Overspannen en de symptomen van overspannenheid
Overspannen zijn en de symptomen van overspannenheid, surmenage

Overspannen zijn en de symptomen van overspannenheid, surmenage

Overspannen zijn, surmenage: Iedereen heeft wel een keer van overspannen zijn gehoord, maar wat houdt het precies in? Wat zijn de oorzaken, de symptomen, de gevolgen en wat kun je er aan doen?

Hoe ga jij om met een strakke deadline, spanning met een collega of tegenslagen in je privéleven. Als je lekker in je vel zit, kun je die stress gemakkelijk aan. Maar wat gebeurt er als je een lange tijd onder spanning staat? Het kan zijn dat je de spanning niet meer tijdig kunt verwerken. Je ervaart chaos en verliest de grip op de situatie. Het lukt je niet zo snel om het evenwicht te herstellen. Daarbij ervaar je allerlei stressklachten. Is dit nu een surmenage/ overspannenheid? Wat is surmenage? Hoe weet je of je een surmenage hebt en wat kun je eraan doen?

Wat is surmenage, of overspannenheid?

Surmenage is een Frans woord en in het Nederlands een verouderde term voor overspanning, overbelasting of zich overwerken. Iemand met een surmenage kan niet normaal functioneren, omdat zijn zenuwstelsel overprikkeld is. Hij heeft een geestelijk verminderde veerkracht door een te grote psychische druk, die wordt veroorzaakt door overmatige stress en het onvermogen om op een gezonde manier met die stress om te gaan.

Je kunt een surmenage krijgen of overspannen raken door te veel stress op het werk, door problemen in de thuissituatie, door een nare ervaring of door minder steun uit je omgeving. Als dit allemaal bij elkaar meer van je vraagt dan je aankunt, raak je overbelast. Je raakt de grip op de situatie kwijt en je kunt niet meer doen wat je normaal gesproken wel altijd kon doen. Dit noemen we surmenage of overspanning. Het is belangrijk dat je klachten van overbelasting serieus neemt. Als je langer dan een half jaar last hebt van dergelijke klachten en je vooral erg moe en uitgeput bent, dan noemen we het een burn-out. Maar hoe herken je een surmenage?

overspannen

Oorzaken van overspannen zijn en surmenage

Een surmenage kun je onder andere herkennen aan verschillende spanningsklachten, zoals moeheid, onrustig slapen, prikkelbaar zijn, niet tegen drukte of lawaai kunnen, gemakkelijk huilen, veel piekeren, concentratieproblemen en een gejaagd gevoel. Daarnaast heeft iemand met een surmenage een gevoel de controle over zijn leven kwijt te zijn en zijn problemen niet meer aan te kunnen. En ten slotte lukt het niet meer om de dagelijkse activiteiten goed te blijven uitvoeren. Soms veroorzaakt een surmenage ook lichamelijke klachten, zoals vermoeidheid, hoofdpijn, duizeligheid, borstpijn, hartkloppingen en maagklachten.

Andere mogelijke symptomen die gerelateerd zijn aan een surmenage:

  • zich angstig of depressief voelen;
  • een laag zelfbeeld hebben;
  • sociale situaties uit de weg gaan;
  • gebrek aan motivatie en interesse in dingen hebben;
  • zich vaak zonder reden emotioneel leeg en fysiek uitgeput voelen;
  • onverklaarbare pijntjes en kwalen hebben.

Er zijn verschillende redenen. Dit verschilt van persoon tot persoon. Veel voorkomende oorzaken zijn:

Constante overbelasting

Constante overbelasting kan zowel zakelijk of privé plaatsvinden. Wanneer je lange tijd een druk bestaan hebt, maar er door een verandering meer aanpassingen van je worden gevraagd, kan dit ervoor zorgen dat je bijna geen energie meer over hebt. Waar je net genoeg energie had, is de verandering de druppel die de emmer laat overlopen. Je moet steeds over je grens gaan en dat zorgt voor overspannenheid.

Meer energie overhouden?

De gebeurtenissen van alledag

Wanneer je veel stress hebt van de gebeurtenissen die dagelijks gebeuren, kan dit er voor zorgen dat je het allemaal niet meer ziet zitten. De gebeurtenissen kunnen te maken hebben met de file waar je elke dag in staat of een ander klein iets wat elke dag terugkeert en waar je je aan irriteert. Dit kan op een ongezonde manier in je hoofd gaan zitten.

