Omgaan met kritiek? Op deze manier leer je ermee omgaan
arrow_drop_up arrow_drop_down

Gevoelig voor de mening van een ander? Omgaan met kritiek kan je leren!

Omgaan met kritiek: Heel veel mensen vinden het lastig kritiek te krijgen. Een mening van een ander kan ons diep raken, zelfs als deze niet negatief wordt bedoeld. We kunnen letterlijk dagen rondlopen met pijn in de buik en een rot gevoel door een negatieve opmerking van een ander. Er verdrietig door zijn of juist boos of beledigd. De manier waarop wij kritiek ontvangen, maar ook geven, zegt veel over onszelf en in het bijzonder over ons zelfvertrouwen. Ben jij een aanvaller of een verdediger? Gelukkig is het helemaal geen rocket science om beter om te leren gaan kritiek. We leggen je haarfijn uit hoe je dit kunt aanpakken.

 

Mensen die moeite hebben om met kritiek om te gaan, lopen eerder een burn out op.

Download in dit E-book alle symptomen van een burn out

 

Wat is kritiek eigenlijk?

Kritiek is een oordeel dat een ander heeft over je gedrag, je prestatie, houding of optreden:

Kritiek is het beoordelen van daden, werken, uitspraken, theorieën enzovoort. In de engere betekenis (zoals in “kritiek geven”) bedoelt men er een afkeuring mee, hoewel kritiek in het algemeen zeker niet negatief hoeft te zijn. Wie aan kritiek doet, is een criticus/critica (hij of zij die die beargumenteerd beoordeelt, analyseert, interpreteert of observeert).

Bron: Wikipedia

Het uiten van kritiek kan zowel verbaal als non-verbaal zijn. Een snerende lach, een hoofd dat moedeloos schudt of juist een opgestoken duim zijn ook uitingen van kritiek.

Lees ook: jezelf verwijten maken

 

kritiek verwerken

 

Is feedback geven hetzelfde als kritiek geven?

Nee, feedback is een reactie op een gebeurtenis of ervaring. In tegenstelling tot kritiek is feedback er niet op gericht om iets of iemand te veranderen. Feedback betekent terugkoppeling die in vele vormen en in positieve en negatieve zin kan worden gegeven. Voorbeelden van positieve feedback zijn een complimentje, applaus voor een prestatie of een enthousiaste reactie op jouw kookkunst. Negatieve feedback kan een boze reactie op een actie zijn, iemand die van je wegloopt of een slecht cijfer op een rapport.

De meeste feedback ontstaat spontaan. Maar er kan ook bewust naar feedback worden gevraagd via een enquête of een evaluatie van een bepaalde activiteit.

Lees ook over je zelfbeeld

 

Opbouwende versus afbrekende kritiek

Positieve, opbouwende kritiek noemen we ook wel constructieve kritiek. Het is het geven van een mening waarbij wij de ander willen helpen. De criticus die opbouwende kritiek levert, neemt een positieve houding aan. Hij geeft zijn mening met als doel de ander te stimuleren om zijn gedrag of prestatie te verbeteren. Zijn mening is onderbouwd en respectvol.

Het tegenovergestelde van constructieve kritiek is destructieve kritiek. Een mening die jou helemaal afbrandt en ook niet altijd even reëel is. Zo’n oordeel zorgt voor een negatieve sfeer, wat zelfs soms het doel kan zijn.

Stel dat je partner helemaal enthousiast is over kamperen en heeft een kampeervakantie voor jullie gezin geboekt. Maar jij houdt helemaal niet van kamperen. Bovendien verlang jij naar een paar weekjes rust in plaats van bordjes afwassen in een teiltje en slapen in een hete tent.
Je kan er op twee manieren op reageren:

Je geeft positieve kritiek:

‘Ik weet dat jij en de jongens kamperen geweldig vinden. Maar ik heb echt rust nodig om bij te tanken. Kunnen we misschien een taakverdeling afspreken, zodat ik wat meer tijd heb voor mezelf? En zullen we samen gaan kijken naar een mogelijkheid om de tent koel te houden?’

