiteit naar de andere zonder een taak af te ronden of tot een concreet resultaat te komen.

Niet kunnen genieten of ontspannen

Kun je nergens meer echt van genieten, of lukt het niet meer om je goed te ontspannen? Als je stress ervaart produceert je lijf adrenaline, wat ervoor zorgt dat je alerter bent en een hoger energieniveau hebt. Bij voortdurende stress blijft het adrenalineniveau in je lijf hoog, waardoor ontspannen en genieten van de dingen die je doet veel lastiger worden of in het geheel niet meer lukt.

Meer klagen en verwijten, toenemend cynisme en verbittering

Sommige mensen klagen meer dan anderen, of zijn cynischer dan anderen. Op zich is dat geen indicatie van stress. Wanneer jij of jouw omgeving bij jou merkt dat je meer bent gaan klagen en verwijten maken, dat je cynischer wordt of verbitterder, dan kan stress hiervan wel eens een oorzaak zijn. Als je hier niet iets aan doet bestaat het risico op het ontstaan van conflicten.

Sneller dan anders ongelukjes hebben (bv dingen laten vallen)

Wanneer je dit ervaart is vooral je aandacht ongericht. Je hebt geen controle meer over je lijf en ledematen, althans zo lijkt het, en je botst steeds tegen dingen aan of laat ze uit je handen vallen. Op zich is er met je energie en kracht niet direct iets mis, maar wanneer je even je hoofd er niet bij hebt gebeurt dit vaker

Geen zin heb in intimiteit of seks

Bij intimiteit of seks wil je er voor de ander zijn en zelf ook genieten. Wanneer je stress ervaart heb je hier juist veel minder zin in. Het is overigens wel aangetoond dat het hebben van seks de stress in je lijf juist verlaagt. Maar als het juist de seks zelf is die de stress veroorzaakt kan het erg moeilijk zijn om toch het initiatief te nemen.

Moeite met concentreren

Als je merkt dat je je moeilijk kunt concentreren kan dit erg belemmerend zijn voor je functioneren. Je zit meer in je hoofd dan in je gevoel en er komt weinig uit je handen. Je focust je eerder op alle dingen die je nog moet doen in plaats van ze een voor een af te werken.

Overmatig zorgen maken over wat er gebeurt

Dit is een combinatie van een gevoel van angst en onbehagen met piekeren of overmatig nadenken over wat er zou kunnen gebeuren. Je bent vrijwel altijd alert en gefocust op de dingen die mis kunnen gaan.

Moeilijk kunnen genieten van plezierige gebeurtenissen

Wanneer je moeilijk kunt genieten van situaties en gebeurtenissen die je normaalgesproken als plezierig zou ervaren is dat erg vervelend. Je voelt je als het ware opgesloten in je hoofd of alsof er een bubbel om je hoofd heen zit. Het kost je veel moeite om contact te maken met anderen en het liefste blijf je gewoon thuis op de bank zitten.

Ontevreden over prestaties

Ontevredenheid over je prestaties heeft te maken met de verwachtingen die je daarover hebt. Ben je gewend om op een hoger niveau te presteren en verwacht je dat niveau altijd te behalen? Misschien zou je daar ook op een andere manier naar kunnen kijken. Wel is het zo dat het opleggen van hoge verwachtingen aan jezelf veel stress kan veroorzaken wanneer je die doelen niet helemaal haalt. Het gevoel van ontevredenheid kan gaan overheersen.

 

Sociale signalen

Conflicten op de werkvloer

Wanneer je een conflict op je werk hebt is dat in eerste instantie niet zo erg. Wel kan het hebben van een conflict zelf veel stress opleveren. Maar de conflicten kunnen ook ontstaan door stress. Je kijkt niet meer naar de belangen van de ander en richt je niet meer op het behalen van een optimaal resultaat. Integendeel, het enige dat je wil bereiken is dat jouw bordje weer leeg is.

Conflicten thuis

Een conflict thuis kan ontzettend veel stress opleveren. Dit kan een issue zijn met je partner of met je kind, of zich in de familiesfeer afspelen. Als je merkt dat je vaker conflicten thuis hebt dan voorheen kan dat een signaal van stress, overspannenheid of burnout zijn.

Verminderde belangstelling voor omgeving

Hierbij merk je duidelijk dat je niet meer geinteresseerd bent in je omgeving. Je maakt geen echt contact meer met anderen en situaties en gebeurtenissen ga je het liefst uit de weg. Het enige dat je wil is rust in je hoofd.

Wat kun je doen tegen stress?

Zoals uit bovenstaande beschreven klachten blijkt, is een leven met minder stress een ‘way of life’. Het is niet zo dat je met het doen van één ding anders je gelijk enorme resultaten boekt.

Bekijk onze aanpak van stressklachten, of vraag een vrijblijvend adviesgesprek aan:

Contact

Comment Section

0 reacties op “Stresssignalen herkennen: Wat wil je lichaam je vertellen?

Plaats een reactie


*


Lennaert Huijing
Lennaert is burnout en stresscoach, maar daarnaast ook vader, echtgenoot en actief sporter. Zowel roeien als hardlopen hebben zijn passie. Op zijn 23e brandde Lennaert op tijdens een zeer veeleisende baan in de financiële wereld.