Je persoonlijkheid

Het kan ook aan je eigen persoonlijkheid liggen. Het overkomt vaak mensen die perfectionistisch zijn en het moeilijk vinden om grenzen te stellen. Daarnaast zijn deze mensen prestatiegericht en kunnen ze moeilijk hulp vragen. Deze mensen trekken altijd te laat aan de rem, waardoor het sneller te laat kan zijn.

Wij hebben een uitgebreid artikel voor je klaarstaan over de symptomen van een burnout. Hierin gaan we in alle op symptomen en bijbehorende klachten.

Valkuilen die zorgen voor stress

De gebeurtenissen van het leven

Het kan ook zijn dat er een grote gebeurtenis is gebeurd in je leven en dat deze gebeurtenis je veel stress bezorgt. Je kunt denken aan het overlijden van een naaste, slachtoffer zijn van geweld of het verliezen van je baan. Het kan ook door positieve gebeurtenissen komen, maar wel gebeurtenissen die je leven uit balans halen. Je kunt dan denken aan een huwelijk of een verhuizing.

Levensstijl

Levensstijl of de manier van leven kan ook een oorzaak zijn. Wanneer je ongezond en onregelmatig eet en veel koffie en alcohol drinkt, ben je vatbaarder. Hetzelfde geldt als je maar een paar uur per nacht slaapt en nauwelijks lichaamsbeweging hebt. Ook wanneer je nauwelijks leuke dingen doet, kan dat funest zijn. Je moet proberen geen roofbouw op je lichaam te plegen.

Mentale veerkracht opbouwen

Symptomen overspannen zijn

Geestelijke symptomen overspannen zijn

Er zijn veel symptomen aan te wijzen van overspannenheid. Je hebt geestelijke en lichamelijke symptomen.

De geestelijke symptomen zijn:

Graag alleen willen zijn

Je bent het liefst alleen – vanwege depressieve gevoelens ben je liever alleen, maar het alleen zijn versterkt het gevoel dat je je alleen voelt. Je hebt het gevoel dat niemand je begrijpt.

Concentratieproblemen

Concentratieproblemen hebben is één van de eerste tekenen van overspannen zijn. Je kunt je niet meer focussen en je bent snel afgeleid terwijl dit normaal gesproken niet het geval is. Een belangrijk stofje dat invloed heeft op het concentratievermogen is BDNF. Concentratieproblemen en slecht kunnen onthouden zijn ongetwijfeld symptomen van overspannenheid.

Slecht kunnen concentreren door stress

Geen energie/ uitgeput gevoel

Je vindt het moeilijk om ’s ochtends om te staan en om de dag door te komen. Soms is het al lastig om je bed uit te komen en je dag te beginnen. Je hebt letterlijk nergens zin in. Je merkt dat je spieren leeg zijn. Voor sommigen voelt het alsof er ‘elastiek in de spieren’ zit. Het is leeg, op en de hersteltijd na bijvoorbeeld sporten is vele malen groter geworden. De kleinste dingen kosten energie en je ziet overal tegenop.

Oorzaken overspannen

Depressieve gevoelens

Doordat je in de gaten hebt dat je niet genoeg energie hebt en dat je concentratieproblemen hebt, word je niet vrolijker. Het is een negatieve vicieuze cirkel waar het moeilijk uitkomen is. Deels zijn het de lichamelijke klachten die invloed hebben op je humeur. Anderzijds heeft de overspannenheid een negatieve invloed op het zelfbeeld en raak je er onzeker van. De stresshormonen die door je lijf heen gieren maken dat je negatief raakt. Meer dan eens voelen mensen die overspannen zijn ook depressieve gevoelens.

Depressieve gevoelens door stress

Blijven malen en gedachten niet kunnen stoppen

Je bent steeds maar aan het nadenken en blijft daar in hangen. Het malen is negatief en er komt geen einde aan. Door de negatieve gevoelens wordt het malen versterkt. Het malen, of te wel piekeren, zorgt ervoor dat je nog meer energie verliest en juist dieper in de overspannenheid belandt. Het piekeren merk je vooral wanneer je je bed induikt. Je kunt niet in slaap komen, of juist niet doorslapen. Je schrikt wakker en de piekergedachtes beginnen hun eigen leven te leiden.

Stoppen met piekeren

Kort lontje

Je kan minder goed tegen grapjes en wordt sneller boos. Er zijn grenzen aan je verdraagzaamheid. Je merkt dat je bij het minste of geringste hoog op de kast zit. De stresshormonen zorgen ervoor dat je continu ‘aan staat’. De emmer zit vol, en een kleine opmerking kan ervoor zorgen dat de emmer overloopt. Het resultaat is dat je uitbarst. Dit kan zowel woede zijn, als huilbuien.