Je geeft negatieve kritiek:

Je weet dat ik helemaal geen zin heb om te kamperen. Waarom denken jullie altijd aan jezelf en wordt er nooit eens rekening met mij gehouden. Als je maar niet denkt dat ik een vinger uitsteek in de vakantie. Ik zet de tent op en verder zoeken jullie het maar uit’.

Opbouwende kritiek geven is niet altijd even makkelijk. Maar door een redelijk alternatief voor te stellen, toon je respect voor de boodschapper én wordt jouw voorstel vaak gehonoreerd. In het tweede geval, bij de negatieve kritiek, ontmoedig je de betrokkenen dusdanig, dat het vooruitzicht op de vakantie bij voorbaat al voor iedereen is verpest.

Lees ook over vakantiestress

 

coach kritiek

 

Ben jij een ondergeschikte of een overheersende criticus?

We noemden het al eerder: de wijze waarop je kritiek geeft zegt veel over jezelf. De een houdt meer rekening met gelijkwaardigheid en denkt na over een oplossing, de ander wil liever de situatie naar zijn hand zetten en doet dat niet altijd met de nodige tact.

Ben je de ondergeschikte criticus, dan:

  • Geef je sneller toe, omdat je bang bent dat een ander anders beledigd of verdrietig wordt
  • Zal je niet snel voor jezelf opkomen
  • Heb je minder of niet genoeg vertrouwen in jezelf
  • Pot je je gevoelend op
  • Kan je relatie met anderen schade oplopen omdat je niet zegt wat je denkt.


Ben je de overheersende criticus, dan:

  • Creëer je sneller onnodige weerstand
  • Heb je de neiging te vertellen hoe iets wél moet
  • Speel je het op de man of de vrouw
  • Kom je vaak belerend of betuttelend over
  • Of praat je in de ouderrol.

Lees ook: Hoe denk je positief over jezelf?


Omgaan met kritiek op het werk

Vaak vinden we het lastiger om om te gaan met kritiek op ons werk dan in ons privéleven. Daar waar we onze verantwoordelijkheid thuis als iets natuurlijks ervaren, is verantwoordelijkheid op het werk zwaarder beladen. Goed presteren is nou eenmaal belangrijk op de werkvloer en als men daarover negatief oordeelt, zijn we daar gevoeliger voor. Krijgen we kritiek van een ‘meerdere’ dan is het nog eens extra lastig. Soms koppelen we kritiek ook aan het gevoel ‘de pispaal van de baas’ te zijn. We vatten het dan ook nog eens persoonlijk op.

Lees ook over omgaan met werkstress

 

Omgaan met kritiek in je privéleven

Ook thuis krijgen we soms natuurlijk te maken met kritiek. Hier kunnen we wat makkelijker mee omgaan, omdat wij onze gezinsleden natuurlijk door en door kennen. Toch kan je behoorlijk gekwetst worden als je kind bijvoorbeeld kritiek op je heeft. Of als je partner zegt dat je iets helemaal verkeerd hebt gedaan. Ze voelen vaak als een verwijt waardoor je in de verdediging schiet.

Kinderen geven snel hun ouders de schuld als iets mis gaat. Heel herkenbaar misschien is deze situatie: je dochter komt te laat uit bed. Daarom vraagt ze of jij haar naar school kunt brengen. Maar jij staat op het punt om naar je werk te gaan en hebt dus geen tijd. Grote kans dat je deze kritiek krijgt te horen: “Door jou kom ik nu te laat”.

We laten ons dan ook vaak uitlokken door kritiek. Maar iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag. Dit geldt ook voor kinderen vanaf een bepaalde leeftijd.

Aanrader: Assertiever worden

 

Tips om beter om te kunnen gaan met kritiek

Kritiek is pijnlijk als deze volgens jou onterecht is en moeilijk om je ertegen te verweren.  Maar ook als jij de criticus bent en jouw kritiek met de beste bedoelingen juist negatief wordt opgevat. Omgaan met kritiek is een combinatie van zelfvertrouwen, relativeren en loslaten.

Kost het je moeite om met kritiek om te gaan?
Krijg je daar veel stress van en wil je daar zo snel mogelijk van af?
Bekijk hier:

1: De rol van ons zelfvertrouwen bij het omgaan met kritiek

Ons zelfvertrouwen speelt een grote rol bij het omgaan met kritiek. Tenslotte zijn we kwetsbaarder als we niet tevreden zijn over onszelf. Mensen met zelfvertrouwen daarentegen kunnen beter tegen een stootje en zien alles, dus ook kritiek, positiever in.
In ons artikel je zelfvertrouwen vergroten? gaan we uitgebreid in op het verhogen van je zelfvertrouwen.

Ons zelfvertrouwen is gebaseerd op 5 basisbehoeften: behoefte aan veiligheid, erkenning en waardering, liefde, groei en lichamelijke behoefte.
Zodra een of meerdere behoeften wankelen, gaan we over onszelf of ons gedrag twijfelen en daalt ons zelfvertrouwen.
Zo kunnen we bijvoorbeeld door een bepaalde ervaring gaan denken dat we iets niet kunnen.
Een voorbeeld: je krijgt regelmatig opmerkingen over je kookkunst. Jouw eten is te flauw, het vlees  niet gaar of de aardappels te papperig. Op een gegeven moment word je onzeker. Je raakt dan ook helemaal in de stress als je een etentje moet verzorgen. Want je bent ervan overtuigd geraakt en gelooft oprecht dat je een slechte kok bent. Maar is dit wel de juiste conclusie? Misschien zijn jouw gezinsleden wel lastige eters of gebruiken je kinderen dit argument om te verhullen dat ze de hele middag hebben lopen snoepen 😉.

De 10 tips voor een gezond portie zelfvertrouwen zijn:

  1. Accepteer jezelf
  2. Wees positief
  3. Sta open voor ontwikkeling
  4. Vergelijk jezelf niet met anderen
  5. Stel haalbare doelen
  6. Sta stil bij succes
  7. Wees aardig voor jezelf
  8. Bewaak je grenzen
  9. Zeg vaarwel tegen de perfectionist
  10. Wees kampioen in niet oordelen.

 

2: Accepteer dat je niet iedereen tevreden kunt houden

Elk mens heeft recht op een eigen mening. Hoe je ook je best doet, accepteer dat iedereen op zijn eigen manier reageert op jouw persoon, je gedrag of je prestaties. Er is altijd wel iemand die het niet met je eens zal zijn over iets wat je hebt gedaan.

Een voorbeeld is het verhaal van Wilma. Ze had keihard gewerkt aan een presentatie. Haar verhaal was tot in de puntjes uitgewerkt en zag er tiptop uit. Ze had zich zelfs voorbereid op vragen die gesteld konden gaan worden, dus wat kon haar nog gebeuren? En inderdaad, nadat ze haar presentatie had afgerond, kreeg ze overwegend enthousiaste reacties. Behalve van haar baas. Hij vond de presentatie veel te lang duren…

Wilma relativeerde de opmerking van haar baas en vroeg hem vriendelijk hoe lang een presentatie mag duren, zodat ze daar de volgende keer rekening mee kon houden. Ze liet zich niet uit het veld slaan, maar probeerde juist iets te leren van zijn kritiek.

Laat je dus niet ontmoedigen door één negatieve opmerking. Ook niet als deze van je baas komt. Wees blij met de waardering van je collega’s en tevreden en trots op jezelf!

Lees ook: autonoom leven

 

3: Stel vragen bij onterechte kritiek

Het is voor iedereen lastig om met een overheersende criticus om te gaan. Al blaak je van zelfvertrouwen; als iemand je ‘neerhaalt’ kan je daar behoorlijk last van hebben.

We gaan nog even terug naar Wilma. Haar baas stelt zich graag boven een ander en voldoet dan ook aan de genoemde eigenschappen van een overheersende criticus. Niet alle collega’s van haar kunnen goed omgaan met zijn kritiek. Zeker niet als deze onterecht is en dat komt regelmatig voor.

Het beste is om niet direct in de verdediging te schieten bij negatieve kritiek. Beter is het om te vragen om voorbeelden. Daarmee gooi je geen olie op het vuur, maar geef je aan dat je ervan wilt leren. Vaak worden mensen met felle kritiek milder als je probeert je open te stellen voor hun mening. Is het oordeel zo fel dat je ervan dichtklapt, dan kan je ook aangeven dat je na wilt denken over de kritiek en er op een later moment op terug wilt komen. Zo heb je tijd om met iemand die je vertrouwt te sparren over jouw reactie op de felle kritiek.