Snel boos door stress

Geheugenproblemen

Je bent verward en daardoor is je geheugen van korte termijn minder goed. Omdat je hoofd overuren maakt, neem je niet zoveel meer op. Ook zijn de biologische processen in je lichaam zo, dat het simpelweg niet mogelijk is om te onthouden. Je lichaam zit in een ‘overleefstand’ waarbij onthouden simpelweg niet belangrijk is.

Ontdek hoe je meer kunt onthouden:

Overspannnen zijn herkennen

Lichamelijke symptomen van overspannen zijn

De lichamelijke symptomen van overspannenheid zijn:

Buikpijn

Door stress ontstaatvaak buikpijn. Dit is een automatische reactie van je lichaam. Tijdens stresssituaties zet het lichaam deze functie op een laag pitje. Wanneer je in een hevige stresssituatie zit, kan je volledige stofwisseling zelfs uitgezet worden. Niet vreemd dat hier maag en darmproblemen door ontstaan. Je kunt deze buikpijn herkennen aan krampen, een weeig gevoel in je buik en geborrel in je maag.

Lees hier meer over buikpijn door stress

Hoofdpijn

Omdat je stress hebt, ontstaat er een spierspanning in je hoofd. In combinatie met een hogere bloeddruk ontstaat er hoofdpijn. Ook spierspanningen en nek en schouderpartij zorgen voor hoofdpijn. Door continu de nek en schouderspieren aan te spannen ontstaat er meer druk op het hoofd. Dit levert vaak hoofdpijn op. Ook is stress vaak de oorzaak van een tekort aan mineralen en vitamines, die er voor kunnen zorgen dat je hoofdpijn krijgt. Hoofdpijn uit zich in een zeurende pijn tot hevige migraine.

Lees hier meer over hoofdpijn door stress

 

Slaapproblemen

Je blijft maar piekeren en daardoor kun je moeilijk slapen. De slaapproblemen hebben ook effect op de concentratieproblemen. Slaapproblemen ontstaan door een teveel aan cortisol in het lichaam. Cortisol is het waakzaamheidshormoon. Het zorgt ervoor dat je alert blijft en overeind kunt blijven, ondanks de spanning. Die waakzaamheid breekt je op wanneer je wilt gaan slapen. Dit wil niet als je waakzaam moet zijn. Je lees hier hoe dit komt: Slaapproblemen en overspannenheid.

Van overspannenheid afkomen

Spierpijn

Stress veroorzaakt dat je hele lichaam onder spanning staat. Je belast daarom je spieren en dit kan voor spierpijn zorgen. Afvalstoffen worden niet meer afgevoerd waardoor pijnlijke, stramme spieren ontstaan. Bij overspannenheid is je lichaam altijd in een hoge staat van paraatheid. Alsof je continu moet vechten of vluchten. In het onderbewustzijn zorgt dit er voor dat je continu je spieren aanspant met pijnlijke spieren tot gevolg. Het voldoende drinken van water en rustig sporten zorgt vaak voor een verlichting van klachten omdat afvalstoffen dan afgevoerd worden. Bovendien zorgt beweging ervoor dat stressklachten verminderen.

Pijnlijke spieren

Hoge bloeddruk

Door stress stijgt je bloeddruk. Een hoge bloeddruk is niet gezond, want het kan invloed hebben op het ontstaan van hart– en vaatziekten. Stress is veelal de oorzaak van een hoge bloeddruk. Lees meer hierover: de invloed van stress op hart en bloedvaten

Hartkloppingen

Door de stress en je constante staat van paraatheid gaat je hart sneller kloppen. Waarschijnlijk te snel. Je krijgt hier ook een opgejaagd gevoel van. Hartkloppingen zijn ongezond. Het zorgt vaak voor een te hoge druk op de borst

Hartklachten en hartkloppingen door stress

Klachten overspannenheid serieus nemen

Je moet altijd je eigen klachten serieus nemen. Helemaal als het gaat om bovenstaande klachten. Het is altijd beter voor jezelf om goed te luisteren naar je lichaam, omdat je dan eerder weer op de been bent, maar ook om jezelf zo veel mogelijk ellende te besparen. Neem de overspannenheid serieus en denk daarbij aan deze tips:

  1. Aarzel niet te lang – wanneer je vermoedt dat je overspannen bent, wacht dan niet te lang met actie ondernemen.
  2. Geen wanhoop – je denkt dat er geen uitweg is, maar die is er wel. Het helpt ook om er met mensen over te praten. Wanneer je het zelf serieus neemt, nemen anderen je ook serieus.
  3. Geen schaamte – overspannen zijn wordt nog wel gezien als een taboe. Stap hier overheen. Je hoeft je niet te schamen. Schaamte kan je herstel in de weg staan.
  4.  HR kan helpen – wanneer je werkt, kan HR je helpen om het aan te geven en oplossingen te zoeken. Je staat niet alleen.
  5. Initiatief nemen – wanneer je zelf initiatief neemt, is dat goed. Je houdt het heft in handen. Dit voelt goed voor je
  6. Je kan altijd even stoppen met werken – op deze manier heb je tijd om alles op een rijtje te zetten.

    Niks meer aankunnen

Verschil overspannen zijn en burnout

Het verschil wordt gekenmerkt door de mate van uitputting en hoe lang het gaat duren voor iemand hersteld is. Overspannen zijn wordt getypeerd als een situatie die is ontstaan als gevolg van een korte periode waarin té veel van iemand verwacht is. Het herstel zal ongeveer anderhalve maand duren.

Wanneer een persoon een langere periode over zijn of haar grenzen heen gaat en alle reserves opgebruikt zijn, heet dat een burnout. Het gaat hier dan om totale uitputting. In dit geval is er sprake van serieuze uitvalverschijnselen. Het is moeilijk om de boodschappen te doen. Daarnaast kan de persoon moeilijk feestjes en televisie verdragen. Het concentratievermogen is dan ook weg. Bij burnout ervaart iemand totaal geen regie meer over zijn eigen lichaam. Dit is niet / minder het geval bij overspannen zijn.

Verschil overspannen en burnout

Methode om van overspannen zijn af te komen

Om je te helpen om er weer bovenop te komen, is de BERG-Methode geschikt. Meulenberg Training en Coaching heeft deze methode ontwikkeld en de basis is bewegen, eten, rust en gedrag. Deze 4 kernwoorden zijn het meest effectief om er weer bovenop te komen.
Je kunt het herstellen vergelijken met het klimmen van berg: er zijn goede periodes en er zijn slechte periodes. Het zal dus niet alleen maar beter gaan. Soms zul je een terugval hebben, maar aan het eind van de beklimming ben je op de top.

Om te kunnen herstellen van een surmenage, is het belangrijk dat je accepteert dat je overspannen bent. Je moet voor jezelf bekijken welke activiteiten je kunt blijven doen en welke je beter tijdelijk kunt stoppen. Soms kan een periode van rust nodig zijn. Onderzoek ook wat bij jou spanning veroorzaakt. Hoe ga je met die spanning om? Probeer oplossingen te bedenken voor deze spanningsfactoren en hoe je voortaan beter met spanning om kunt gaan. Vervolgens probeer je de bedachte oplossingen uit te voeren. Je zult zien dat je beetje bij beetje weer je normale activiteiten op kunt nemen en weer grip op je leven krijgt!

Bewegen

Je krijgt een activerende prikkel door beweging in een natuurlijke omgeving. Dit is uit onderzoek. Veel mensen bewegen niet minstens 30 minuten per dag. Houd je hier aan, want dat is erg belangrijk. Door te weinig beweging overlijden er twee keer zoveel mensen als je het bijvoorbeeld vergelijkt met obesitas.
Bewegen zorgt voor de aanmaak van stoffen (endorfine) die het stresshormoon verlagen. Daarnaast brengt het rust in het immuumsysteem. Bewegen is goed voor je bindweefsels, spieren en botten.
Wanneer je in een diep dal zit, moet bewegen leuk zijn, want in deze fase heb je er nog veel minder zin in om te bewegen. Je moet het op een gezonde manier blijven doen. Dit doe je door niet over je grenzen te gaan. Blijf bij je grenzen uit de buurt. Je kunt het namelijk niet gebruiken om ook nog overtraind te raken. Zaak is om je hormoonproductie weer stabiel te krijgen, want zo lang deze niet stabiel is, kun je jezelf moeilijk dingen aanleren. Hiervoor heb je coaching nodig.

Overbelast of overspannen

Sporten tegen stress

Eten

Naast bewegen is ook eten belangrijk. Veel mensen besteden weinig tijd aan het bereiden van eten of ze eten voor de televisie. Daarnaast eten veel mensen te snel. Het is niet zo moeilijk om ongezond te eten. Je ziet bijna op elke hoek van de straat een ‘take-away’.
Een dieet volgen is niet wat gaat helpen. Het is belangrijk om gezond en gevarieerd te eten en dat kan ook zonder je aan een strikt dieet te houden. In grote lijnen is het belangrijk om niet te vaak te eten op een dag. Wanneer je suikervrij eet, is dit ook gunstig en let er op dat je de goede vetten binnen krijgt. Goed eten werkt motiverend, want je voelt je er echt beter door.