Neem de oordelen van een overheersende criticus niet persoonlijk op. Zie het als een vervelend advies en probeer er een positieve wending aan te geven.

Lees ook: Je zelfvertrouwen vergroten

 

4: Laat los wat je niet meer kunt veranderen

Natuurlijk is kritiek niet altijd onterecht. Stel dat Wilma geen tijd had om aan haar presentatie te werken, waardoor haar verhaal meer vragen opriep dan antwoorden gaf. Kritiek op haar onsamenhangend verhaal was dan terecht geweest. Het beste dat Wilma dan kon doen was kalm blijven en luisteren naar de opmerkingen.
Als je weet dat je een steekje hebt laten vallen, leg dan niet de schuld neer bij een ander. Luister naar de opmerkingen en bedank voor de input. Neem de kritiek serieus en laat dat ook aan het gezelschap weten.

Iedereen maakt fouten. Begrijp je wat je fout hebt gedaan, leer er dan van en laat het los. Wanneer je blijft hangen in je negatieve emoties ga je alleen maar meer aan jezelf twijfelen. Dus wees lief voor jezelf en laat het gaan.

Lees ook: Je overal zorgen om maken

 

wanneer is iets kritiek

 

Is het omgaan met kritiek (mede) een reden geweest dat je in een burn out bent beland?

Bekijk dan hier: coaching bij burn out

 

 

De relatie tussen kritiek en stress

Mensen met een hoog stresslevel of een burn-out kampen vaak met een laag zelfbeeld. Ze zijn ontevreden over zichzelf en hebben weinig zelfvertrouwen. Daarnaast is cynisme een basiskernmerk van een burn-out.
We zien dan ook vaak dat deze mensen óf vaak fel reageren op kritiek óf meester zijn in het geven van negatieve kritiek.
Het kan op precies andersom zijn. Mensen met stress of een burn-out die zich juist terug trekken en de kritiek over zich heen laten komen of helemaal geen kritiek geven, ook al hebben ze die wel.

De baas van Wilma liep al tijden met stress gerelateerde klachten. Hij had een kort lontje, was cynisch en oververmoeid. Niemand verbaasde zich meer over zijn kritische uitingen, maar toch was iedereen verrast toen de baas op een dag ziek naar huis ging en zich maanden niet meer liet zien.
Moeite hebben met de mening en het gedrag van anderen is een symptoom van stress en een burn-out. Merk jij dat je gevoeliger bent dan normaal, trap dan direct op de rem en ga op zoek naar de oorzaak van jouw stress. Heb je een steuntje in de rug nodig?

Lees ook: de symptomen van stress

 

Hulp bij stress en een burn-out

Het verminderen van stress en het herstellen van een burn-out is geen sinecure. Heb je ondersteuning nodig, dan kan je op onze hulp rekenen. Onze coaches zijn allemaal gespecialiseerd in jouw problematiek. Door hun jarenlange ervaring kunnen ze samen met jou werken aan jouw herstel. Van het resultaat van onze 1-op-1 coaching heb jij je leven lang plezier!

Bekijk ons aanbod voor:

Omgaan met kritiek

 

Oorzaken van stress: gerelateerde artikelen:

 

 

Over de schrijver
Ik ben Ruud Meulenberg. Eigenaar en oprichter van Meulenberg Training & Coaching. Ik begeleid mensen met stress- en burnoutklachten door ze 'letterlijk' in beweging te laten komen (wandelen/ hardlopen) Samen met een krachtig team van professionele coaches, help ik mensen door heel Nederland heen om van stress en burn-out af te komen. Ik probeer het goede voorbeeld te geven: Ik werk maximaal 24 uur per week, ik sport, geniet van mijn gezin en ik heb betekenisvol werk ;).
Reactie plaatsen

Gratis ebook:  zo herken je een burnout

(Inclusief checklist)

Met dit ebook leer je de symptomen van een burnout tijdig te herkennen. Al meer dan 10.000 gelijkgestemden hebben dit ebook gedownload.
Cookies