Het eten van goede voeding wordt wel vergeleken met hout op een kachel. Goed voedsel zorgt er namelijk voor dat je het warm hebt en dat je energie krijgt. Internet biedt legio recepten om gezond te eten. Besteed hier tijd aan en ontdek recepten die gezond zijn en ook nog eens heel erg lekker. Wanneer je probeert suikervrij te eten, zul je ontdekken dat er in heel veel dingen suiker zit en dat dit gemakkelijker gezegd dan gedaan is. Wanneer je tijd investeert in het ontdekken van goed eten, leg je een basis voor je toekomst. Dat is de moeite waard!

Rust

Je hebt het zo druk gehad. Je bent niet voor niets in deze situatie beland. Daarom is het belangrijk om rust te nemen. Je neemt niet alleen rust door naar bed te gaan. Je moet slapen verbeteren, maar ook momenten inplannen voor ontspanning.
Dit kan uitgelegd worden aan de hand van de herstelcurve. Wanneer je steeds doorgaat met een lichaam dat niet herstel is, glijd je steeds verder weg. Je komt in een steeds dieper dal. Alleen door rust en ontspanning kun je de stijgende lijn weer te pakken krijgen.
Wanneer slapen voor jou rust betekent, is dat prima, maar ontspannen kan ook iets anders zijn. Word je helemaal rustig van een boottochtje of een wandeling door het bos? Dan werkt dat voor jou. Voor andere mensen is het lezen van een boek een vorm van ontspanning. Bepaal dat en pas dat doe. Hierin zul je ook gecoacht worden.

Ontspanning en meer ontspannen raken

Gedrag

Bovenstaande elementen zijn belangrijk, maar gedrag is het meest belangrijk. Gedrag heeft er namelijk voor gezorgd dat je je in deze situatie bevindt. Je gedrag heeft je hier gebracht. Het gedrag moet veranderen. Je gedrag is vaak gebaseerd op gewoonten, dus het kan heel moeilijk zijn om dit aan te pakken.
In veel situaties is er sprake van pleasegedrag of het niet kunnen stellen van grenzen. Hierbij komen onzekerheid en het niet assertief zijn.

De achterliggende oorzaak voor deze situatie is vaak dat een persoon een gebrek aan autonomie heeft. Simpelweg moet er autonomie van de persoon gecreëerd worden. Om gedrag te veranderen is meestal ongeveer 6 maanden nodig. Dit moet eerst aan de hand van veel coaching, maar op het einde moet je het zelf doen, omdat je dat in je verdere leven ook moet doen.

wat te doen bij overspannen

Voordelen van de BERG-methode

Er zijn verschillende voordelen van de BERG-methode. Het is belangrijk om deze te weten, omdat je hierop kunt baseren of deze methode geschikt is voor jouw situatie. De BERG-methode heeft een nuchtere basis. Hier kunnen veel mensen zich in vinden.

  • Deze methode geeft blijvend resultaat. De kans dat je in een zelfde situatie terechtkomt is klein. Wanneer je in de toekomst een tegenslag voelt aankomen, heb je genoeg handvaten om hiermee te dealen. Je herkent de symptomen en weet hoe je hier mee om moet gaan om stabiel te blijven
  • Deze methode is puur, concreet, helder en inzichtelijk, wat betekent dat het voor iedereen begrijpelijk is. Wazige methodes bevorderen het herstel niet. Het is voor een ieder duidelijk wat er moet gebeuren. Duidelijke doelen geven resultaten.
  • Deze methode is gebaseerd op feiten, wat de geloofwaardigheid versterkt.
  • Deze methode is gebaseerd op coaching. Dit versterkt het gevoel dat je er nooit alleen voor staat. Dit is in dergelijke situaties belangrijk.

BERG-methode

Leer omgaan met stress:

Kun je wel een beetje hulp gebruiken om je stress in toom te houden? Maak kennis met:

Individuele coaching

Het team van Meulenberg Training en Coaching verzorgt zowel online als 1-op-1 training en coaching bij burnout en stress. Daarnaast verzorgen wij training en coaching bij burnout binnen bedrijven.

 

Omgaan met stress

Gerelateerd aan ‘omgaan met stress’ :

In onze kennisbank over stress vind je talloze artikelen die je op weg helpen.

Over de schrijver
Reactie plaatsen

Cookies